सुम्निमा [Sumnima]

by Bishweshwar Prasad Koirala, विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला

Sumnima a famous Nepali novel by B P Koirala, a former Prime Minister of Nepal is about the painful complications that arise in a man-woman relationship. The story is about the powerful attraction that exists between a Brahmin boy and an ordinary girl. It deals with the conflict within the boy who also wishes to pursue spiritual salvation but is torn between his desire for this woman and his urge for spiritual emancipation. To surmount carnal desires is not possible for an ordinary mortal and the pleasures of the flesh have a place in life. The Brahmin boy is serious about his spiritual goals but succumbs to the charms of a lovely girl.

Genres: Fiction, Psychology, Romance, Novels, Love Story

94 pages, Paperback

First published January 1, 1969

About the author

Bishweshwar Prasad Koirala (Nepali: विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला) was born in Varanasi to father Krishna Prasad Koirala, was one of the greatest Nepali political and literary figure. He was the Prime Minister of Nepal from 1959 to 1960 and also the first democratically elected Prime Minister in Nepal's history. He held the office just 18 months before being deposed and imprisoned by order of King Mahendra. The rest of his life was spent largely in prison or exile and in steadily deteriorating health.

While Koirala is considered one of the most charismatic political leader of Nepal, he was also one of the most well-read and thoughtful writers of Nepalese literature. He wrote short stories and novels, and some poems. Koirala began writing short stories in Hindi. His first stories were published in Banaras in Hansa, a Hindi literary magazine edited by Prem Chand (India's Tolstoy). His first Nepali short story "Chandrabadan" was published in Sharada (a Nepali literary magazine) in 1935. Koirala was very good at depicting the character and mind of women. Four other stories of Koirala were included in Katha Kusum (an anthology of Nepali stories), published in 1938 in Darjeeling. As a social realist, with good psychological insight, Koirala had established himself as one of the most important Nepali short story writers of Nepal.

Reviews

[Jyotsna Marasini · Rating 4 out of 5]

4.5/5

एक ब्राह्मण बालक सोमदत्त र एक किराँती बालिका सुम्निमा बिचको निश्चल मित्रताबाट सुरु यस कथाले दुई भिन्न दर्शनलाई दर्शाएको छ।
नजानिदो तवरमा जब सुम्निमा र सोमदत्त बीच शारीरिक आकर्षण बढ्दै जान्छ तब आफ्नो धर्म संस्कारको मर्यादा कुल्चिने साहस राख्दैन सोमदत्त। सुम्निमालाई आफ्नो मनमस्तिष्कबाट निकालि आफ्ना इन्द्रिय माथि विजय प्राप्तिका लागि कठोर तपस्यामा जीवनको बहुमुल्य समय व्यतित गर्दछ सोमदत्तले। तर सुम्निमा भने भिन्न सोच राख्छे। ऊ आफ्नो मनुवालाई रिझाउनु पर्छ, शारीरिक आवश्यकता विल्कुलै प्राकृतिक भएकाले संभोगमा तृप्त हुनु पाप होइन भन्छे। उसलाई एक सर्को लुगाले शरीर ढाक्न पनि अप्राकृतिक लाग्छ। किराँतीलाई एकदमै पृथ्वीसँग निकट देखाइएको अनुभूति हुन्छ यस पुस्तकमा तर कति पाठकलाई यो कुरा चित्त नपर्दा पुस्तक जलाइएको सम्म रहेछ।

"ब्राह्मणहरु हावाका प्राणी हुन् , हावामा धाइरहन खोज्ने। उनीहरुलाई यो जीवनको पूर्णताले सन्तोष हुँदैन। त्यसको शून्यताले उनीहरु आकर्षित हुन्छन् । त्यसो हुनाले उनीहरू शून्यतालाई खोज्दै नानावाली तपस्या गरिहिँड्छन् । भोगविलास र आफ्नो शरीरसम्मलाई समेत त्याग्न उनीहरु बेर मान्दैनन्।
‌हामी किराँती माटोका प्राणी हौं, माटो संग हाम्रो प्रेम छ। जीवनमा रमाइलो र त्यसलाई भोग गर्नमा नै हामी निमग्न रहन्छौं, यसको अभावलाई हामी देख्दैनौँ। हाम्रा लागि हाम्रो शरीर नै सबैभन्दा प्यारो वस्तु हो। हामीलाई बाहुनहरु धागो चुडिँएको चङ्गाजस्तो लाग्छ र उनीहरुलाई चाहिँ हामी माटाका गँड्याैलाजस्ता लाग्दा हौं।"

