Moeder, na vader

by Gerbrand Bakker

Het niet zozeer plotselinge als wel onverwachte overlijden van Gerbrand Bakkers vader bezorgde zijn moeder veel verdriet. Als je na vierenzestig jaar huwelijk alleen overblijft, is het bijna onmogelijk de draad nog op te pakken. ‘De fut is eruit.’ Maar het leven loslaten is ook nog niet zo makkelijk. Gerbrand Bakker beschrijft een jaar uit het leven van zijn verweduwde moeder en de familiaire dingen die daarmee samenhangen. Daarnaast beschrijft hij, net als in Jasper en zijn knecht en Knecht, alleen, zijn eigen dagelijkse leven, dat een nogal verrassende wending heeft genomen nadat er een man en een hond bij hem zijn ingetrokken.

Gerbrand Bakker doet in Moeder, na vader wat hij in Privé-domein al twee keer eerder deed: uiterst boeiend en ontroerend schrijven over alles wat dichtbij is in zijn leven: zijn ouders, zijn geliefden, de eigen omgeving, de natuur en de literatuur.

Genres: Nonfiction

336 pages, Kindle Edition

Published April 25, 2023

About the author

Gerbrand Bakker werd geboren op 28 april 1962 in Wieringerwaard, als derde zoon in een boerengezin van zeven kinderen. Heeft van 1967 tot 1992 'op school' gezeten: kleuterschool; lagere school; havo; vwo; agogische akademie in Leeuwarden en Nederlandse taal- en letterkunde aan de universiteit van Amsterdam.

Van 1995 tot 2002 was hij ondertitelvertaler, waarbij hij een voorkeur ontwikkelde voor natuurfilms die vrijwel allemaal in scène gezet worden: na een flink aantal documentaires zag hij regelmatig dezelfde beelden terugkomen.

Aangezien die kwarteeuw school blijkbaar nog niet voldoende was, begon hij in september 2003 een avondopleiding tot hovenier aan de Groene Campus in Alkmaar. In juli 2006 sloot hij die opleiding succesvol af en vanaf dat moment is hij - als 'vakbekwaam hovenier' - in te huren voor tuinontwerp en -onderhoud.

Omdat hij tijdens zijn studie Nederlands nogal wat aan etymologie had gedaan, en eerste pogingen tot het schrijven van kinderboeken faliekant mislukten, besloot hij een etymologisch woordenboek voor kinderen te gaan schrijven.

Reviews

[Fransien Vandeweghe · Rating 4 out of 5]

4,5 *

[Chrétien Breukers · Rating 5 out of 5]

De privé-domeinen van Bakker zijn net zo fijn als de faxen van Mizee. Ik wacht nu al op deel 4.

[Bram · Rating 5 out of 5]

Geen idee waarom, maar ik word ontzettend rustig van dit pretentieloze proza.

[Elisa Goudriaan · Rating 5 out of 5]

Mooi boek waarin bijna 'live' gedacht wordt, waardoor je als lezer meegaat met de overpeinzingen. Het begint opgewekt, ook al is de wat vreemde dood van zijn vader met mooie aandacht beschreven. Het voelt toch opgewekt, door de nieuwe gezelligheid die de schrijvende hoofdpersoon met M. beleeft en door de manier waarop hij zijn oude moeder met al haar karaktertrekjes neerzet. (Zij voelt zich bijvoorbeeld 'een beetje tranig'.) Gaandeweg wordt het boek pessimistischer, omdat Gerbrand zich afvraagt of hij zijn vader niet meer zou moeten missen en wat die zware ondertoon in zijn lichaam allemaal behelst. Gaat hij weer zo'n nare periode in, zoals tijdens 'Knecht, alleen'? Of zorgt juist de angst voor zo'n nieuwe periode voor de zwaarheid en valt het eigenlijk dit keer wel mee? Die dreiging voelt hij, maar bespreekt hij ook met M., die goed zijn best doet om te zorgen dat Gerbrand dingen wat meer langs zich heen laat glijden, in plaats van het teveel te incorporeren. Tussendoor voelt het boek toch ook op veel plekken weer gezellig, door de oprechte verbazing over dingen, de leuke logica in Gerbrands denken, de humoristische terzijdes, het wederzijds geplaag van moeder en zoon en van zoon en M. En hoewel het nu lijkt of het boek 'gewoon' een jaar uit Gerbrands leven beschrijft, zonder selectie, is het toch heel goed doordacht en prachtig geconstrueerd, in die zin dat er een goed evenwicht is tussen zwaarte, humor, verhaallijn en terzijdes. De dosering is precies goed en maakt ook nog eens dat je eigenlijk eindeloos zou willen doorlezen. Ik vond het dan ook heel jammer dat het boek 'opeens' afgelopen was en hoop dat er opnieuw een vervolg komt. Het boek voelt authentiek en eerlijk en af en toe ook aandoenlijk, door de herhaalde vergeetachtigheid van moeder en door de manier waarop Gerbrand - ondanks de lastigheden, onhandigheden en gevoeligheden die hem soms plagen - door de wereld laveert.

