Η μεταπολεμική πολωνική ποίηση έχει να επιδείξει τρεις κορυφαίους ποιητές: τον Τσέσλαβ Μίλος, τη Βισουάβα Σιμπόρσκα και τον Ζμπίγκνιεφ Χέρμπερτ. Ο Άνταμ Ζαγκαγιέφσκι θεωρείται δικαίως ο άξιος διάδοχός τους και μέχρι τον θάνατό του το 2021 ήταν ο σημαντικότερος ποιητής της χώρας του και ένας από τους πιο αναγνωρισμένους διεθνώς. Ανήκε στην περίφημη γενιά του ’68, η οποία αντιτάχθηκε στην κομμουνιστική κυβέρνηση της χώρας και στην υποτελή εξάρτηση από τη Σοβιετική Ένωση. Σπούδασε ψυχολογία και φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο της Κρακοβίας και από το 1982 αναγκάστηκε ως αντιφρονών να ζήσει για χρόνια στο Βερολίνο και στο Παρίσι. Δίδαξε σε πολλά πανεπιστήμια των Ηνωμένων Πολιτειών. Επέστρεψε στην Πολωνία το 2002 και έζησε στην Κρακοβία ως τον θάνατό του. Βιβλία του έχουν μεταφραστεί και εκδοθεί στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες και στις ΗΠΑ. Έχει αποσπάσει πλήθος βραβείων και διακρίσεων, μεταξύ των οποίων το Διεθνές Βραβείο Λογοτεχνίας Neustadt 2004, το Ευρωπαϊκό Βραβείο Ποίησης 2010, το Διεθνές Βραβείο Ποίησης Zhongkun 2013, καθώς και το Prix de la Liberté. Η ποίησή του, στοχαστική και στιβαρή, ειρωνική και αυτοσαρκαστική, γραμμένη σε γλώσσα καθαρή και ανεπιτήδευτη, μιλάει για την ευθραυστότητα της ύπαρξης, για την ανάγκη οι άνθρωποι να υπερασπιστούν τις βασικές εκείνες αξίες, χωρίς τις οποίες η ζωή χάνει το βαθύτερό της νόημα.
Μόνο στην ομορφιά που δημιουργούν οι άλλοι υπάρχει παρηγοριά, στη μουσική των άλλων και στα ποιήματα των άλλων. Μόνο στους άλλους βρίσκεις τη λύτρωση, ακόμα κι αν η μοναξιά έχει τη γεύση του όπιου. Οι άλλοι δεν είναι η κόλαση, αν τους δεις το πρωί, με τα μέτωπά τους αγνά, πλυμένα από τα όνειρα. Γι’ αυτό επί ώρες αναρωτιέμαι ποια λέξη να χρησιμοποιήσω, «αυτός» ή «εσύ». Κάθε «αυτός» είναι μια προδοσία ενός «εσύ», αλλά σε αντάλλαγμα το ποίημα κάποιου άλλου προσφέρει την ακρίβεια ενός νηφάλιου διαλόγου.
Adam Zagajewski was a Polish poet, novelist, translator and essayist. He was awarded the 2004 Neustadt International Prize for Literature.
The Zagajeski family was expelled from Lwów by the Ukrainians to central Poland in 1945. In 1982 he emigrated to Paris, but in 2002 he returned to Poland, and now resides in Kraków. His poem "Try To Praise The Mutilated World", printed in The New Yorker, became famous after the 9/11 attacks.
He is considered a leading poet of the Generation of '68, or Polish New Wave (Polish: Nowa fala), and one of Poland's most prominent contemporary poets.
"Δεν υπάρχει παρηγοριά και υπάρχει παρηγοριά, κάτω από τον αγκώνα της επιθυμίας, όπου τα μαργαριτάρια θα μεγάλωναν, αν τα δάκρυα είχαν μνήμες."
Είπε ο Κίρκεγκωρ για τον Χέγκελ: Μου θυμίζει κάποιον που χτίζει ένα θεόρατο κάστρο αλλά ο ίδιος ζει σε μια αποθήκη δίπλα στο οικοδόμημα. Ο νους, με την ίδια λογική, κατοικεί στα ταπεινά διαμερίσματα του κρανίου, και αυτά τα ένδοξα κράτη που θα ήταν τάχα δικά μας είναι καλυμμένα με ιστούς αράχνης, προς το παρόν θα πρέπει ν' απολαύσουμε το στενό κελί της φυλακής, το τραγούδι του φυλακισμένου, τη χαρωπή διάθεση του τελωνειακού υπαλλήλου, τη γροθιά του αστυνόμου. Ζούμε λαχταρώντας. Στα όνειρά μας οι σύρτες και τα κάστρα ανοίγουν. Όποιος δεν βρήκε καταφύγιο στο μεγάλο αποζητά το μικρό. Θεός είναι ο μικρότερος σπόρος παπαρούνας στον κόσμο, που ξεχειλίζει από μεγαλείο. _Ο ΚΙΡΚΕΓΚΩΡ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΕΓΚΕΛ
Οι φιλοσοφικές αναφορές στην ποίηση με γοήτευαν από τα 17 που πρωτοδιδαχθήκαμε φιλοσοφία στη Β Λυκείου και σφραγίστηκε η πορεία μου. Μεταξύ των 50 ποιημάτων που επιλέχθηκαν (από διάφορες συλλογές) και μεταφράστηκαν από τον Βλαβιανό υπάρχουν αρκετά "φιλοσοφικά"-θα προτιμούσα, ωστόσο, να είχαν μεταφραστεί από γνώστη της γλώσσας του πρωτοτύπου κι όχι από τα αγγλικά μιας και αν μη τι άλλο είμαστε στο 2023 και μεταφραστές, γνώστες της πολωνικής γλώσσας έχουμε!
