Le Lys dans la vallée

La Comédie Humaine #65

by Honoré de Balzac

The Lily of the Valley is a tale about love which parodies and depicts French society in the period of the Bourbon Restoration. It concerns the affection—emotionally vibrant but never consummated—between Félix de Vandenesse and Henriette de Mortsauf.

Genres: Classics, Fiction, France, French Literature, Roman, Novels, 19th Century

512 pages, Mass Market Paperback

First published January 1, 1835

About the author

French writer Honoré de Balzac (born Honoré Balzac), a founder of the realist school of fiction, portrayed the panorama of society in a body of works, known collectively as La comédie humaine .

Honoré de Balzac authored 19th-century novels and plays. After the fall of Napoléon in 1815, his magnum opus, a sequence of almost a hundred novels and plays, entitled, presents life in the years.

Due to keen observation of fine detail and unfiltered representation, European literature regards Balzac. He features renowned multifaceted, even complex, morally ambiguous, full lesser characters. Character well imbues inanimate objects; the city of Paris, a backdrop, takes on many qualities. He influenced many famous authors, including the novelists Marcel Proust, Émile Zola, Charles John Huffam Dickens, Gustave Flaubert, Henry James, and Jack Kerouac as well as important philosophers, such as Friedrich Engels. Many works of Balzac, made into films, continue to inspire.

An enthusiastic reader and independent thinker as a child, Balzac adapted with trouble to the teaching style of his grammar. His willful nature caused trouble throughout his life and frustrated his ambitions to succeed in the world of business. Balzac finished, and people then apprenticed him as a legal clerk, but after wearying of banal routine, he turned his back on law. He attempted a publisher, printer, businessman, critic, and politician before and during his career. He failed in these efforts From his own experience, he reflects life difficulties and includes scenes.

Possibly due to his intense schedule and from health problems, Balzac suffered throughout his life. Financial and personal drama often strained his relationship with his family, and he lost more than one friend over critical reviews. In 1850, he married Ewelina Hańska, his longtime paramour; five months later, he passed away.

Reviews

[miyopastronot]

Geçen sosyal medya uygulamalarının birinde bir vitaminsizin profili sponsorlu içerik olarak ana sayfama düştü, ben de profiline girmiş bulundum. Girişte kocaman harflerle "Y A Z A R" yazıyor. Dedim soyadı falan herhalde. Sonra baktım profiline, yok bildiğimiz yazarlıktan söz etmiş, yazarlık - meslek olan.

Gezdiği imza günleri, arkasında kuyruklar falan var. Boy boy alıntılar, seksen iki açıdan çekilmiş kitabının fotoğrafları. Okurlarının hayır pardon çok affedersiniz, hayranlarının hatta ailesinin öyle diyorlarmış birbirlerine??? fotoğrafları var. Çocuklar oraya buraya yazarımızın ismini, sonracığıma kitabın karakterleriyle alakalı bi' şeyler çizittirmiş, yani öyledir sanırım o kadarını anlayamadım. En son Comic-Con gibi panellerin birinde gördüm çünkü orası burası boyalı insan, ne bileyim. Zaten öyle bi' profil ki, bir noktadan sonra sen Lale Devrisin, beynin Patrona Halil isyanı.

Yazar kişisinin imzaladığı kitaplara kondurduğu notlar yazım yanlışı, imla hatası ve anlamsızca iliştirilmiş yabancı kelimelerle dolu. (Xoxo - Gossip Girl nostaljisi, gözler yaşlı)
Dehşete düştüm, nutkum tutuldu, hayret ettim, gerildim ve sinirlendim; çünkü dışarıdan bas bas ben yanlışım diye bağıran bir şeyin içi ne kadar doğru olabilir.
ÇÜNKÜ BU NE? NEDEN? NİYE?

Şimdi bu söylediklerimi şuraya bağlayacağım:
Evet, bence de Vadideki Zambak konusu ibaretiyle harika bir eser değil ama Balzac öyle. Kendisi muhteşem bir detaycı ve Vadideki Zambak kitabı %99 betimlemeden ibaret; anlattığı her şeyin altyapısı dolu üstelik. Haliyle tüm bunlar kitabı çok değerli kılıyor. Zaten kitabın beğenilmeme nedeni büyük ihtimal bu: Kendilerine yazarlık sıfatını yakıştıran yeni yetme yazıcıların alıştırdığı hiçbir derinliği ve anlamı olmayan kitaplar yüzünden, 183 yıl evvel kaleme alınmış bu (ve nicesi güzel) kitaba burun kıvrılıyor.