[Gerbrand · Rating 4 out of 5]

“Mijn vader was een zeer onaanrakerige man en daardoor onaanraakbare man, zijn hele leven lang.”

Na Jasper en zijn knecht (2016) en Knecht, alleen (2020) is dit alweer zijn derde Privé-domeindeel. En ik moet zeggen dat ik geen genoeg kan krijgen van zijn ‘memoires’. Verslavend, om met de NRC te spreken. Het schrijven over ditjes en datjes, over koetjes en kalfjes is hier tot kunst verheven. Hij wijdt rustig een alinea aan het woord derailleur en dat volgens hem het Duitse woord Umwerfer beter is. Maar ook dit keer is er een centraal thema. De dood van zijn vader in 2021 en hoe het nu met zijn 87-jarige moeder verder gaat.

“De vorige keer dat ik haar aan de telefoon had, zei ze dat ze ook wel dood wilde. Ze vond er erg weinig meer aan. ‘Denk je dat wij dat leuk vinden?’ vroeg ik. Ineens zag ik in hoe moeilijk het moet zijn om zo oud je man of vrouw te verliezen. Ze kan niet ineens op tennis gaan of een cursus pottenbakken gaan volgen. Ze doet wat ze altijd deed, niets meer en niets minder, alleen nu alleen.”

Voor diegenen die zijn vorige Privé-domeindelen hebben gelezen, er is een belangrijke verandering in zijn leven. Gerbrand Bakker (1962) heeft sinds een paar jaar een relatie met M. En daarmee is er ook een nieuwe hond, Floris. En hoewel het heel af en toe nog gaat over depressie (centraal thema in Knecht, alleen) en natuurlijk de dood van zijn vader wordt het op geen enkel moment zwaarmoedig. Zeker na het Unheimische Never let me go van Ishiguro was dit een verademing. Het leest heerlijk weg en overdag dacht ik vaak: fijn, vanavond verder lezen. Het ‘Een van de acht’ gevoel noemde Gerbrand Bakker dat zelf in een van zijn vorige boeken. Dat je zaterdagmiddag al dacht, fijn vanavond ‘Een van de acht’ kijken.

PS Eerder dit jaar las ik Kijken door een sleutelgat van Roger Martin du Gard, ook verschenen in de Privé-domeinreeks. Het valt me op hoe fijn deze reeks is qua vormgeving, lettertype, papiersoort en formaat. Zelfs de omslag met ‘terugvouw’ is prettig.

[Marco van der Most · Rating 3 out of 5]

Gerbrand Bakker brengt een ode aan de alledaagsheid. Doorrommelen moet je, dat is het leven, er zit niets anders op. Na het overlijden van zijn vader vraagt hij zich af wat hij voelt en wat zijn moeder voelt. 'Laat mij hier maar even liggen.' heeft zijn moeder menigmaal geroepen na een valpartij. Gerbrand Bakker overdenkt zijn emoties en zoekt zijn verdriet en als ze tijdelijk onvindbaar blijken te zijn telt hij net als zijn moeder zijn zegeningen.

[Ronnie Boley · Rating 4 out of 5]

Ook in dit derde boek van Gerbrand Bakker in de Privédomeinreeks toont de schrijver zich een echte kei in dit genre. Wanneer komt het volgende deel? Ik kan niet wachten!

[Sven Deroose · Rating 3 out of 5]

*** 1/2
Chroniqueur van het alledaagse. Opnieuw graag gelezen!

[Sylvie · Rating 4 out of 5]

Welke boeken zijn de moeite waard om cadeau te doen? "Moeder, na vader" van Bakker was één van de geheimtips van de Letterenredactie van De Standaard:

"Na een kort ziekbed overlijdt de vader van schrijver Gerbrand Bakker, 90 jaar oud. De weduwe Bakker, 86, blijft ontredderd achter op de familieboerderij in de Noord-Hollandse polder. Na 64 jaar huwelijk brengt de dood van haar man haar zo van haar stuk dat ze vergeet de dieren te voeren. ‘De fut is eruit, jongen. Als ik morgen omrol, vind ik dat helemaal niet erg.’
...
Bakkers vader leidde een doodgewoon leven, dat de auteur in herinnering brengt met anekdotes uit de familiegeschiedenis. Het oogt verraderlijk onspectaculair, maar schijnbaar over niets schrijvend vat Bakker de essentie van elk mensenleven samen. (hvde)

Ik deed mezelf het boek cadeau en had er geen spijt van. De stukjes over zijn moeder zijn prachtig herkenbaar maar ook zijn bedenkingen bij het literaire bedrijf waarin hij meedraait zijn prettig om te lezen. Bakker blijkt een meester te zijn in ditjes en datjes, koetjes en kalfjes.