हामी मनुष्य हौँ, यदि देउता बन्न खोज्यौँ भने दुख हामीले नै पाउछौं। सोमदत्तले आफ्नो मनलाई मारेर सन्यासी जस्तो जीवन रोज्न खोजेको भएपनि आखिर सुम्निमाको एक स्पर्श मै ऊ चुरचुर भयो, उसको वर्षैँको तपस्या मानौं उसका लागि केवल मन बहलाउने बाटो थियो। अन्त्यमा ऊ आफ्नो मूल्य मान्यतालाई परिहार गर्ने अवस्थामा पुग्यो। सामाजिक संस्कार र कर्तव्यको नाममा स्वयं पिल्सिएर,आफू लगायत आफूसँग जोडिएका मानिसको जीवन नर्क बराबर बनाउने प्रवृत्तिलाई पनि यो पुस्तकले प्रहार गरेको छ। सोमदत्तकी पत्नी पुलोमाले हाम्रो समाजको अधिकांश महिलाको चित्रण गरेकी छन्।

नेपाली साहित्यमा यौन मनोविज्ञान र जीवन प्रति यत्तिको सटिक दृष्टिकोण प्रदान गर्ने कृति बिरलै होला। वि. पीको असाधारण लेखन शैली, गहकिला शब्द छनोट अनि दार्शनिक अभिव्यक्तिले यस पुस्तकलाई उत्कृष्ट तुल्याएको छ। ‌'सुम्निमा'को हरेक तर्कलाई सहर्ष स्विकार्न असमर्थ हुन सकिन्छ तर कुनै पनि लेख कुन सन्दर्भ, कुन परिवेश अनि कुन समयमा लेखिएको हो भन्ने कुरालाई ध्यानमा राखेर नै कृतिलाई आलोचना वा प्रसंसा गर्ने पाठकको पनि दायित्व हो। उत्कृष्टता र विवादितता दुवैको उपमा पाएको यस कृतिलाई पनि सोही धरातलबाट मूल्याङ्कन गर्दा बेस होला।

[Parva Chhantyal · Rating 4 out of 5]

जातभातको सिकार बनेको एउटा अमर प्रेम काहानी । सुम्निमा एउटा किरात परिवार को चेली हुन भने सोमनाथ एउटा सख्त ब्रहामण परिवारको एक्लो छोरो । बाबुआमाको छोरा माथि निकै ठुलो आशा हुनाले सोमनाथ सानैदेखी अनुशासित भएर पूजाआजा अनी तपस्या मा धेरै चसो राख्दछ। धार्मिक परिवारमा जन्मेको हुनाले उस्को दिन धार्मिक काम गरेरनै बित्छ। दिनहु एक समय कोशी नदीको छेउमा गाई चदाउन जान्छ र त्यति अवसरमा एकदिन कोशी नदी को छेउमा खेल्न आएकी सुम्निमालाई भेत्छ।

दिनहु भेटघात अनी बोलिचालीको क्रममा उनीहरु एक अर्का प्रती आकर्सित हुँदै जान्छन । जिबनभरी ब्रहमाचारी बसेर पूजाआजा गर्ने निर्णय गरेको सोमनाथले सुम्निमालाई बेवास्ता गर्न धेरै प्रयास गर्दछ तर सक्दैन। आखिरमा बाबुआमाको करले आफ्नो धर्म अनुसारको ब्रहामण केटीसँग विवाह गर्न बाध्य हुन्छ।

बिश्वेशोर प्रसाद कोइरालाको यो उपन्यासमा त्यतिबेलाको जातभातको समस्याहरु देखाउन खोजिएको छ। त्यतिबेला ब्रहामणहरु किरात भन्दा उच्च मानिन्थे अनी उनीहरुको आफ्नै आफ्नै चाल्चलन भेसभुसा र बोलिचाली थिए। उनीहरु एक हुन खोजे पनि परिस्थितीले दिने थिएन। सुम्निमालाई बिर्सिन सोमनाथले अनेक पूजाआजा अनी तपस्या गर्छ तर पनि आखिरमा उस्ले अन्तिम सास सुम्निनको एक झलककै लागि साचेर राखेको हुन्छ।

उनीहरु एक हुन नसके पनि उनीहरुको एक आपश को लागि माया कहिलै मर्दैन। शायद त्यसै करणले होला उनीहरुको भाबी एक हुन गयो, शायद उनीहरुको मायाको जीत भएर होला आज अन्तरजातीय विवाहको मानिसहरु अर्थ अनी आवश्यकता बुज्दैछन।

[Dipkamal · Rating 5 out of 5]

Sumnima is one of the best Nepalese novels I have ever read. There's clear picture of ideology BP Koirala carried all his life in this novel. His sincere take on love and sexuality in human life, the futility of suppressing the natural desires and the aftereffects of those forceful acts; its all there, laid down in the most beautiful and convincing language.

