België. Een geschiedenis zonder land.

by Rolf Falter

Rolf Falter maakt de geschiedenis van België tastbaar en menselijk. Hij gaat veel verder terug dan de onafhankelijkheid in 1830 en legt de grote breuklijnen van de Europese geschiedenis bloot. Falter vertelt over Julius Caesar, die in Gallië als een ordinaire rover op zoek was naar buit. Over Karel de Grote, de vermeende vader van Europa, die de term Europa niet eens kende. Over de Guldensporenslag, die in het noorden van Frankrijk een burgeroorlog van een halve eeuw op gang bracht. Over België, dat ontstond omdat Fransen en Engelsen het na 150 jaar beu waren om ervoor te vechten. België. Een geschiedenis zonder land gaat over mensen die vooruit willen in het leven, over trots, dwaasheden, genialiteit, bekrompenheid, passie, moord en berusting.



Rolf Falter (1958) is historicus. Eerder schreef hij 1302. Opstand in Vlaanderen en 1830. De scheiding van Nederland, België en Luxemburg . Hij was politiek journalist bij De Standaard en De Tijd , en adviseur van politici als Johan Van Hecke, Guy Verhofstadt en Annemie Turtelboom. De voorbije twee jaar leidde hij het Bureau in België van het Europese Parlement. Zijn blog cisisinbelgium.blogspot.com kreeg internationaal veel aandacht.

Genres: History, Nonfiction, Belgium

463 pages, Paperback

First published February 15, 2012

About the author

Rolf Falter is historicus. Hij is sinds 1990 journalist bij de krant De Standaard. Van 2001 tot 2003 was hij adviseur van Guy Verhofstadt, eerste minister van België. Hij publiceerde verscheidene artikelen en werken over politieke actualiteit en politieke geschiedenis van België, onder meer Tweedracht maakt macht (Lannoo 1994).

Reviews

[Marc Lamot · Rating 3 out of 5]

Wat een klepper! Falter brengt nogal in detail de geschiedenis van onze contreien tot leven, sterk verhalend en met oog voor leuke details (en dikwijls ook verwijzend naar de oude lagere school-verhalen), maar ook met flink wat kritische zin. Een oerdegelijk, klassiek geschiedeniswerk, zeg maar. Alleen: het is wel een heel taaie brok geworden; de voortdurende intriges, machtswisselingen, oorlogjes en opstanden in de Vlaamse hertogdommen en graafschappen in de late Middeleeuwen bijvoorbeeld zijn een onnavolgbaar kluwen. Falter schrijft goed en gedreven, maar soms bekruipt je de vraag waar hij precies naartoe wil. Pas in de epiloog wordt een en ander duidelijk: de opeenstapeling van feitjes, verhalen en grote lijnen moeten de lezer vooral de idee van nietigheid bijbrengen, een relativering die wapent tegen elke overmoed en fanatisme. Behartenswaardig, zeker, maar ik had net iets meer verwacht. Zeker in de laatste 100 jaar gaat Falter er met reuzestappen door, zodat elke relevantie voor de actuele situatie van ons land verloren lijkt te gaan.
(Update: dat laatste lijkt hij intussen goedgemaakt te hebben met de publicatie Het verdeelde land, april 2025, nog te lezen.)

[Tom · Rating 4 out of 5]

Een zeer goed en overzichtelijk boek dat in een beperkt aantal bladzijden de gebeurtenissen van de voorbije 2000 jaar samenvat op wat thans het Belgische grondgebied uitmaakt. Ongeveer de helft van het boek behandelt de periode voor de Franse revolutie, een periode van ongeveer 1800 jaar. Ik ben het dus niet eens met de commentaar van Marc L. dat Falter de periode van de laatste 100 jaar met reuzenstappen zou doorlopen.

De reden dat het boek slechts 4 en geen 5 sterren krijgt is omdat er naar mijn aanvoelen twee dingen ontbraken. In het begin van het boek, waar de periode van de Romeinen en de val van het Romeinse rijk besproken wordt, wordt er vaak verwezen naar allerhande stammen die binnen bepaalde gebergten en rivieren leefden, zonder dat er ook maar ergens een overzichtskaart wordt bijgevoegd. Wie geen enkele achtergrondkennis heeft of slechts over een beperkte aardrijkskundige kennis beschikt, zou hier wel eens even zijn hoofd kunnen verliezen.

