What do you think?
Rate this book
Paul van Ostaijen. De dichter die de wereld wilde veranderen
Een indrukwekkend tijdsdocument, een heldere cultuurgeschiedenis en bovenal een eerbetoon aan de dichter die de wereld wilde veranderen.
Paul van Ostaijens leven was in een flits voorbij. Amper tweeëndertig was hij toen hij in 1928 moederziel alleen stierf in een klein Waals sanatorium. Zijn oeuvre spreekt een eeuw later nog steeds tot de verbeelding. Paul van Ostaijen joeg de Nederlandse literatuur haast in zijn eentje de razendsnelle en uiterst gewelddadige twintigste eeuw binnen. Ieder genre dat hij aanpakte, probeerde hij opnieuw uit te vinden. Ieder boek waaraan hij begon, moest totaal anders zijn dan wat er al bestond. Die compromisloze houding maakte zijn leven niet gemakkelijk, maar zorgde er wel voor dat hij uitgroeide tot een van de meest geliefde dichters van de Nederlandse letteren.
In deze eerste volwaardige biografie wekt Matthijs de Ridder ‘zot polleken’ tot leven. De dichter loopt weer rond in Antwerpen, dwaalt weer door het Berlijn van de expressionisten en dadaïsten en zwerft door België op zoek naar gezonde lucht voor zijn zieke longen. Met veel enthousiasme en oog voor historisch detail vertelt De Ridder het meeslepende verhaal van een leven dat zich een paar keer in het centrum van de geschiedenis afspeelde. In zijn jarenlange onderzoek bracht Matthijs de Ridder veel nieuw materiaal bij elkaar. Hij vond bovendien een jeugdige aanzet voor de roman Bob en de onbekende groteske ‘Ecce Europa’, die hier voor het eerst verschijnen.
Paul van Ostaijens leven was in een flits voorbij. Amper tweeëndertig was hij toen hij in 1928 moederziel alleen stierf in een klein Waals sanatorium. Zijn oeuvre spreekt een eeuw later nog steeds tot de verbeelding. Paul van Ostaijen joeg de Nederlandse literatuur haast in zijn eentje de razendsnelle en uiterst gewelddadige twintigste eeuw binnen. Ieder genre dat hij aanpakte, probeerde hij opnieuw uit te vinden. Ieder boek waaraan hij begon, moest totaal anders zijn dan wat er al bestond. Die compromisloze houding maakte zijn leven niet gemakkelijk, maar zorgde er wel voor dat hij uitgroeide tot een van de meest geliefde dichters van de Nederlandse letteren.
In deze eerste volwaardige biografie wekt Matthijs de Ridder ‘zot polleken’ tot leven. De dichter loopt weer rond in Antwerpen, dwaalt weer door het Berlijn van de expressionisten en dadaïsten en zwerft door België op zoek naar gezonde lucht voor zijn zieke longen. Met veel enthousiasme en oog voor historisch detail vertelt De Ridder het meeslepende verhaal van een leven dat zich een paar keer in het centrum van de geschiedenis afspeelde. In zijn jarenlange onderzoek bracht Matthijs de Ridder veel nieuw materiaal bij elkaar. Hij vond bovendien een jeugdige aanzet voor de roman Bob en de onbekende groteske ‘Ecce Europa’, die hier voor het eerst verschijnen.
- GenresBiography
944 pages, Hardcover
First published April 1, 2023
22 people are currently reading
163 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 14 of 14 reviews
June 15, 2023
Een prachtig werk dat niet alleen interessant, maar ook boeiend is. Al bijna een halve eeuw draag ik Paul van Ostaijen in mijn hoofd en in mijn hart, en Matthijs de Ridder heeft rond die gevoelens een heerlijk warme deken gelegd. Dank je wel, Matthijs.
Dit is meer dan alleen maar een biografie. Dit is ook een geschiedenis van de politiek, de Vlaamse beweging en de kunstbeweging voor, tijdens en na de Eerste Wereldoorlog. Het is een indrukwekkende en doorwrochte studie die bovendien ook nog eens nooit saai is, maar boeiend uitgewerkt en geschreven is. Respect voor het werk van Matthijs de Ridder.
Tijd om het werk van Paul van Ostaijen nog eens ter hand te nemen.
