What do you think?
Rate this book
Madmuazelka
Olśniewający pisarski powrót!
Od pytania „kto zabił” ważniejsze bywa: „Dlaczego wcześniej nie zrobił tego ktoś inny?”
Latem 1986 roku w starym nadbałtyckim bunkrze umiera szanowany członek lokalnej społeczności – lekarz, ojciec, mąż. Jeszcze tej samej nocy szesnastoletnia Mad, która ostatnia widziała doktora Marka żywego, wyjeżdża do Paryża i na stałe opuszcza Polskę. Wiele lat później, gdy będzie już uznaną lingwistką i wyzwoloną obywatelką Europy, na jej trop wpadnie Jakub, syn Marka. Zagubiony, szuka kogoś, kto weźmie odpowiedzialność za jego złamane życie, nie dostrzega jednak, że już dawno pomylił sprawców z ofiarami.
W Madmuazelce Grażyna Plebanek opowiada dwie równoległe historie rodzinne, w których pamięć służy temu, by zapomnieć, a prawda – jak w greckiej tragedii – może okazać się przyczyną klęski. Jednocześnie jest to książka o budowaniu nowych wspólnot, o kształtowaniu tradycji wolnej od przesądów i obalaniu murów, które rosły pokoleniami.
Sensualna, mistrzowsko spleciona i pełna kryminalnego suspensu powieść obyczajowa, w której autorka wraca do tego, w czym jest najlepsza: opowiadania wciągających ludzkich losów. Zwłaszcza tych kobiecych.
Od pytania „kto zabił” ważniejsze bywa: „Dlaczego wcześniej nie zrobił tego ktoś inny?”
Latem 1986 roku w starym nadbałtyckim bunkrze umiera szanowany członek lokalnej społeczności – lekarz, ojciec, mąż. Jeszcze tej samej nocy szesnastoletnia Mad, która ostatnia widziała doktora Marka żywego, wyjeżdża do Paryża i na stałe opuszcza Polskę. Wiele lat później, gdy będzie już uznaną lingwistką i wyzwoloną obywatelką Europy, na jej trop wpadnie Jakub, syn Marka. Zagubiony, szuka kogoś, kto weźmie odpowiedzialność za jego złamane życie, nie dostrzega jednak, że już dawno pomylił sprawców z ofiarami.
W Madmuazelce Grażyna Plebanek opowiada dwie równoległe historie rodzinne, w których pamięć służy temu, by zapomnieć, a prawda – jak w greckiej tragedii – może okazać się przyczyną klęski. Jednocześnie jest to książka o budowaniu nowych wspólnot, o kształtowaniu tradycji wolnej od przesądów i obalaniu murów, które rosły pokoleniami.
Sensualna, mistrzowsko spleciona i pełna kryminalnego suspensu powieść obyczajowa, w której autorka wraca do tego, w czym jest najlepsza: opowiadania wciągających ludzkich losów. Zwłaszcza tych kobiecych.
320 pages, Paperback
First published May 31, 2023
1 person is currently reading
40 people want to read
About the author
Grażyna Plebanek
23 books20 followersGrażyna Plebanek was born in Warsaw, Poland. She is the author of the highly acclaimed and bestselling novels Box of Stilettos (2002), Girls from Portofino (2005) and A Girl Called Przystupa (2007). Plebanek’s latest novel Illegal Liaisons (2010) sold 27,000 copies in Poland and will be her first novel translated into English. In 2011 Plebanek was awarded the Literary Prize Zlote Sowy for her contribution to promoting Poland abroad. Plebanek is among a group of international artists whose portraits will be exhibited in Brussels Gare del’Ouest for the next 10 years. She lives in Brussels, Belgium.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 6 of 6 reviews
October 25, 2023
„[...] jakim językiem opisać brak słów?“
Pozytywnie zaskoczyła mnie sprawność, z jaką autorka nieustannie przeplatała losy ludzi.
Pozytywnie zaskoczyła mnie sprawność, z jaką autorka nieustannie przeplatała losy ludzi.