This is a story of a Brahmin boy whose quest to achieve spiritual salvation forces him to abandon his love and suppress his desires for a Kiranti girl, Sumnima, who on the other hand understands and pursuits the desires of her body. The story is a clash between two philosophies, and both sound convincing enough even though I was always on the side of Sumnima from the start, on the side of philosophy that teaches to embrace love and sexuality and not discard. BP validates this side in the story when the Brahmin boy succumbs to a touch of Sumnima and melts in an instant even after ages, even after he has supposedly gained spiritual emancipation.

This is an exquisite story, one of the best in Nepali literature.

[Rabi · Rating 4 out of 5]

There’s plenty of room to critique B.P. Koirala’s Sumnima for the deterministic dichotomy it imposes upon its narrative of boy meets girl, wherein the indigenous Kirats self-identify with the base earth and Brahmin priests are of the air. But in its brave pairing of the star-crossed Sumnima and Somdatta, and its examination of the consequences of idealizing either nature or culture, it’s much more than just a wrenching tale of love and loss. Ultimately, you feel sorry for Somdatta and his arid asceticism…and as you move further away from nature in self-generated bubbles of social media, you may feel sorry for yourself, too.

[Richa Adhikari · Rating 4 out of 5]

A powerful portrayal of what clash between physical needs and religious principles does to pious Brahmins . Brahmins do belong to earth after all, like Kiratis, like all other human beings. To transcend oneself above mankind is to withdraw from simple pleasures of life. The attainment of which can later sabotage the very purpose of their lives .

The most intriguing and heart wrenching character in this book for me was Puloma. I have read most part of the book being partial to her and sympathised with her enduring.

Highly recommended.

[Barsha Shrestha · Rating 5 out of 5]

Exceptional work, I feel lucky to encounter koirala's work and at the same time I am amazed by his writing skill even though he was politically engaged person he wrote this novel when he was in jail, he persuaded literature in another way. And now he is one of the legend in Nepali Literature. Awesome read.

[Dreamer0ways · Rating 4 out of 5]

This book demonstrates the class and dexterity of one of the rarest Nepali literary genius. Human desires and physical needs when placed under restrictions will all but help ruin one as a person. He can never love or live truly.

Sumnima and Somdutta kept running in the same circle all their life never meeting each other. The education that was supposed to be Somdutta's ladder to salvation, the meditation, soul searching kept him from the real luminese. They were pulling him away from the actual life and the knowledge created further obstacles in his quest for salvation. Halfway through this masterpiece, I'd realized that they weren't coming together. That they'd rather die their whole life apart than live as a pair.

What still haunts the people in our community is that the false lines drawn by our religion, caste and class between people. After years of fight, protests and legal battles, nothing has changed. As these two died apart, many are dying or putting their lives at stake just because their lover was born of some caste else.

The hopeful ending is yet to come to life in a real-time scenario. B.P. Koirala was always a driven and visionary personality who never feared to bring suppressed and subdued emotions into his works. He definitely stands out as a writer when it comes to let his pen blabber exceptionally well about the psychological, sexual drive, mental anxieties of a human.

Somdutta and Sumnima couldn't win the fight because the war was solely against themselves the whole time. Puloma, yet another victim to the flawed values and rationales and faulty boundaries.