Dit is meer dan alleen maar een biografie. Dit is ook een geschiedenis van de politiek, de Vlaamse beweging en de kunstbeweging voor, tijdens en na de Eerste Wereldoorlog. Het is een indrukwekkende en doorwrochte studie die bovendien ook nog eens nooit saai is, maar boeiend uitgewerkt en geschreven is. Respect voor het werk van Matthijs de Ridder.
Tijd om het werk van Paul van Ostaijen nog eens ter hand te nemen.
June 14, 2025
Al ken ik Van Ostaijens leven in kort bestek, het is boeiend om de theoreticus, de zwanzer, de dynamieker, de gefrustreerde modernist en de zwijgzame zieke beter te leren kennen. Ook is het een grappige paradox om een biografie te lezen, net van de grondlegger van de autonome poëzie in Vlaanderen, die voortdurend op zoek gaat naar de bredere context en op die manier aantoont dat niets autonoom is. De Ridder gaat zeker in het begin erg breed. Zo lijkt hij hele jaargangen van de krant doorplozen te hebben die Van Ostaijen als kind en jongere ook gelezen kan hebben, op zoek naar de ideologieën en de actualiteitenwereld waarin hij opgroeide. Toch merk je gaandeweg dat al die uitstappen ergens in zijn Vlaams activisme, zijn vernieuwende poëzie of in zijn internationaal gerichte theoretische beschouwingen hun reflectie hebben.
Dat zijn werk vernieuwend was, is nu de slagzin waaronder we hem kennen. Dit boek toonde voor mij mooi aan waarom, en dat hij ook al door de collega-dichters alzo erkend werd tijdens zijn korte leven. Verder wist ik niet dat niet alleen hij, maar ook zijn beide volwassen broers én zijn zus aan tuberculose is gestorven. Dit drama zindert mee in de lectuur, zonder dat De Ridder het uitmelkt of al te dik aanzet.
Dat zijn werk vernieuwend was, is nu de slagzin waaronder we hem kennen. Dit boek toonde voor mij mooi aan waarom, en dat hij ook al door de collega-dichters alzo erkend werd tijdens zijn korte leven. Verder wist ik niet dat niet alleen hij, maar ook zijn beide volwassen broers én zijn zus aan tuberculose is gestorven. Dit drama zindert mee in de lectuur, zonder dat De Ridder het uitmelkt of al te dik aanzet.
June 2, 2024
Wat een huzarenstukje. Een lijvig, maar biografisch meesterwerk over een van de weinige dichters die mijn hart kan bekoren. Omdat zijn poëzie en grotesken niet alleen literatuur maar ook kunst en muziek zijn.
De zoekende dichter van Ostaijen, de kunstminner, de criticus, het leven van deze man komt in al zijn aspecten aan bod. Tegelijkertijd is het een mooi portret van het Vlaanderen van die tijd. Je kunt van Ostaijen immers niet los zien van de samenleving waarin het opgroeide en waarover hij schreef.
Ook Berlijn speelt een cruciale rol, een van mijn lievelingssteden. Het is tijd om nog eens terug te gaan!
De zoekende dichter van Ostaijen, de kunstminner, de criticus, het leven van deze man komt in al zijn aspecten aan bod. Tegelijkertijd is het een mooi portret van het Vlaanderen van die tijd. Je kunt van Ostaijen immers niet los zien van de samenleving waarin het opgroeide en waarover hij schreef.
Ook Berlijn speelt een cruciale rol, een van mijn lievelingssteden. Het is tijd om nog eens terug te gaan!
December 29, 2023
http://looneybooks79.blog/2023/12/29/...
Het is geen makkie om een 900 bladzijden tellende biografie van één van ‘s lands bekendste dichters in een korte review te beschrijven. Het is ook geen boek dat, in mijn geval, in één ruk werd uitgelezen. Hier heb ik mijn tijd voor genomen, heb ik mijn tijd voor moéten nemen! Maar ik ben enerzijds gelukkig dat ik het beest overwon (want geloof me, dit is een monster van een boek qua grootte en gewicht en aantal pagina’s!) maar ook omdat ik de figuur ‘Van Ostaijen’ beter heb leren kennen nu. Ik was al fan van zijn Bezette Stad en Music Hall heb ik ook leren kennen destijds in mijn lessen Nederlands (waarvoor ik mijn leerkracht nog altijd dankbaar voor ben), de man heeft altijd een indruk nagelaten op me en me op een gegeven moment in mijn jeugd ooit zelfs geïnspireerd om zelf iets te (proberen) creëren. (Het ligt nog wel ergens in mijn archieven)
Maar ik leerde ook, dankzij het boek van Matthijs De Ridder, een andere Paul van Ostaijen kennen. Een flamingante kerel die sterk zijn zaak verdedigde, een kunstminnend man die zelf in de wereld van kunsthandel en galleriehouderij bekend werd, een Antwerpenaar in hart en nieren maar dan toch uitgeweken (gevlucht) naar Duitsland, Berlijn, waar hij jaren samenwoonde met zijn vriendin, Emmeke. En ik leerde ook dat Van Ostaijen ook gevoelens verborg. Dat hij de ziekte waaraan hij uiteindelijk, veel te jong, zou sterven verborg voor zijn vrienden.