Hetzelfde geldt voor de periode daarna, namelijk de middeleeuwen. Hier wordt vaak verwezen naar allerhande vorsten, hertogen, graven, dynastieën, ... zonder dat er ook maar ergens een stamboom in het boek is opgenomen. Daarenboven worden vaak de oorspronkelijke namen en de Nederlandse namen van bepaalde heersers door elkaar gebruikt (bv. Philippe le Hardi/Filips de Stoute), hetgeen wel eens verwarrend overkomt.

Dit gezegd zijnde, vind ik het boek toch een absolute aanrader die vrij uniek is in zijn soort. Ik ken geen enkel ander geschiedkundig werk dat de geschiedenis van het Belgische grondgebied bespreekt zonder deze te herleiden tot ofwel een Belgicistisch nationalistisch standpunt, dan wel tot dat van zijn Vlaams-nationalistische tegenhanger. Het boek hanteert een uniek perspectief, waarbij zoveel mogelijk wordt uitgegaan van diverse historische bronnen. Er wordt dus ook verwezen naar Spaanse, Oostenrijkse, Franse, Nederlandse en andere geschiedschrijving, hetgeen verruimend werkt.

Een waardevolle aanvulling van mijn collectie.

[Pepe · Rating 5 out of 5]

Een heldere algemene geschiedenis van het gebied dat men tegenwoordig België noemt. Soms moeilijk om te volgen, maar dat is nu eenmaal omdat de realiteit eveneens nooit simpel is. Een absolute aanrader voor iedereen die niet op zoek is naar een specifiek onderwerp in de geschiedenis, maar een algemeen overzicht wil hebben.

[Derek De beurs · Rating 5 out of 5]

Very well written insightfull story of the development of both Flanders and the Netherlands.

[Tim De Cock · Rating 3 out of 5]

Zeer graag gelezen, al is het hier en daar inderdaad doorbijten (en nog vaker: even terugbladeren). Een ideaal boek om de wazig geworden middelbare-schoolkennis van onze vaderlandsche geschiedenis bij te spijkeren. Vooral omdat Falter het nationalistische idee van een "vaderland" stevig nuanceert, zeg maar naar de prullenmand verwijst. Hij bekijkt de voortdurend verschuivende machts- en landsgrenzen als een spel van individuele ambitie, huwelijken, toeval, maar herinnert vooral aan de eeuwige wijsheid: It's the economy, stupid.

Ik ben geen historicus maar dat komt zeer geloofwaardig over, vooral omdat je het boek dichtslaat en niet ver hoeft te kijken om te zien dat het spel nog steeds aan de gang is. Met Falters kader kun je ook de breuklijnen van vandaag perfect begrijpen.

Ik onthoud voorts dat Gent een bijzonder strijdbare stad was en dat ook de afgelopen tweeduizend jaar nauwelijks iemand verder keek dan zijn eigen generatie, of die van zijn kinderen. Iedereen zou ooit in zijn leven een boek als dit moeten lezen. Kwestie van een beetje perspectief te kweken.

[Maurits Marain · Rating 4 out of 5]

Zeer goed

[Johan De · Rating 4 out of 5]

Heel interessant boek, voor iedereen met een hart voor geschiedenis. Boeiend geschreven.
Zou moeten verplicht worden in het middelbaar onderwijs

[Laurent Vermer · Rating 4 out of 5]

Een boek die elke belg zou moeten lezen. Grondige en uitgebreide lookbacknaar onze geschiedenis

[Dirk Verhulst · Rating 5 out of 5]

Hoogst interessant. Ik lees het met plezier een tweede keer. Geen lichte.kost.

[Luc · Rating 4 out of 5]

Vlot geschreven en originele geschiedenis van België. Een aanrader voor wie zijn "vaderlandse geschiedenis" nog eens wil opfrissen, en dit vanuit een boeiend perspectief.