[Manashwi Karki · Rating 4 out of 5]

" दश हजार वर्ष बाच्ने ऋषि वैज्ञानिक सत्य होइन , न चित्रकारले कागजमा रङेको रातो सुर्य नै वैज्ञानिक सत्य हो ।
ती प्रतीक हुन् , अनुभव भन्दा बाहिर पाउन सक्ने चाख प्रतिकात्मक हुन्छ, संकेतजनित ।
त्यसैले यो कथा सत्य र असत्य को तराजु मा नजोखिने यौटा व्रित्तान्त हो , यसको महत्वपुर्ण पौराणिक छ, संकेतमय, प्रतिकात्मक । "

निकै सुन्दर् लाग्यो सुनुन्जेल् यो किताब्। मन् को भावना लाइ मनमा गुम्साएर राख्दा त्येस्ले पैदा गर्ने कुन्ठन् र पछुतो दर्साएको छ यो पुस्तक् मा । शरिर र आत्माको बिच को अन्तर, जस्मा एकलाइ खुसि राख्ने प्रयास मा अर्कोमाथि अन्याए गरेको पापबोध् हुन्छ, यो संघर्षको सुन्दर् चित्रण छ ।

धन्यवाद् श्रुतिसम्वेग लाइ, झन बिचबिच मा बजेको सुन्दर् संगीतले मलाइ साच्चै नै त्यो चतुरा वन र कौशिकी नदी को किनारामा लिएर गएको जस्तो भान भयो।

जे होस् , मनोवैज्ञानिक साहित्य प्रेमीलाइ सुम्निमा मनपर्ने छ ।

[Suraj Ghimire · Rating 5 out of 5]

It's an elegant work of imagination by BP that treads on the boundary of psychological and evolutionary science. Being from a Brahmin family and having friends from backgrounds different than me, I can relive and relish the imagery of the author in this novel. It's so true yet so ethereal, the tug of war between absistent virtues and carnal desires, the hypocritical dogmas and natural harmony. We want what we can't have and we try to shove our dominance in the world through our thoughts or actions but the might of nature always prevails at the end.

[Nhasala]

not much of my kind of story. I find BPK's work a little exaggerated on sex and life. I would have liked the story if it was about the cultural diversions and how love fails and finds itself, rather than the extended distraction on the nudity.

[Sangharsha · Rating 5 out of 5]

A masterpiece from BPK. A piece that transcends time.

[Nascent]

आध्यात्मिक र भौतिक तत्त्वको सहअस्तित्वमै मानवजीवनको पूर्णता र सफलता निर्भर छ भन्ने विचारलाई औपन्यासिक रूपमा स्थापित गर्न कोइरालाले सुम्निमा लेखे । यस उपन्यासको वैचारिक पक्षका सन्दर्भमा उपन्यासकारले स्विकारेका छन्- “शुद्ध आदर्शले मात्र सामाजिक उन्नति प्रगति गर्दैन । त्यसरी नै आदर्श नै नभएको शरीरले पनि प्रगति गर्दैन किनभने त्यसको लक्ष्य नै हुँदैन । जीवनका लागि तिनको समन्वय आवश्यक हुन्छ ।” तर्कपूर्ण मनोवैज्ञानिक विश्लेषण र सुगठित कला-संरचनाका माध्यमबाट मानवजीवनलाई अभिव्यक्त गर्नु सुम्निमा उपन्यासको उद्देश्य हो । किराती कथालाई आधार मानी लेखिएको यस उपन्यासमा ‘सर्वधर्मसमन्वय’ को लेखकीय दर्शन अभिव्यक्त छ । यस उपन्यासले जातीय, सांस्कृतिक, भाषिक र मानवीय सहअस्तित्वको कलात्मक सन्देश दिन्छ भने मानिसलाई कृत्रिम दैवीवृत्ति छाडेर सहज मानववृत्ति अङ्गीकार गरी जिउने सल्लाह पनि दिन्छ ।


धेरैधेरै पहिलेको कथा हो यो, अतीतको यति धमिलो गर्भबाट आएको कि वर्तमानमा हाम्रो कानमा यो पुराणजस्तो ध्वनित हुन्छ । प्राचीन वृत्तान्तहरूलाई आजकालका हामी आफ्नो वैयक्तिक अनुभवद्वारा ग्रहण गर्न सक्दैनौ, ती हाम्रा जीवनका जीवित अनुभूति हुन सक्दैनन् । न आफ्नो प्रेमको न्यानोले हाम्रो हृदयलाई तताउन सक्छन्, न आफ्नो दुःखले हाम्रो आँखालाई रसाउन नै सक्छन् । हाम्रो जीवनको अनुभवसँग असम्बद्ध ती पुराना घटनाहरूले सत्य र असत्यको मापबाट आफूलाई एकदम मुक्त पारिसकेका हुन्छन् । हामी यो अनुसन्धान गर्दैनौं कि कहाँसम्म त्यसका वर्णन सत्य छन् या असत्य । यदि तिनले हामीमा चाख उत्पन्न गराउन सक्दछन् भने केवल यस कारणले कि ती कथाहरूमा हामी स्थान कालोत्तरका केही सङ्केत पाउँछौं केही प्रतीकात्मक प्राप्ति तिनमा रहेकाले । दस हजार वर्ष बाँच्ने ऋषि वैज्ञानिक सत्य होइन, न चित्रकारले कागतमा रँगेको रातो सूर्य नै वैज्ञानिक सत्य हो । ती प्रतीक हुन् । अनुभवभन्दा बाहिर पाउन सक्ने चाख प्रतीकात्मक हुन्छ, सङ्केतजनित । त्यसैले यो कथा सत्य र असत्यको तराजुमा नजोखिने एउटा वृत्तान्त हो । यसको महत्त्व पौराणिक छ, सङ्केतमय, प्रतीकात्मक ।