Het is een huzarenwerk dat Matthijs De Ridder hier heeft gebracht! En hij is terecht genomineerd voor de Boon Literatuurprijs voor fictie en non-fictie! Dit is eindelijk een volwaardige, volledige biografie van een van Belgisch (Vlaams, zou Paul waarschijnlijk zelf liever horen) grootste dichters!
In het boek wordt Van Ostaijens leven jaar per jaar overlopen, van geboorte tot vroegtijdige dood, zijn liefdes, zijn ruzies, zijn publicaties, zijn gedrevenheid, zijn passie, zijn avantgardisme en zijn visie op kunst, literatuur en hoe hij daar moeilijk van af week.
Dit is de biografie waarvan ik eigenlijk niet wist dat ik hem zo graag zou/wou lezen! En ik kan ook zeggen dat, mits dat het me een tijdje heeft gekost om het uit te lezen, het een van mijn favoriete boeken van 2023 is geworden.
Het is geen makkie om een 900 bladzijden tellende biografie van één van ‘s lands bekendste dichters in een korte review te beschrijven. Het is ook geen boek dat, in mijn geval, in één ruk werd uitgelezen. Hier heb ik mijn tijd voor genomen, heb ik mijn tijd voor moéten nemen! Maar ik ben enerzijds gelukkig dat ik het beest overwon (want geloof me, dit is een monster van een boek qua grootte en gewicht en aantal pagina’s!) maar ook omdat ik de figuur ‘Van Ostaijen’ beter heb leren kennen nu. Ik was al fan van zijn Bezette Stad en Music Hall heb ik ook leren kennen destijds in mijn lessen Nederlands (waarvoor ik mijn leerkracht nog altijd dankbaar voor ben), de man heeft altijd een indruk nagelaten op me en me op een gegeven moment in mijn jeugd ooit zelfs geïnspireerd om zelf iets te (proberen) creëren. (Het ligt nog wel ergens in mijn archieven)
Maar ik leerde ook, dankzij het boek van Matthijs De Ridder, een andere Paul van Ostaijen kennen. Een flamingante kerel die sterk zijn zaak verdedigde, een kunstminnend man die zelf in de wereld van kunsthandel en galleriehouderij bekend werd, een Antwerpenaar in hart en nieren maar dan toch uitgeweken (gevlucht) naar Duitsland, Berlijn, waar hij jaren samenwoonde met zijn vriendin, Emmeke. En ik leerde ook dat Van Ostaijen ook gevoelens verborg. Dat hij de ziekte waaraan hij uiteindelijk, veel te jong, zou sterven verborg voor zijn vrienden.
Het is een huzarenwerk dat Matthijs De Ridder hier heeft gebracht! En hij is terecht genomineerd voor de Boon Literatuurprijs voor fictie en non-fictie! Dit is eindelijk een volwaardige, volledige biografie van een van Belgisch (Vlaams, zou Paul waarschijnlijk zelf liever horen) grootste dichters!
In het boek wordt Van Ostaijens leven jaar per jaar overlopen, van geboorte tot vroegtijdige dood, zijn liefdes, zijn ruzies, zijn publicaties, zijn gedrevenheid, zijn passie, zijn avantgardisme en zijn visie op kunst, literatuur en hoe hij daar moeilijk van af week.
Dit is de biografie waarvan ik eigenlijk niet wist dat ik hem zo graag zou/wou lezen! En ik kan ook zeggen dat, mits dat het me een tijdje heeft gekost om het uit te lezen, het een van mijn favoriete boeken van 2023 is geworden.