Gaandeweg ontdekte ik dat heel lang geleden al een adolescentenroman van hem las, "Perenbloemen bloeien wit". Ook een bijzonder boekje.

"Moeder, na vader" smaakt naar meer Bakker. Ik zou nu wel voor de fictie gaan, "Boven is het stil" en "De kapperszoon" zette ik alvast op mijn leeslijst. Wandelen in de Eifel met Bakkers "De 3 bestaat niet" staat ook op mijn verlanglijst voor 2024.

[Ferre Wyckmans · Rating 4 out of 5]

Het overlijden van zijn vader maar vooral het achterblijven van zijn, dementerende, moeder verklaart niet alleen de titel van het boek maar is ook wat de rode draad ervan. Het brengt hem met regelmaat terug naar Nederland sedert hij met zijn nieuwe vriend M(arcel) in de Eifel woont. M speelt uiteraard, zij het op de achtergrond, ook een rol in het boek. Hij verzorgt haar tuin die na vaders overlijden onverzorgd achterblijft, een metafoor voor het verlies.

Het schrijven, de litteratuur, schrijverscollega’s… ze vormen de andere draad van het boek. Als Voskuilfan, erg opgezet met zijn eveneens grote bewondering van J.J. Voskuil, al deel ik zijn vernietigende kritiek op ‘Bij nader inzien’ niet. Merkwaardige ontboezeming dat hij nooit iets las van Campert. In het boek ook regelmatig een verwijzing naar in 2022 gestorven personen.

Vond “Kapperszoon” een fijn boek, dit privé-domein boek triggert om de twee eerdere publicaties in deze prachtige reeks ook nog aan te schaffen.

De rol weggelegd voor hun hond Florus vond ik dan weer overdreven, maar dat zal aan mij liggen.

[Judith Greve · Rating 3 out of 5]

Altijd fijn om Gerbrand Bakker te lezen. Dit rustig kabbelende boek gaat over de, eigenlijk onverklaarbare, dood van zijn vader en het jaar hierna.
Zijn moeder die vader natuurlijk enorm mist en zich, ondanks de (bijna?) dagelijkse aanloop van kinderen, kleinkinderen en (schoon) broers en -zussen erg alleen voelt. En die ook behoorlijk vergeetachtig begint te raken. Gerbrand zelf geniet van het leven met M. en Floris en worstelt met met zijn depressie medicatie.
Corona en de boerenprotesten komen af en toe langs maar verder merk je niets van de buitenwereld. Het is grappig dat Gerbrand over de dagboeken van Voskuil opmerkt dat de gebeurtenissen in de wereld er geen deel van uitmaken en dat dit in zijn uitgaven van privé-domein hetzelfde is.

[Marij Frantzen · Rating 2 out of 5]

Dit boek kon me niet boeien. Het is een dagboek waarin de dagelijkse gebeurtenissen in de familie worden beschreven, vaak aandoenlijk maar ook humoristisch. De vader van Gerbrand Bakker is overleden en zijn moeder blijft alleen achter en mist hem verschrikkelijk. De kinderen doen hun best om haar een beetje op te vangen. Omdat de hoofdpersoon schrijver is komen er in zijn dagelijks leven veel bekende namen van schrijvers langs waar hij contact mee heeft, dat vond ik. Wel leuk. Televisieuitzendingen die hij becommentarieert, uitgevers, fans, echt een wirwar van heel bekende namen, boeken of films. Zeer actueel. Eén boek waar je zo af en toe eens een stukje uit moet lezen maar vooral niet te lang dan krijg je een koetjes en kalfjes idee.

[Anton · Rating 4 out of 5]

De titel doet vermoeden dat het boek gaat over het leven van Gerbrands moeder na de dood van zijn vader. Dit is slechts gedeeltelijk waar. Het gaat voornamelijk over het leven van de schrijver na de dood van zijn vader. Eigenlijk is het een boek about nothing, zoals Seinfeld een "show about nothing" is. Kneuterige beschrijvingen van de tuin, gezellige conversaties (soms wat krengerig en pinnig), onderonsjes en de familie-app. Eigenlijk totaal oninteressant maar misschien daardoor juist zo leuk om te lezen. Ook de referenties naar andere bekende en minder bekende schrijvers geven een leuke inkijk in de wereld van de schrijver.