सुम्निमा दु:खित भई । उसले भनी- “मैले बिराएँ सोमदत्त ! मलाई छेमा गर । अपशब्द भनेको नराम्रो कुरा हो क्यार, तर मैले त्यस्तो नराम्रो कुरा कहाँ भनें र ? मैले त यति मात्रै भनेको कि मनमा उब्जिने धेरै थरीका कुरा, जसलाई तिमी ‘भावना’ भन्छौ क्यार, त्यसलाई हामी बस्ने संसारको माटोसँग मेल नखाने अमिल्दो नबनाऊ । भावना भनेको पखेटा लागेको चरोजस्तो हो । त्यो चरो छेउ र टुप्पो नभएको यो ठूलो आकाशको फुस्सामा प्वाँख हालेर मनपर्दी उड्न सक्छ, जति माथि जाऊँ भन्यो उति नै माथि पुग्न सक्छ । हामीले त धरतीसँग पो नाता राख्नुपर्छ । मान्छे भएपछि मान्छेकै चालचलनमा बाँधिएर बस्नुपर्छ, यो भनेकी पो त मैले, सोमदत्त ! र म तिमीजस्तो पढे- गुनेकी पनि त छैन नि । तिमी, हेर, कति कुरा जान्दछौ, कति सिपालु छौ ।”

"आत्मा हिमालयजस्तो अटल छ, सदा स्थायी ।"

""शरीर फूलजस्तो राम्रो छ, एकछिन बास छरेर झर्ने ।"

"आत्माको आनन्द टुङ्गिन्छ ।”

“त्यसैले अनन्त आनन्दको प्राप्ति जीवनको लक्ष्य हो ।”

“त्यसैले सकिने आनन्दलाई भोगिहाल्नुपर्छ ।”

“अनन्त आनन्दलाई छोडेर को मूढ व्यक्ति क्षणिक सुखको पछि लाग्ला र ?" “जुगजुगसम्म भइरहने आनन्द असाध्य ठूलो सास्ती हो । त्यसबाट कवै उम्किन

सकिन्न । एकछिन रहने सुख नै ठूलो आनन्द हो; त्यो एकछिनमा नै सकिन्छ, त्यसैले ।" "आत्मा कहिल्यै ननिभ्ने सहस्र सूर्य हो ।"

“शरीरचाहिँ अँध्यारोमा निभि-निभिरहने दियो हो ।”

“ननिभ्ने सहस्र सूर्यको आलोक आत्मसेवन हो ।" “सधै टल्किरहने सूर्यको उज्यालोमा आँखा उघारिरहनुपर्ने सास्तीले अँध्यारोमा निभ्ने दियोको मधुरो उज्यालोलाई कता हो कता ठूलो ठाउँमा राखेको छ ।"
कुनै पनि प्राप्ति त्यसको मूल्य नचुकाएर उपलब्ध हुँदैन ।

“हाम्रो शरीर यन्त्र होइन, माध्यम होइन, साधन पनि होइन । त्यो आफै साध्य हो, लक्ष्य हो, त्यसको हेलाँ गर्न सक्दैनौ तिमी । मानिसको रस, भोगभावना र सुखको इच्छाबाट शरीर शून्य भएपछि त्यो ज्यान नभएजस्तै हुन्छ; त्यसले सन्तान जन्माउन सक्दैन । त्यो ज्यान नभएको अररो हतियार मात्र होइन । सन्तान सम्भोगको परिणाम र प्रमाण हो, बुझ्यौ ब्राह्मण ?”

“हुन त यो जिन्दगीसँग बाँधिएर बसिरहनलाई त सानातिना सपना अँगाल्नै पर्छ !!