August 12, 2023
Historia paru osób, związanych jakimś dziwnym losem, zasupłana trochę tak, jakby ją napisał scenarzysta "Klanu" - to mi przeszkadzało, ta fabularna łatwizna. Przeszkadzały mi też nieco zbyt kwieciste środki stylistyczne, zwłaszcza na początku, gdzie zostały zasiane wyjątkowo gęsto. Później styl się wyklarował, oczyścił z chwastów. Plebanek ma dar obserwacji, oko do detali i dialogów, co z kolei bardzo mi się podobało. Jeszcze większy talent ma do tworzenia klimatu, miejscami naprawdę magicznego - i wcale nie potrzeba do tego piętrowych, sztucznych metafor. I jeszcze wątek Mad, jej "podwójność", zawieszenie między światami, kulturami, językami - to było absolutnie zachwycające, ciekawe, poczytałabym o tym więcej, zamiast o tym strasznym wątku Jakuba i Anity (brr... ależ to było płytkie).
June 22, 2023
„Podobno go zabiłam” - tak brzmią pierwsze słowa książki. Wypowiada je Mad, czyli tytułowa Madmuazelka. Odnoszą się do zdarzenia sprzed paru dziesiątków lat, kiedy to w usteckim bunkrze odkryto zwłoki doktora Marka. Wtedy, w roku 1986, bywał lekarz w Ustce u rodziny rzadko, pracował w Warszawie. Szesnastoletnia wówczas Mad przyjechała od dziadków z Francji z wizytą do rodziców w Warszawie, a w nadmorskiej miejscowości gościła trochę przez przypadek.
W otwierającym powieść monologu odtwarza Mad fragmenty wydarzeń z tamtej sierpniowej nocy, przywołuje i nazywa współwystępujące okoliczności oraz snuje refleksje, między innymi nad „pogonią za sensacją przebraną w kostium sprawiedliwości” czy nad sensem maksymy „poznasz prawdę, a prawda cię wyzwoli”. W jej stwierdzeniu, że „życie to antykryminał” nie należy jednak wysuwać na plan pierwszy wartościującej warstwy znaczeniowej, odnoszącej się do konkretnych zdarzeń. Znacznie ważniejsze jest, że Grażyna Plebanek przełożyła tę konstatację swojej głównej bohaterki na treść i formę powieści. Zrobiła to pomysłowo i ciekawie, nie waham się wyrazić mojej oceny - po prostu doskonale.
Mimo że śmierć doktora Marka, alkoholika, przemocowca i dziwkarza, stanowi swoistą fabularną klamrę, a bohaterowie, niektórzy obsesyjnie, przy różnych okazjach lekarza i jego tajemniczy zgon wspominają, nie to, w moim odczuciu, generuje świat opisany w „Madmuazelce”. Powieść zajmuje się losami kilku osób i rodzin na tle konkretnych historycznych czasów, od lat 1970-ych aż po rok 2016. Przy czym konsekwencją polsko-francuskich koligacji rodzinnych głównej bohaterki jest uwzględnienie w obrazie tej epoki istotnych zdarzeń i przemian wykraczających poza polonocentryzm. Na przykład fakt, że we wczesnym dzieciństwie spędziła Mad parę lat ze swym francuskim dziadkiem-dyplomatą w Kigali, zaowocował później jej żywym zainteresowaniem masakrą w Rwandzie, romansem z Ramsim pochodzącym z plemienia Tutsi, oraz w Warszawie wymierzeniem potężnego ciosu pijaczkowi za to że córeczkę jej i Ramsiego nazwał ciapatą. W Paryżu kłóci się z koleżankami o przewagę znaczenia polskich wyborów 1989 nad upadkiem muru berlińskiego. A z Warszawy ucieka do Ustki przed wścibstwem swej polskiej babci-dewotki.
Oczywiście decydującą rolę w reagowaniu na otoczenie odgrywają wrodzone i nabyte cechy charakterologiczne, a także aspiracje życiowe. Ciekawszy, bardziej zróżnicowany a jednocześnie niezbyt optymistyczny jest pod tym względem krajobraz polski. Podczas gdy doktor Marek czerpał znaczne profity ze swej wierności komunistycznemu reżimowi, jego szwagier biedował z powodu swych opozycyjnych przekonań, jakie teraz ewoluowały w bezwzględną lojalność wobec prezesa, przejawiającą się choćby zachwytem nad filmem o Smoleńsku.