Από τους σημαντικότερους ποιητές της χώρας του, μέλος της θυμωμένης γενιάς του '60, εμιγκρές στο Παρίσι και το Βερολίνο λόγω των αντισοβιετικών του απόψεων, απόφοιτος Ψυχολογίας και Φιλοσοφίας, ο Ζαγκαγιέφσκι γράφει για τα απλά μα ουσιαστικότερα ζητήματα της ύπαρξης με τρόπο στοχαστικό, ενίοτε μελαγχολικό, ενίοτε ειρωνικό -δίχως ωστόσο να σαρκάζει τις ανθρώπινες ματαιότητες.
Αφήνω μερικά ακόμη που "πήραν αστεράκι" δίπλα στον τίτλο.
ΤΟ ΤΗΛΕΦΩΝΗΜΑ ΣΟΥ Το τηλεφώνημά σου με διέκοψε τη στιγμή που σου έγραφα ένα γράμμα. Μη μ' ενοχλείς όταν σου μιλάω. Οι απουσίες μας διασταυρώνονται, και ένας έρωτας γίνεται κομμάτια σαν επίδεσμος.
XΩΡΙΣΜΟΣ Διαβάζω σχεδόν με φθόνο τα έργα των συγχρόνων μου. για διαζύγια, ρίξεις, για τον πόνο του χωρισμού οδύνη, νέα αρχή, μικρός θάνατος· επιστολές που διαβάστηκαν και κάηκαν, κάψιμο και ανάγνωση, φωτιά και πολιτισμός, οργή και απελπισία – εξαιρετικό υλικό για ένα επιτυχημένο ποίημα· σκληρή ετυμηγορία, μερικές φορές ένα σκωπτικό γέλιο ηθικής ανωτερότητας, και ταυτόχρονα ο τελικός θρίαμβος της συνέχειας του ατόμου. Και εμείς; Δεν θα υπάρξουν ελεγείες, σονέτα για τον χωρισμό, δεν θα μας διχάσει η οθόνη ενός ποιήματος, δεν θα σταθεί ανάμεσά μας μια εύστοχη μεταφορά, και ο μόνος χωρισμός που μας απειλεί τώρα είναι ο ύπνος, μια βαθιά σπηλιά ύπνου, στην οποία κατεβαίνουμε ο καθένας μόνος του - και πάντα πρέπει να θυμάμαι ότι το χέρι σου που κρατώ είναι φτιαγμένο από όνειρα.
ΓΙΑ ΣΕΝΑ Δεν είναι το μόνο ποίημα — ίσως κοιμάσαι τώρα σε σύννεφο από μάλλινα όνειρα --- που γράφω για σένα. Για σένα, θριαμβευτική, χαμογελαστή, υπέροχη, αλλά και για σένα, λυπημένη και ηττημένη, (αν και ποτέ δεν κατάλαβα ποιος θα μπορούσε να σε νικήσει!), για σένα, δύσπιστη και ανήσυχη, γράφω το ένα ποίημα μετά το άλλο, λες και θα ήθελα μια μέρα – όπως η χελώνα – να φτάσω, μέσω ατελών λέξεων και εικόνων, στο μέρος όπου βρίσκεσαι εδώ και καιρό, εκεί όπου η αστραπή της ζωής σ’ έχει εναποθέσει.
I found Adam Zagajewski's poetry very difficult to relate to. There were particular verses and some poems that " spoke" to me and moved me. But on the whole, I found that they were quite cryptic. I felt I needed to research names mentioned in various poems and read up on philosophy and other subjects in order to understand what these poems were about. Without understanding the references in the text, I found the poems impenetrable in themselves.
There are certainly poems in this collection which were more accessible. They praise the beauty of nature and its capacity to offer solace and refuge from the challenges life throws up. From existential Angst to political oppression, disappointment and pain. Others I found meaningful in themselves and I did not feel the need to search for their meaning. They spoke to me and touched me in a direct way.
Like most poetry, these poems need to be read slowly over a period of time and revisited. They may grow on me!