Τη συμβουλή της μάνας της "Μεσημέρι κάτω από συκιά μη κοιμηθείς, έρχονται τα ξωτικά και σου παίρνουν τη λαλιά" δεν άκουσε η Ανέζω... Κάτω από τη συκιά κοιμήθηκε στη λαύρα του μεσημεριού. Σαν ήρθε όμως το ξωτικό δεν της πήρε τη μιλιά, το κορμί και τη καρδιά της ζήτησε και πήρε σφραγίζοντας έτσι τη μοίρα της και τη μοίρα των επόμενων γενεών. Ανέζω, Σοφούλα, Τζούλη, Γιώργης, Μένης, Κωστής, Τάσης, γυναίκες και άντρες σε διαφορετικές εποχές, σε διαφορετικούς κοινωνικούς περίγυρους. Έρωτες χωρίς μέλλον, χαμένα όνειρα, προδοσίες, εξαπάτηση, μίσος, εκδίκηση, πλέκουν και ξεμπλέκουν τον ιστό της ζωής τους. Η ζωή και η κοινωνική ηθική, της Ελληνικής επαρχίας των τελών του 19ου αιώνα, της Αμερικής των πρώτων μεταναστών, της Αθήνας του μεσοπολέμου και της Ελλάδας της κατοχής, συνθέτουν το φόντο του συγκλονιστικού αυτού μυθιστορήματος που θα μιλήσει στην καρδιά κάθε αναγνώστη.
Η Ελένη Κ. Τσαμαδού (Eleni K. Tsamadou) σπούδασε νομικά στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, καθώς και International Legal Studies στο American University, Washington College of Law. Σταδιοδρόμησε ως δικηγόρος στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος από το 1966 μέχρι το 2000, οπότε αποχώρησε με τον ανώτατο βαθμό ιεραρχίας. Ασχολήθηκε κυρίως με θέματα Διεθνών Συναλλαγών και Ιδιωτικοποιήσεων. Τα έτη 2000-2004 εργάστηκε ως ειδική σύμβουλος σε νομικά θέματα που άπτονταν των Υπουργείων Ανάπτυξης, και Οικονομίας και Οικονομικών. Το μυθιστόρημά της ΟΙ ΘΕΟΙ ΠΕΘΑΝΑΝ ΣΤΗ ΡΩΜΗ έχει μεταφραστεί στα γερμανικά με τον τίτλο EIN KÖNIGREICH FÜR EIN GRAB.
Ένα δυνατό γυναικείο μυθιστόρημα. Τρεις γυναίκες, τρεις σημαντικές περίοδοι της σύγχρονης ελληνικής και παγκόσμιας ιστορίας. Τόπος: ένα χωριό στη νοτιοδυτική Πελοπόννησο. Ξεκινάμε το 1880, με την Αννέζω, που παντρεύεται έναν άντρα παρά τη θέλησή της. Μέθυσο, βίαιο, ανέραστο. Και φυσικά ανίκανο να της χαρίσει ένα παιδί. Κι έρχεται ο γύφτος για το αλώνισμα. Κι η Αννέζω, που κοιμάται κάτω από τη συκιά, τον γνωρίζει, τον αγαπά και του δίνεται. Του κάνει και παιδί. Ω πόσο γλυκιά είναι η χαρά της, ω πόσο τον περιμένει να γυρίσει ξανά να την πάρει στην αγκαλιά του αλλά φευ...Κι ο άντρας της, που κάποια στιγμή μαθαίνει την αλήθεια, παθαίνει νευρικό κλονισμό. Και ξεκινάει η εκδίκηση της ταλαίπωρης γυναίκας. Ξεδιπλώνονται τα ήθη και τα έθιμα της εποχής, η ντοπιολαλιά, τα κουτσομπολιά και τα νυχτέρια, η κοσμιότης και η ηθική που πρέπει να διακατέχει μια νύφη πριν παντρευτεί (και για να παντρευτεί). Κάπου ένιωσα ασφυκτικά ακόμη κι εγώ για τις δυνατότητες διαφυγής μιας γυναίκας τότε από αυτόν τον περίγυρο (ουσιαστικά, καμία). Προχωράμε στην ιστορία του γιου της Αννέζως, που παντρεύεται τη Σοφούλα. Και ξαναζούμε τα ίδια πράματα. Είναι τέτοιες οι ανατροπές της ζωής και τα απανωτά γεγονότα, που ο έρωτάς τους στερεύει. Ο Γιώργης για να αποστασιοποιηθεί φεύγει στην Αμερική. Μπροστά στα μάτια μας ξεδιπλώνονται οι αγωνίες και η ταλαιπωρία των μεταναστών των αρχών του 20ού αιώνα. Πώς πηγαίνανε στην Αμερική (με σαφή διάκριση πρώτης και τρίτης θέσης), τι