Zapowiedź wydawcy zwraca uwagę na mistrzostwo autorki w kreowaniu zwłaszcza kobiecych losów, a parę opinii na temat książki wyraża podziw dla sposobu opowiadania o kształtowaniu się kobiecej osobowości zarówno w wymiarze prywatnym, nie pomijając erotyczno-miłosnych i rodzicielskich emocji, jak i społecznym. Głównie wynika to ze skontrastowania z Mad postaci syna doktora Marka, Jakuba, któremu autorka poświęca sporo uwagi. Pod każdym względem jest on antytezą Madmuazelki, a gdy zamroczony, jak niegdyś ojciec, alkoholem uświadamia sobie swoje nieudacznictwo, próbuje odpowiedzialnością za nie obarczyć właśnie ją, niemal upatrując w niej swoją nemezis. Jest postacią żałosną. Jednak także w męskiej populacji występują w powieści krańcowo różni od Jakuba osobnicy, jak choćby jego mieszkający obecnie we Francji syn Franek, czy niegdysiejszy ustecki przyjaciel, były policjant Zygmunt. Choć rzeczywiście, kobiecy świat jest u Grażyny Plebanek bogatszy lecz również mocno zniuansowany.
Mój niekłamany zachwyt wzbudził sposób przedstawienia mnogości i różnorodności wątków i motywów, czyli niezwykle gęsta forma powieści. Autorka płynnie, bez najmniejszych zgrzytów przemieszcza się w czasie i przestrzeni, skupiając uwagę na różnych grupach uczestników wydarzeń i na często skomplikowanych relacjach między nimi. Używa języka prawie zupełnie pozbawionego odautorskich komentarzy i określników, umiejętnie zacierającego granice między narracją własną a tą przypisywaną osobom będącym akurat w centrum zainteresowania. Mój niewielki dyskomfort miał źródło w fakcie, że dysponowałam jedynie wersją audio książki. Nie dlatego, żeby lektorka, Anna Ryźlak, źle spełniała swoje zadanie. Przeciwnie, jej odkrycie również stanowiło miłą niespodziankę. Jednak brak dostępu do tekstu mocno utrudnia wsteczną nawigację, na jaką często, z różnych powodów, miałam podczas słuchania audiobooka wielką ochotę.
W otwierającym powieść monologu odtwarza Mad fragmenty wydarzeń z tamtej sierpniowej nocy, przywołuje i nazywa współwystępujące okoliczności oraz snuje refleksje, między innymi nad „pogonią za sensacją przebraną w kostium sprawiedliwości” czy nad sensem maksymy „poznasz prawdę, a prawda cię wyzwoli”. W jej stwierdzeniu, że „życie to antykryminał” nie należy jednak wysuwać na plan pierwszy wartościującej warstwy znaczeniowej, odnoszącej się do konkretnych zdarzeń. Znacznie ważniejsze jest, że Grażyna Plebanek przełożyła tę konstatację swojej głównej bohaterki na treść i formę powieści. Zrobiła to pomysłowo i ciekawie, nie waham się wyrazić mojej oceny - po prostu doskonale.
Mimo że śmierć doktora Marka, alkoholika, przemocowca i dziwkarza, stanowi swoistą fabularną klamrę, a bohaterowie, niektórzy obsesyjnie, przy różnych okazjach lekarza i jego tajemniczy zgon wspominają, nie to, w moim odczuciu, generuje świat opisany w „Madmuazelce”. Powieść zajmuje się losami kilku osób i rodzin na tle konkretnych historycznych czasów, od lat 1970-ych aż po rok 2016. Przy czym konsekwencją polsko-francuskich koligacji rodzinnych głównej bohaterki jest uwzględnienie w obrazie tej epoki istotnych zdarzeń i przemian wykraczających poza polonocentryzm. Na przykład fakt, że we wczesnym dzieciństwie spędziła Mad parę lat ze swym francuskim dziadkiem-dyplomatą w Kigali, zaowocował później jej żywym zainteresowaniem masakrą w Rwandzie, romansem z Ramsim pochodzącym z plemienia Tutsi, oraz w Warszawie wymierzeniem potężnego ciosu pijaczkowi za to że córeczkę jej i Ramsiego nazwał ciapatą. W Paryżu kłóci się z koleżankami o przewagę znaczenia polskich wyborów 1989 nad upadkiem muru berlińskiego. A z Warszawy ucieka do Ustki przed wścibstwem swej polskiej babci-dewotki.