अनुभव कि आस्था कुन वस्तु मिथ्या हो ? अनुभव, आफूलाई ( परिआएको, आफूले भोगेको कि चिन्तनको आधारमा खडा गरेको परिकल्पित विश्वास कुन सत्य हो इन्द्रियजन्य भोग कि बुद्धिजन्य वैचारिक निष्कर्ष ? के इन्द्रियले सदा सत्यानुभूति मात्र गराउँछ र ? मृगमरीचिका के दृष्टीन्द्रियदोष होइन र ? हो, बुद्धि पनि तर्कमूलक भएकोले गणितन्यायअनुसार शुद्ध सिद्धान्तको परिणाम त त्यसले अवश्य झिक्ला तर के त्यस्तो परिणाम र शोध जीवनको अनन्तमुखी सत्त्वसँग नितान्त टाढाको कुरा हुँदैन भन्ने के प्रमाण यदि इन्द्रियानुभूतिको मापदण्डबाट त्यसलाई विचार नगर्ने हो भने ? यदि त्यो रातको अनुभवलाई कुनै उपायले आफ्नो जीवनबाट परिष्कार गरेर मेटिदिन सकेको भए उनीहरूलाई सजिलो पर्ने थियो । तर, अब त्यो कसरी सम्भव हुने हो र ? जुनसुकै चिन्तन र जुनसुकै कार्यमा उनीहरू लागिरहेका भए पनि त्यो अनुभव उनीहरूका उपर निरन्तर व्याप्त नै रहन्थ्यो, उनीहरूले फेरे��ो साससम्मलाई पनि सुगन्धयुक्त पारेर । र उनीहरू आफैं पनि त्यो अनुभवको आनन्दबाट मुक्त हुन चाहँदैनथे । उनीहरूको रिक्त जीवनलाई परिपूर्ण बनाएको थियो त्यही अनुभवले, उनीहरूको जीवन असमर्थ हुन गएको थियो त्यही घटनाले । यस्तै निरन्तरको द्वन्द्वमा सोमदत्त र पुलोमा छटपटाइरहन लागे ।

यस्तै अवसरमा एक दिन पुलोमाले सोधी- “आर्यपुत्र ! पापको रूप कस्तो छ ? कसरी त्यसलाई चिन्ने ? त्यसको स्वाद कस्तो हुन्छ ? कसरी त्यो स्वाद थाहा पाउने ? शरीर र मनमा त्यसको कस्तो अनुभव हुन्छ ? के पक्षीद्वारा मङ्गल प्रभाती गाएर जगाएको सूर्योदयजस्तो सुन्दर रूप छ त्यसको ? के त्यसको स्वाद मधुको जस्तो मीठो हुन्छ जिभ्रोमा ? के शरीर र मनमा त्यसको अनुभव मात्रले पनि, हलुको बतासले नदीको वक्ष कम्पित गर्ने लघु लहरजस्तो, आनन्दोर्मि उठाउँछ ?”

‘के नग्नता पनि त्यस्तो विभिन्न प्रकृतिको हुन्छ ? हुँदो रहेछ- एउटा बीभत्स र कुरूप, र अर्को सौम्य र सुन्दर । के स्वप्न पनि त्यस्तो भिन्न प्रकृतिको हुन्छ- सुखमयी स्वप्न र क्लेशदायी दुःस्वप्न ?”

‘किन नारीको शरीर कुनैचाहिँ त्यस्तो कुरूप, बीभत्स र विरक्तिकर- र कुनै भने त्यस्तो सुन्दर, सुरुचिपूर्ण, कलात्मक र आकर्षक ?’ सयौं पटक उसको आँखाअगाडि सुम्निमा आउँथी र ऊ भन्थ्यो- ‘सुम्निमा किन त्यस्ती अनिन्द्य ?’

प्रकृतिलाई कोतरेर आफ्नो स्थान बनाउन खोज्ने एउटा ब्राह्मणको थलोलाई प्रकृतिले फेरि आफ्नो पारेर लियो । भन्छन्, त्यही ठाउँमा त्रेतायुगमा विश्वामित्रको पनि त्यस्तै अवस्था भएको थियो रे ! किरातीहरूको जातीय रक्तधारामा एउटा ब्राह्मणले आफ्नो रक्त पनि मिसाएको थियो । त्यस जातीय रक्तको महासमुद्रमा एउटा थोपाको कुनै अस्तित्व रहेन । कोसीको अबाध गति प्रकृतिको विराट् शान्तिलाई चिर्दै बगिरह्यो सदाको जस्तो । वन र आकाशको नीरवतामा लोप भयो सोमदत्तको आश्रम ।

[G · Rating 4 out of 5]

Amazing presentation of sexual tention. The ease in Kirats and perhaps unnecessary complex choice of life among Brahmans are so well presented. 'Nai malai kapada lagauna laj lagcha' is an amazing imagination of the writer. However, I think the story is dragged and obscure towards the end. Worth reading.