συζητάγανε, τι ελπίζανε, τι περιμένανε και ποια τα συναισθήματά τους όταν αντίκριζαν το Άγαλμα της Ελευθερίας. Ο Γιώργης ζει το αμερικανικό όνειρο κι η Σοφούλα καταφεύγει κοντά του. Και πάλι η ζωή δεν τους αφήνει σε ησυχία. Νέοι έρωτες, η αληθινή ταυτότητα κάποιων έμπιστων ανθρώπων και η Σοφούλα γυρνά στο χωριό με την κόρη της, Αννέζω (Τζούλη). Και φτάνουμε στο τρίτο μέρος, όπου ξαναγυρνάμε στο χωριό, τη μικρόνοια και την κακία των συγχωριανών, τα κουτσομπολιά, τις μονότονες, καθημερινές μικροχαρές. Και ο κύκλος κλείνει σιγά σιγά, με νέα ηρωίδα πολύπαθη την Τζούλη και τον κρυφό της έρωτα, όπου ανακατεύεται η μάνα της με σκοπό να τους ενώσει και καταφέρνει να βάλει μόνιμη ταφόπλακα στη σχέση τους. Κι η ιστορία κλείνει με την εγγονή της Αννέζως-Τζούλης, Αννέζω-Τζίνη, που μεγάλωσε με το θείο της πίσω στην Αμερική, κι έρχεται το 2002 στην Ελλάδα να ανακαλύψει την αλήθεια για τον περίεργο θάνατο της μάνας της με τη βοήθεια του "Φως στο σκοτάδι".
Συγκριτικά η πλοκή που περιέγραψα παραπάνω δεν δίνει με τίποτα το πραγματικό περιεχόμενο του κειμένου, όπου χορεύουν και κινούνται πρωταγωνιστές και δευτεραγωνιστές, συναισθήματα και αδικίες. Όλα δικαιολογημένα, όλα εξηγημένα κατά το ορθόν, επιθυμίες και τρόποι έκφρασης που ναι, αντιστοιχούν στην εκάστοτε πραγματικότητα. Σε γενικές γραμμές ένα καλοδουλεμένο κείμενο, με σφιχτή πλοκή, που καταφέρνει να μην κουράσει και να μην επαναλαμβάνεται. Φαίνεται ξεκάθαρα ότι οι γυναίκες θα είναι οι πρωταγωνίστριες από την αρχή του μυθιστορήματος. Και πραγματικά δεν ξέρεις με ποιαν να ταυτιστείς, ποια να πρωτοπαρηγορήσεις. Κινήσεις και πράξεις, μυστικά και πάθη, που φαίνονται αρκετά αληθοφανή. Θα μπορούσε κάλλιστα να γίνει γυναικουλίστικο ή ακόμη και μίσανδρο. Όμως όχι. Η αγάπη της συγγραφέως για τους άντρες που τριγυρίζουν τις ηρωίδες της την οδηγεί να τους μαλακώνει, να τους αλλάζει τη νοοτροπία, και πάλι με τα γυρίσματα της ίδιας της ειμαρμένης και όχι με κούφιες δασκαλίστικες κατηχήσεις. Ναι η Αννέζω-Τζίνη καλά έκανε και γύρισε στην Αμερική, για να καλυφθεί το μεγάλο χάσμα των σχεδόν 50 χρόνων, γιατί ειλικρινά κάποια στιγμή θα κούραζε να μαθαίναμε και για τις δικές της περιπέτειες (ήδη διαβάσαμε απνευστί 3 γενιές). Το σταφιδικό και ο πόλεμος του 1880, οι Βαλκανικοί και οι παγκόσμιοι πόλεμοι, το κραχ του 1929 στην Αμερική, ο Τιτανικός. Είναι ελάχιστα από τα ιστορικά και πραγματιστικά στοιχεία που δίνουν αληθοφάνεια και επηρεάζουν τις τύχες των ηρώων και των ηρωίδων. Λίγο χαζούλικο ήταν το τελευταίο κεφάλαιο με την κοινωνική εκπομπή στυλ Φως στο Τούνελ ("Φως στο σκοτάδι")και την άτεγκτη παρουσιάστρια, που ήθελε να το εκμεταλλευθεί για να βγάλει θέαμα. Ναι οκ ίσως γίνεται αυτό αλλά θα μπορούσε να μην αναφέρει τον τίτλο της εκπομπής που μόνο χαμόγελα θα μπορούσε να φέρει. Ένα πολύ καλό μυθιστόρημα, με γλώσσα και στυλ ρέοντα, με αληθινά πρόσωπα, πραγματικές καταστάσεις, καθόλου ακραίες ανατροπές και με ένα ωραίο φινάλε, που κλείνει τον "κύκλο του πόνου και του αίματος", ησυχάζει τις ψυχές των ταλαίπωρων γυναικών κι ατενίζουμε με αισιοδοξία το μέλλον.