Oczywiście decydującą rolę w reagowaniu na otoczenie odgrywają wrodzone i nabyte cechy charakterologiczne, a także aspiracje życiowe. Ciekawszy, bardziej zróżnicowany a jednocześnie niezbyt optymistyczny jest pod tym względem krajobraz polski. Podczas gdy doktor Marek czerpał znaczne profity ze swej wierności komunistycznemu reżimowi, jego szwagier biedował z powodu swych opozycyjnych przekonań, jakie teraz ewoluowały w bezwzględną lojalność wobec prezesa, przejawiającą się choćby zachwytem nad filmem o Smoleńsku.
Zapowiedź wydawcy zwraca uwagę na mistrzostwo autorki w kreowaniu zwłaszcza kobiecych losów, a parę opinii na temat książki wyraża podziw dla sposobu opowiadania o kształtowaniu się kobiecej osobowości zarówno w wymiarze prywatnym, nie pomijając erotyczno-miłosnych i rodzicielskich emocji, jak i społecznym. Głównie wynika to ze skontrastowania z Mad postaci syna doktora Marka, Jakuba, któremu autorka poświęca sporo uwagi. Pod każdym względem jest on antytezą Madmuazelki, a gdy zamroczony, jak niegdyś ojciec, alkoholem uświadamia sobie swoje nieudacznictwo, próbuje odpowiedzialnością za nie obarczyć właśnie ją, niemal upatrując w niej swoją nemezis. Jest postacią żałosną. Jednak także w męskiej populacji występują w powieści krańcowo różni od Jakuba osobnicy, jak choćby jego mieszkający obecnie we Francji syn Franek, czy niegdysiejszy ustecki przyjaciel, były policjant Zygmunt. Choć rzeczywiście, kobiecy świat jest u Grażyny Plebanek bogatszy lecz również mocno zniuansowany.
Mój niekłamany zachwyt wzbudził sposób przedstawienia mnogości i różnorodności wątków i motywów, czyli niezwykle gęsta forma powieści. Autorka płynnie, bez najmniejszych zgrzytów przemieszcza się w czasie i przestrzeni, skupiając uwagę na różnych grupach uczestników wydarzeń i na często skomplikowanych relacjach między nimi. Używa języka prawie zupełnie pozbawionego odautorskich komentarzy i określników, umiejętnie zacierającego granice między narracją własną a tą przypisywaną osobom będącym akurat w centrum zainteresowania. Mój niewielki dyskomfort miał źródło w fakcie, że dysponowałam jedynie wersją audio książki. Nie dlatego, żeby lektorka, Anna Ryźlak, źle spełniała swoje zadanie. Przeciwnie, jej odkrycie również stanowiło miłą niespodziankę. Jednak brak dostępu do tekstu mocno utrudnia wsteczną nawigację, na jaką często, z różnych powodów, miałam podczas słuchania audiobooka wielką ochotę.
June 19, 2023
Grażyna Plebanek stworzyła rewelacyjną powieść, która zabiera nas w podróż przez lata 80-te, 90-te i te współczesne. Ukazuje zarówno problemy społeczne, jak i te polityczne. Świetnie utrzymuje napięcie, by finalnie zaskoczyć czytelnika niespodziewanym zwrotem akcji. Pokazuje różnice kulturowe dwóch europejskich krajów, których odzwierciedlenie widzimy w sposobie wychowania głównych bohaterów, a także w ich decyzjach podejmowanych już w dorosłym życiu.
Książka ta to opowieść o trudnych wyborach, o braku wiary w siebie, ale też o niezwykłej kobiecej sile. Bardzo realistycznie przedstawione są wydarzenia mające miejsce na przełomie XX i XXI wieku. Poruszone zostały też takie tematy jak przemoc domowa, alkoholizm, molestowanie, korupcja, zmowa milczenia. Nie zabraknie również zabawnych momentów, których dostarczają teksty ciotki Jakuba.
Polecam!
Książka ta to opowieść o trudnych wyborach, o braku wiary w siebie, ale też o niezwykłej kobiecej sile. Bardzo realistycznie przedstawione są wydarzenia mające miejsce na przełomie XX i XXI wieku. Poruszone zostały też takie tematy jak przemoc domowa, alkoholizm, molestowanie, korupcja, zmowa milczenia. Nie zabraknie również zabawnych momentów, których dostarczają teksty ciotki Jakuba.
Polecam!
June 24, 2023
świetna, serio
September 9, 2024
Połknęłam na raz. Świetna!
Displaying 1 - 6 of 6 reviews