[Shrawal · Rating 5 out of 5]

Amongst the best. This book was like a wormhole. Left me with hundreds of questions for myself, by the end of the book. It surely will question you too, your emotions, thoughts, values that you've learned till date, and so much more. A must read nepali literature. Happy that I read it years ago haha

[Saroj · Rating 4 out of 5]

Master piece

[Heera Bhandari · Rating 4 out of 5]

something different test for Nepali literature.... n feel some closed to OSHO thought.

[Saroj · Rating 5 out of 5]

The exploration of naturalism which was suppressed and hidden by the belief and ego of caste, culture and religion.

[रबिन सुवेदी · Rating 4 out of 5]

A book about friendship between two different caste of people Brahmin and Kirat and their views about purpose of life. The book is enjoyed reading and teaches to love your body which is temporary.

[Divas Shrestha · Rating 5 out of 5]

बि पि कोइराला का कृतिहरु मध्येकै अति उत्कृष्ट।

[Bharat Dhungana · Rating 5 out of 5]

सुम्निमा — बी.पी. कोइरालाद्वारा लेखिएको यो उपन्यास नेपाली साहित्यमा एक उत्कृष्ट मनोवैज्ञानिक उपन्यास मानिन्छ। यसमा दुई भिन्न संस्कृतिको द्वन्द्वलाई मानवीय भावनासँग गाँसिएको छ। उपन्यासमा ब्राह्मण युवक सोमदत्त र किराँत युवती सुम्निमाबीचको सम्बन्धलाई मुख्य विषय बनाइएको छ। सोमदत्त धार्मिक, परम्परावादी, कर्मकाण्डी संस्कारमा अडिएको पात्र हो भने सुम्निमा प्रकृतिप्रेमी, स्वतन्त्रचित्त र जीवन्त संस्कृतिको प्रतिनिधि पात्र हो। यसरी उपन्यासले हिन्दु-ब्राह्मणीय संस्कार र किराँती जीवनदर्शनबीचको मूल्य, विचार र जीवनशैलीको टकरावलाई गहिरो रूपमा चित्रण गरेको छ।

यस उपन्यासमा प्रेम, संस्कृतिगत भिन्नता, मनोवैज्ञानिक द्वन्द्व र मानवीय जीवनको वास्तविकतालाई कलात्मक ढंगले प्रस्तुत गरिएको छ। सोमदत्तको धार्मिक बन्धन र सुम्निमाको स्वच्छन्द जीवनदृष्टिबीचको खाडलले उनीहरूको प्रेम अपूर्ण रहन्छ। यसरी सुम्निमा प्रेमकथा मात्र नभई नेपाली समाजमा रहेका सांस्कृतिक भिन्नता, जीवनदर्शन र मानवीय चेतनाको खोजी गर्ने उपन्यास हो, जसले पाठकलाई संस्कार र स्वाभाविक जीवनबीचको गहिरो द्वन्द्वबारे सोच्न बाध्य बनाउँछ। सुम्निमा उपन्यासले परम्परागत धर्मकाण्ड र प्राकृतिक जीवनदृष्टिबीचको संघर्षलाई मात्र नभई संस्कृतिको स्थायित्वभन्दा मानवीय संवेदना र स्वतन्त्र जीवनको खोजी नै अन्ततः शाश्वत सत्य हो भन्ने सन्देश दिन्छ। यसले नेपाली समाजलाई आफ्ना जरा नछोडी खुलेर नयाँ विचार र जीवनशैली आत्मसात् गर्न प्रेरित गर्छ।

[Manoj Bhattarai · Rating 5 out of 5]