November 28, 2025
Een stevig werk rond de mysterieuze figuur Paul Van Ostaijen. Ik heb veel geleerd door dit boek, zoals over het ontstaan van het activisme bij de jonge Antwerpenaren rond de eeuwwisseling. Nog belangrijker is dat je dankzij dit boek begrijpt hoe Van Ostaijen zich in zijn denken over kunst en poëzie ontwikkelde en uiteindelijk bij het expressionisme uitkwam.
De auteur schetst een uitstekend tijdsbeeld waarin tal van figuren uit de Vlaamse en de Berlijnse culturele wereld de revue passeren. Af en toe is extra opzoekingswerk nodig. Sommige van die jonge Vlaamse activisten (het afzetten tegen de Romantiek van de Vlaamse beweging en tegen de Belgische overheid die geen ruimte geeft aan het Nederlands op de scholen, administratie enz.) sloegen later zeer uiteenlopende wegen in: sommigen gingen collaboreren met de Duitsers, anderen kwamen bij het socialisme terecht.
Verrassend is ook hoe Paul in Berlijn zijn wereld letterlijk en figuurlijk verbreedt. Ontmoetingen met dadaïstische kunstenaars leiden tot het zeer originele, expressionistische Bezette stad, al had het drukken ervan heel wat voeten in de aarde.
Naast zijn poëzie schreef PVO heel wat kritische stukken, recensies en absurde verhalen. Het is bovendien dankbaar dat biograaf Matthijs De Ridder veel van deze teksten toelicht: hun ontstaan, hun betekenis en hun relevantie.
Kortom, dit boek geeft een zeer goede impressie van de Vlaamse literatuur..
De auteur schetst een uitstekend tijdsbeeld waarin tal van figuren uit de Vlaamse en de Berlijnse culturele wereld de revue passeren. Af en toe is extra opzoekingswerk nodig. Sommige van die jonge Vlaamse activisten (het afzetten tegen de Romantiek van de Vlaamse beweging en tegen de Belgische overheid die geen ruimte geeft aan het Nederlands op de scholen, administratie enz.) sloegen later zeer uiteenlopende wegen in: sommigen gingen collaboreren met de Duitsers, anderen kwamen bij het socialisme terecht.
Verrassend is ook hoe Paul in Berlijn zijn wereld letterlijk en figuurlijk verbreedt. Ontmoetingen met dadaïstische kunstenaars leiden tot het zeer originele, expressionistische Bezette stad, al had het drukken ervan heel wat voeten in de aarde.
Naast zijn poëzie schreef PVO heel wat kritische stukken, recensies en absurde verhalen. Het is bovendien dankbaar dat biograaf Matthijs De Ridder veel van deze teksten toelicht: hun ontstaan, hun betekenis en hun relevantie.
Kortom, dit boek geeft een zeer goede impressie van de Vlaamse literatuur..
July 13, 2023
Meesterproef.
Read
January 5, 2024Magistraal! Wat een boek…
January 28, 2025
Een biografie die leest als een wervelende roman en me met momenten tot op het puntje van mijn stoel bracht. Te danken aan het leven van Van Ostaijen dat uitzonderlijk bewogen was, maar ook aan Mathijs De Ridder die above and beyond is gegaan en niet enkel de exploten van zot Polleke beschrijft, maar je ook onderdompelt in een uitgebreide kunst-, cultuur- en politieke geschiedenis van de vroege 20e eeuw.
Ik zou er een hoed voor gaan kopen, enkel en alleen maar om hem af te zetten.
Ik zou er een hoed voor gaan kopen, enkel en alleen maar om hem af te zetten.
April 13, 2025
Heel lijvig boek. Sommige uitweidingen over geslagen, wilde vooral de mens Paul zien.
Ondanks het zo over de taalstrijd gaat, zijn franse zinnen niet vertaald, de schrijver gaat als Belg er dan toch weer vanuit dat je die taal machtig bent :-)
Ondanks het zo over de taalstrijd gaat, zijn franse zinnen niet vertaald, de schrijver gaat als Belg er dan toch weer vanuit dat je die taal machtig bent :-)
August 9, 2023
Regenweer, lange dagen vol leegte lenen zich tot lezen, veel en meer, dag mijnheer van Ostaijen, welkom in zijn wereld van weleer, van werp tot heen beschreven, herbeleefd via dit werk van Matthijs De Ridder.