ένα πολύ καλογραμμένο βιβλίο που σε ταξιδεύει στις δεκαετίες με σωστά τοποθετημένα ιστορικά γεγονότα. Θίγει προκαταλήψεις, νοοτροπίες και ταμπού που, δυστυχώς, ακόμα υπάρχουν. Διαβάζοντας το νιώθεις και εσύ τις καταστάσεις που βιώνουν οι πρωταγωνιστές.
Όλα ξεκίνησαν από ένα γράμμα που βρέθηκε μαζί με άλλα προσωπικά αντικείμενα στην αποθήκη ενός παλιού σπιτιού. Ένα γράμμα που θα οδηγήσει την Στέισι πίσω στην Ελλάδα μετά από πολλά χρόνια απουσίας στην Αμερική. Θα βρεθεί στα χαλάσματα του πατρικού σπιτιού της μητέρας της, την Τζούλη. Και εκεί θα ξετυλίξει το κουβάρι των αναμνήσεων της οικογένειας Μπούρμπουλη. Η ιστορία ξεκινάει το 1880 με την Ανέζω, την προγιαγιά της Στέισι, μια δυναμική, σκληρή αλλά δίκαιη γυναίκα, η οποία κρατάει καλά κρυμμένο για χρόνια ένα οικογενειακό μυστικό. Ο γιος της, ο Γιώργης, θα αναζητήσει την τύχη του στην Αμερική και θα προσπαθήσει να αποδείξει στην μητέρα του ότι μπορεί να τα καταφέρει χωρίς την βοήθειά της. Τα χρόνια περνούν και θα συναντήσουμε την Τζούλη, την κόρη του Γιώργη, μια κλειστή γυναίκα που σε όλη της την παιδική ηλικία ένιωθε να ζει στην σκιά της καλλονής μητέρας της. Η Ελλάδα βρίσκεται πλέον υπό κατοχή, γεγονός που θα επηρεάσει τις ζωές των ηρώων μας! Η ιστορία μιας οικογένειας που θα κάνει λάθος επιλογές, θα πληγωθεί, θα προδοθεί, θα ζήσει! Η Ελλάδα στα τέλη του 19ου και μέχρι τα μέσα του 20ου αιώνα, το αμερικανικό όνειρο, η μετανάστευση, τα χαμένα όνειρα, η προδοσία, η κατοχή συνθέτουν έναν μοναδικό καμβά. Ένα καταπληκτικό βιβλίο με υπέροχη πλοκή που με κέρδισε από την πρώτη σελίδα. Κάτι που μου αρέσει πολύ στα βιβλία είναι όταν κάνουν αναδρομές στο παρελθόν και ξυπνάνε μνήμες! Όταν ήρωες του σήμερα αναζητούν στο παρελθόν τα μυστικά των προγόνων τους.
Ο έρωτας! Ο άνθρωπος! Είναι άραγε το πιο έξυπνο πλάσμα σ'αυτή τη γη; Αγαπάει, πονάει, πιστεύει. προσπαθεί, κακολογεί, πληγώνει, λυτρώνει... Τι άλλο όμως μπορεί να κάνει όταν αφήνεται νανιώσει το πιο όμορφο συναίσθημα; Η κυρία Τσαμαδού, με τρόπο μοναδικό, μας θυμίζει ότι τα πάντα μπορούν να γίνουν για την αγάπη και στο όνομα αυτής γίνονται οι μεγαλύτερες θυσίες. Αυτό το βιβλίο είναι πραγματικά μαγευτικό!