Simply Amazing read! This was my third interaction with BP's creation after Babu, Aama ra chora and Mero aatmabritanta. The dive into the innermost core of literature and human psychology he makes for his readers is amazing. After knowing his Sumnima, I wonder which part of his brain was at work while creating Sumnima as BP was the hardcore politician and this creation of his has not a single word of a political leader. Many many lines of the novel are spiritually enchanting and literally mouth watering. I would like to quote a line though,
"हिमालयका पर्वतहरुका कुना-काप्चाभित्र नागबेली बनाउँदै कौशिकी नदी पहाडहरुको काखको बन्धनबाट फुत्केर एउटी वयप्राप्त रमणी आफ्नो उन्मुक्ततामा मातृगृह त्यागी उम्केजस्ती वराहक्षेत्रको चतरानामक समथल प्रदेशमा आफ्नो सम्पूर्ण प्रवेग र शक्तिका साथ हठात् सहस्र कण्ठले सीत्कार गर्दै निस्किन्छिन्".

Although I might be one of the last readers of this novel, I would highly recommend to anyone left for reading this, better have a go, you would be thoroughly pleased.

[Kripan · Rating 5 out of 5]

i had no idea what this novel was about. i typed in google, bestest nepali novel and among them, it was this one as well. i started listening to the audiobook, it was short as well and really well done. the story is veryyyyy goood, specially the philosophical differences, their beliefs, family, morals and all were really intresting to came in play. The writing was soo good, no nonsense...and both parties arguments were eqaully validd and true to themselfs and the conflicts it creates utrgh,..really well written. Love the sumnima the girl , sometime i felt , more kirati people were favoured, a little baised may be..but it didnt come off as the one sided..it was genuine, and it was very compelling....lot to think about after reading the novel..

[Abookishsoul14 · Rating 5 out of 5]

समयको सबै सिमा लाई उलंघन गरि अजम्बरी हुन पुगेको एक उपन्यास हो बी . पी कोइरालाद्वारा रचित सुम्निमा । शारीरिक , सांसारिक मोहमाया र धर्म, परम्परा बीचको द्वन्द्व ��ो सुन्दर कल्पना । धर्म, संस्कृति , जाति, विचार आदिको बिभेदका अघि दमनभै लोपोन्मुख प्राकृतिक इच्छा ,आकांक्षाको खोजी गर्छ यो रचनाले। किराँत र आर्य विचको भिनन्ताको अनुभुती गराउदै जातीयता, जातीय विभेद र ब्राह्मण संस्कृतिका बारेमा कयौं प्रश्नहरु मानसपटलमा उब्जिए, कतिको उत्तर पानासङै पाए त कति त्यसै त्यसै मानौ वायुमण्डलमा उडिरहेका छन्। आफ्नै सोच, विचार , भावना, रङ्ग अनि ढंगलाई औल्याउने र प्रश्न गर्नसक्ने सामर्थ्य बोकेको नेपाली साहित्यको एक उत्कृष्ट नमुना। सबैले एकपटक पढ्नैपर्ने पुस्तक ।।

[Bishnu Prasad Pokhrel · Rating 4 out of 5]

जातभातको कारण सुम्निमा र सोमनाथ बिचको सम्बन्ध स्थापित हुन नसक्दा कथा अबधिभर सोमनाथको मनमा वितृष्णा छाइरहेको छ! साथै सोमनाथकि पत्नी पनि आफ्नो सम्बन्ध देखि सन्तुष्ट छैन! अन्ततः सोमानाथको छोराले सुम्निमाको छोरी संग गरेको बिवाहले सकारात्मक सन्देश दिन खोजिएको छ यो भनेर कि प्रेम भन्दा माथी जातभात हैन भनेर

[Suman Koirala · Rating 5 out of 5]

My takeaway from this book is, whatever principle you hold, that will decide the life you are going to live. Somedutt spent so much time and energy trying to get what he wanted, but at the end of the day he lost himself and did not feel a single moment of contentment.

What a sad story but the ending is satisfying.

[Priyanka · Rating 4 out of 5]

i think everyone has their own doctrine in life to follow,two coming out of age romance and casteism difficulties between soumdatta and sumnima(arya brahmin & kirat). to continue his family legacy and got married to puloma suppressing his emotions by doing spiritual salvation even though he failed at last.
thikai cha yestai ho jat pat ko kura garai huncha

[Saurab Dulal · Rating 5 out of 5]

One of the best Nepali love story I have ever read

[Saurabh Kandel · Rating 5 out of 5]

Can you imagine? How has BP foreseen the future of Cast and Marriage?

[Prabina Sundas]

I want to read

[Janardan Aryal · Rating 5 out of 5]

दिलखुस गरायो यो पुस्तकले