De grote drie van de Nederlandstalige literatuur, dat zijn voor mij Willem Elsschot, Paul van Ostaijen en Jeroen Brouwers. Over Elsschot verschijnt om de habbekrats een naslagwerk, Brouwers zaliger deed dat gewoon zelf, maar van Ostaijen kwam er relatief bekaaid vanaf. Totnutoe!, want daar brengt Matthijs De Ridder verandering in.
In deze bijna schoendoosgrote naslagturf kluift De Ridder het leven van Peeveejoo uit van naald tot draad (al blijven er ook dan nog voldoende mysteriën voor mogelijk vervolg): van Zondagse Leopoldje dat braaf zijn best wil doen, over Zot Polleke dat tegen de schenen schopt, tot literaire Paul die vernieuwing schept en zich semi-ironisch paus der letteren waant, ook aan bod komt (soms): de erotische Polte, nu verliefd, dan cynisch…tot Zieke Paul er plots, bot en bruusk een einde aan maakt. De dood komt uit de lucht gevallen. Vervolgens is het put in en boek uit.
Maar wat een rit was het! Onderweg kwamen we Paul tegen als lanterfanter, als polemist en als poëet, als je ’t mij vraagt de grootste ooit in onze taal. Fascinerend, maar ook akelig blijft zijn activistisch engagement. Hoe Paul zich tijdens de oorlog ontpopt tot ijverig ambtenaar, totdaaraantoe, maar de nabijheid van de politieke griezel August Borms doet bibberen en beven. Gelukkig verzet Paul zich tegen dit soort verzet! (Correcter: hij bewaart zijn afstand.)
De vlucht naar Berlijn daarna, een opleving ver van het verkrampte Vlaanderenlandgedoe, doet herademen en plaatst Paul op de Europese bühne, zij het bijlange niet zo centraal als hij in gedachten (en wat mij betreft ook verdiend) had. Daar zat en zit meer in. De grootste dichter zijn in een kleine taal, het is een zegen en een vloek.
Hoedanook, het was zalig om de trage dagen van deze regenzomer te vullen met een biografie van dergelijk niveau. De Ridder schrijft vlot en weet de wereld van van Ostaijen mooi tot leven te brengen. Daarbij heeft hij ruim aandacht voor de politieke, sociale en culturele context waarin van Ostaijen leefde. Dit gebeurt goed gedoseerd en komt het begrip van en de appreciatie voor onze grootste dichter alleen maar ten goede.
Hoed af en hopen op beter weer!
De grote drie van de Nederlandstalige literatuur, dat zijn voor mij Willem Elsschot, Paul van Ostaijen en Jeroen Brouwers. Over Elsschot verschijnt om de habbekrats een naslagwerk, Brouwers zaliger deed dat gewoon zelf, maar van Ostaijen kwam er relatief bekaaid vanaf. Totnutoe!, want daar brengt Matthijs De Ridder verandering in.
In deze bijna schoendoosgrote naslagturf kluift De Ridder het leven van Peeveejoo uit van naald tot draad (al blijven er ook dan nog voldoende mysteriën voor mogelijk vervolg): van Zondagse Leopoldje dat braaf zijn best wil doen, over Zot Polleke dat tegen de schenen schopt, tot literaire Paul die vernieuwing schept en zich semi-ironisch paus der letteren waant, ook aan bod komt (soms): de erotische Polte, nu verliefd, dan cynisch…tot Zieke Paul er plots, bot en bruusk een einde aan maakt. De dood komt uit de lucht gevallen. Vervolgens is het put in en boek uit.
Maar wat een rit was het! Onderweg kwamen we Paul tegen als lanterfanter, als polemist en als poëet, als je ’t mij vraagt de grootste ooit in onze taal. Fascinerend, maar ook akelig blijft zijn activistisch engagement. Hoe Paul zich tijdens de oorlog ontpopt tot ijverig ambtenaar, totdaaraantoe, maar de nabijheid van de politieke griezel August Borms doet bibberen en beven. Gelukkig verzet Paul zich tegen dit soort verzet! (Correcter: hij bewaart zijn afstand.)
De vlucht naar Berlijn daarna, een opleving ver van het verkrampte Vlaanderenlandgedoe, doet herademen en plaatst Paul op de Europese bühne, zij het bijlange niet zo centraal als hij in gedachten (en wat mij betreft ook verdiend) had. Daar zat en zit meer in. De grootste dichter zijn in een kleine taal, het is een zegen en een vloek.