[Mirjam · Rating 3 out of 5]

Gerbrand Bakker beschrijft op een mooie manier de periode na het overlijden van zijn vader. Wat doet dat met hem en met zijn moeder?
Je krijgt een inkijkje in het leven van deze schrijver. Het is een dagboekvorm, dus je leest de gebeurtenissen en gedachten van de schrijver. Natuurlijk gaat het daarbij ook om de zorgen voor en over zijn 87-jarige moeder.

Het is geen moeilijk boek, al is het leven na de dood en het ouder worden een confronterend en daarmee niet altijd makkelijk onderwerp.

Enige kennis over literatuur en de andere boeken van Gerbrand Bakker is aan te bevelen, maar niet noodzakelijk.

[Moira Macfarlane · Rating 4 out of 5]

Het alledaagse subtiel, soms ontroerend, zichzelf niet ontziend, maar ook met subtiele humor op papier zetten. Dat ogenschijnlijk onbeduidende zo treffend en zonder pretenties verwoorden is een groot talent. Genoten!

'Rond kwart voor negen is het in de stad vol met mensen die zich van A naar B begeven, waarbij ik er altijd van uitga dat A huis is en B werk. School misschien. Vol maar ook heel rustig en bedaard, als een dagelijks terugkerende choreografie. Een zonnige ochtend in augustus, het kan dus drukker zijn. Dit is het echte leven, denk ik altijd als ik er heel soms in terechtkom. Het leven van normale mensen en hoe abnormaal ben ik wel niet?'

[Ingrid · Rating 5 out of 5]

Dat was weer een heerlijk boek! Ik ben een groot fan van Gerbrand Bakker dus ik geniet van elk boek dat van hem uitkomt. Ik herkende zoveel van hoe zijn moeder nu in het leven staat, dat dat voor mij een bonus was van dit boek, een bevestiging van eigen ervaringen.

That was another wonderful book! I'm a big Gerbrand Bakker fan so I enjoy every book he releases. I recognised so much of how his mother now lives that for me that was a bonus of this book, a confirmation of personal experiences.

[Jeanne · Rating 3 out of 5]

Jammer dat de titel suggereert dat het boek vooral over zijn moeder gaat. Een groot deel van het boek gaat over zijn boeken, signeersessies, optredens op tv. Misschien een derde over zijn bezoekjes aan zijn moeder, en zijn telefoongesprekken met haar. Die stukken zijn het leukst.

[Paul Van der lecq · Rating 3 out of 5]

Veel gebabbel over koetjes en kalfjes, zoals de auteur zelf toegeeft, maar wel een superieur soort gebabbel. 'Van dingen waar ik nogal een hekel aan heb, is dit wel een van de ergste: mannen die met de vlakke hand het stuur van hun auto draaien.'

[Michel Schynkel · Rating 4 out of 5]

Behoorlijk verslavende lectuur, dit derde privé-domein boek van Gerbrand Bakker. Van zodra ik erin begon te lezen, wist ik – net als bij de voorgaande delen – niet meer van ophouden. En nu maar hopen dat er ook nog een vierde deel komt.

[Piet · Rating 5 out of 5]

Mijn leeservaring: https://bit.ly/456aKCN

[Maaike · Rating 4 out of 5]

Eenvoudig, alledaags en heel bijzonder.
(En een vleugje grachtengordel Boulevard)

[Janneke Rijpstra · Rating 5 out of 5]

Heerlijk om te lezen in de Hollandse zomermaand juli 2023!

[Bas Visscher · Rating 5 out of 5]

Weer een prachtig, intiem, geestig en relativerend dagboek van Gerbrand Bakker. Met veel genoegen gelezen, hoop dat er nog meer Privédomeinen zullen volgen.

[Rob Philip · Rating 4 out of 5]

Er gebeurt niets. Er gebeurt van alles. En dat alles haarfijn in simpel, maar gevoelig taalgebruik. Heerlijk!

[Marc Bosma · Rating 3 out of 5]

Pretentieloos en heerlijk om te lezen. Dankjewel Gerbrand! Mooi dat er alweer een nieuw deeltje aankomt!

[Matheo · Rating 5 out of 5]

Een prachtig, ontroerend en liefdevol boek. Over de relatie tussen (volwassen) kinderen en ouders. Hoe je probeert niet te kort te schieten. Het aandoenlijke van de ouderdom, de krimpende wereld. De oprechtheid (denk ik) van het dagboek. De lieve zoon, maar met venijn. Anderen en zichzelf niet sparend. En goed geschreven.