Hoedanook, het was zalig om de trage dagen van deze regenzomer te vullen met een biografie van dergelijk niveau. De Ridder schrijft vlot en weet de wereld van van Ostaijen mooi tot leven te brengen. Daarbij heeft hij ruim aandacht voor de politieke, sociale en culturele context waarin van Ostaijen leefde. Dit gebeurt goed gedoseerd en komt het begrip van en de appreciatie voor onze grootste dichter alleen maar ten goede.
Hoed af en hopen op beter weer!
March 24, 2024
Mijn bespreking voor Belga naar aanleiding van de shortlist van de Boon literatuurprijs.
Met de vuistdikke biografie over Paul van Ostaijen - 'De dichter die de wereld wilde veranderen' - maakt de Nederlandse schrijver en criticus Matthijs de Ridder kans op de Boon literatuurprijs voor fictie en non-fictie. Een monumentaal werk over de dichter die de Nederlandstalige poëzie de moderne tijd in loodste.
Bijna honderd jaar na het overlijden van van Ostaijen, kwam Matthijs de Ridder vorig jaar met de meer dan 900 bladzijden tellende biografie van Paul van Ostaijen. Die omvang is nodig om de figuur van van Ostaijen in al zijn complexiteit te vatten. Van zijn wortels in een middenklassengezin met sociale ambities tot zijn wispelturige schoolcarrière, van zijn rol in de strijd voor het Nederlands als cultuur- en onderwijstaal tot zijn zoektocht als avant-gardedichter, van zijn liefde voor Emmeke en zijn expressionistische jaren in Berlijn tot zijn gezondheidsproblemen en zijn vroegtijdige tragische dood in een sanatorium nabij Dinant.
Dat allemaal in een leven van amper 32 jaar, waarover ook nu nog nieuwe elementen opduiken, zoals de documenten die na de publicatie van de biografie aantoonden dat van Ostaijens rol als medewerker voor een Duitsgezinde krant tijdens de oorlog groter was dan gedacht.
Maar de Ridder wil in zijn biografie vooral een inkijk geven in de sleutelrol die van Ostaijen gespeeld heeft in de ontwikkeling van het modernisme in de Nederlandstalige literatuur. Volgens de Ridder zou 'Bezette stad' bijvoorbeeld "deel moeten uitmaken van de canon van de Europese avant-garde. Van Ostaijen wilde de poëzie gebruiken als hefboom om de 19de-eeuwse burgerlijke samenleving af te schudden en de periode van Conscience, Gezelle en Rodenbach achter te laten. De manier waarop van Ostaijen met zijn streven naar een (poëtische) revolutie op hindernissen en muren botst en de manier waarop het ongenoegen en de frustratie bij 'zot polleken' groeien, zijn nauwgezet in kaart gebracht.
Een van de grote troeven van de biografie van de Ridder is dat de lezer niet alleen een academische beschrijving krijgt over de belangrijkste gebeurtenissen in het leven van Van Ostaijen. De lezer krijgt soms het gevoel dat hij mee in dezelfde ruimte zit als Van Ostaijen. De Ridder schetst niet alleen een kleurplaat, maar zorgt zelf ook voor de inkleuring. In een gesprek met De Standaard legde hij uit hoe: "Ik verdraai uiteraard geen feiten. Het is als een vaas in een museum voor oudheidkunde: de archeoloog vond zes scherven, de rest hebben ze erbij gekleid. Aannemen dat waar het ene stukje eindigt en het andere begint, dat daar iets tussen heeft gezeten: precies zo heb ik Paul van Ostaijen in het leven gezet".
De biografie van de Ridder werd met lof overladen, gaande van "weergaloos" (De Volkskrant) tot "voortreffelijke" (Humo) en "meesterlijk" (Het Nieuwsblad). Volgens Het Nieuwsblad heeft de Ridder met zijn werkstuk niet alleen aangetoond dat van Ostaijen de wereld wilde veranderen, maar ook dat hij dat gedaan heeft en dat hij de wereld "mooier heeft gemaakt met zijn unieke kunst". De Standaard ging nog een stapje verder en noemde het boek "een krachtmeting me het biografiegenre en al zijn weinig flatterende vooroordelen, uitgevoerd met de sublieme beheersing van de wetenschapper-verhalenverteller."
Met de vuistdikke biografie over Paul van Ostaijen - 'De dichter die de wereld wilde veranderen' - maakt de Nederlandse schrijver en criticus Matthijs de Ridder kans op de Boon literatuurprijs voor fictie en non-fictie. Een monumentaal werk over de dichter die de Nederlandstalige poëzie de moderne tijd in loodste.
Bijna honderd jaar na het overlijden van van Ostaijen, kwam Matthijs de Ridder vorig jaar met de meer dan 900 bladzijden tellende biografie van Paul van Ostaijen. Die omvang is nodig om de figuur van van Ostaijen in al zijn complexiteit te vatten. Van zijn wortels in een middenklassengezin met sociale ambities tot zijn wispelturige schoolcarrière, van zijn rol in de strijd voor het Nederlands als cultuur- en onderwijstaal tot zijn zoektocht als avant-gardedichter, van zijn liefde voor Emmeke en zijn expressionistische jaren in Berlijn tot zijn gezondheidsproblemen en zijn vroegtijdige tragische dood in een sanatorium nabij Dinant.
Dat allemaal in een leven van amper 32 jaar, waarover ook nu nog nieuwe elementen opduiken, zoals de documenten die na de publicatie van de biografie aantoonden dat van Ostaijens rol als medewerker voor een Duitsgezinde krant tijdens de oorlog groter was dan gedacht.
Maar de Ridder wil in zijn biografie vooral een inkijk geven in de sleutelrol die van Ostaijen gespeeld heeft in de ontwikkeling van het modernisme in de Nederlandstalige literatuur. Volgens de Ridder zou 'Bezette stad' bijvoorbeeld "deel moeten uitmaken van de canon van de Europese avant-garde. Van Ostaijen wilde de poëzie gebruiken als hefboom om de 19de-eeuwse burgerlijke samenleving af te schudden en de periode van Conscience, Gezelle en Rodenbach achter te laten. De manier waarop van Ostaijen met zijn streven naar een (poëtische) revolutie op hindernissen en muren botst en de manier waarop het ongenoegen en de frustratie bij 'zot polleken' groeien, zijn nauwgezet in kaart gebracht.
Een van de grote troeven van de biografie van de Ridder is dat de lezer niet alleen een academische beschrijving krijgt over de belangrijkste gebeurtenissen in het leven van Van Ostaijen. De lezer krijgt soms het gevoel dat hij mee in dezelfde ruimte zit als Van Ostaijen. De Ridder schetst niet alleen een kleurplaat, maar zorgt zelf ook voor de inkleuring. In een gesprek met De Standaard legde hij uit hoe: "Ik verdraai uiteraard geen feiten. Het is als een vaas in een museum voor oudheidkunde: de archeoloog vond zes scherven, de rest hebben ze erbij gekleid. Aannemen dat waar het ene stukje eindigt en het andere begint, dat daar iets tussen heeft gezeten: precies zo heb ik Paul van Ostaijen in het leven gezet".
De biografie van de Ridder werd met lof overladen, gaande van "weergaloos" (De Volkskrant) tot "voortreffelijke" (Humo) en "meesterlijk" (Het Nieuwsblad). Volgens Het Nieuwsblad heeft de Ridder met zijn werkstuk niet alleen aangetoond dat van Ostaijen de wereld wilde veranderen, maar ook dat hij dat gedaan heeft en dat hij de wereld "mooier heeft gemaakt met zijn unieke kunst". De Standaard ging nog een stapje verder en noemde het boek "een krachtmeting me het biografiegenre en al zijn weinig flatterende vooroordelen, uitgevoerd met de sublieme beheersing van de wetenschapper-verhalenverteller."
October 13, 2023
Nog een kanjer
van een autobiografie,
heel lijvig,
leest niet zo vlot.
Ik ken veel poëzie van
Van Ostaijen,
maar de auteur blijft te veel hangen
in Antwerpen van die tijd, zijn scholing,
werkverleden, ouders.
van een autobiografie,
heel lijvig,
leest niet zo vlot.
Ik ken veel poëzie van
Van Ostaijen,
maar de auteur blijft te veel hangen
in Antwerpen van die tijd, zijn scholing,
werkverleden, ouders.
August 27, 2023
Ik vond dit boek geweldig en zeer waardevol!
January 4, 2025
Brevitas is een kunst die De Ridder jammer genoeg niet beheerst. Dit goede boek had makkelijk zo'n 500blz korter kunnen en mogen zijn. De lengte schrikt wellicht veel potentiële lezers af. Jammer.
Displaying 1 - 14 of 14 reviews