Mesela bu yazıcılar tuhaf içerikler üretip sayfalarca saçmalıyor, kalkıp yayınevleri de bunları basıyor. Turşuyu şekerli kurmaya çalışmak kadar absürt bir şey bu ya. Yaz günü kaban giymek, zemheri de parmak arası terliklerle dolaşmak gibi.
Bulmacalar da en fazla üç kutucuk doldurmaya yetecek genel kültürü var yani yok ama yazıyor. En son tek haneli yaştayken Ayşecik serisini okumuş ama yazıyor ve mesleği sorulunca YAZAR olduklarını mı söylüyor bu insanlar? Hadi canııııım!
Ay Allah affetsin ya.
Siz yazarsanız Balzac, Gogol, Dickens, Tolkien ve binlerce muhteşem kalem tutan insan ne?

Mesela siz yazarsanız ben masa lambasıyım, yastık kılıfıyım, bardak altlığıyım, gözlük camıyım ama umarım günün birinde Angelina Jolie olurum.

[Ulysse]

Balzac’s the sort of author
Who has to be reread
And I’ll be reading Balzac
Until the day I’m dead

When I was twenty-two
I did not get this novel
I found its style flowery
Its passion far too noble

It read like one long letter
Indited by some fool
Who had been bullied both at home
And by the kids at school

A teen so sexually repressed
That when he sees bare skin
For the first time at a fancy do
His devil says: dig in!

So he goes and plants a kiss
Between the lovely shoulder blades
Of a person he ain’t seen before
In ballrooms or parades

The audacity of such a gesture
Shocks the lady so
She looks daggers at the lad
And gets up for to go

Sheepish he says to himself
"There goes my dream girl
She might be ten years older
But she makes my hair uncurl!

Now must I discover where
Precisely tis she dwells
Else my heart will burst asunder
For it swells and swells"

Then three-hundred pages of
A platonic love affair
Between said married woman
And our dandy with blond hair

At twenty-two I couldn’t care less
For problems such as these
I had good taste in literature
And I was hard to please

My literary masters
Were Baudelaire and Marcel Proust
Balzac lacked je ne sais quoi
That gives a boy a boost

Perhaps I’ve softened with the years
And am less prone to judge
Or have become a sucker for
Sentimental fudge

But this time round I loved this novel
So much that I cried
It felt like Balzac knew exactly
What goes on inside

And the beauty of his writing
Near outshines Marcel’s
There is no denying the
Great splendour of its spells

Balzac’s the sort of author
Who has to be reread
And I have many Balzacs
To reread before I'm dead

[Best Friend with Books]

Kitap, aristokrat bir ailenin genç ve yakışıklı oğlu Felix'in kendinden birkaç yaş büyük; evli ve 2 çocuklu bir kadına kapılmasını ve bu ikili arasında yaşanan zor ve imkansız gibi görünen aşkı işliyor. Kitaba ismini veren "Vadideki Zambak sembolü" ise bu aşkın bir ürünü.

İkili arasındaki bağ belki de çoğu okuyucu için garip ve içselleştirmesi zor gibi görünse de bu, insan hayatında inkar edilemez bir gerçekliğin dışa vurumudur. Yani henüz 20 yaşında bir genç olan Felix'in Henriette ve daha sonra Lady Dudley gibi kadınlarla birlikte olmasının temelinde yatan sebep (çocukluk döneminde annesi tarafından giderilemeyen sevgisizlik) ne kadar gerçek ise Henriette'nin Felix'e duyduğu sevgiyle alakalı yaşadığı gel-gitler de (çoğunlukla büyük tutarsızlıklar gibi göründüğünden beni kızdırsa da) en az o kadar gerçekti.

İzlenimlerimi özetleyecek olursam; Vadideki Zambak, konusu itibariyle çarpıcı ya da eşsiz bir metin değil belki ama betimlemeleri, karakterlerin özgünlüğü ve okuyucunun beklentisini karşılayan finaliyle oldukça güçlü bir hikaye. Balzac'ın satırlarının temeli oldukça dolu ve hikayede iletilen her duygu kendi içerisinde derin analizler içeriyor.

T.

[Dream.M]

از تو به تو رسیدن
یا
پیدا نمیشدی تو، شاید که مُرده بودم

همه‌چیز از قاب‌های سیاه و سفید «چهارصد ضربه» The 400 Blow شروع شد؛ فیلمی که در آن آنتوان دوانل کوچک و فراری، توی اتاقش یک محراب دنج برای بالزاک درست کرده و نزدیک بود با شعله‌های شمع خانه را به آتش بکشد. آن تصویر بنظرم یک جور ادای دین پرشور به ادبیات بود و جرقه‌ای که بعدتر، وقتی به «بوسه‌های دزدیده‌شده» Stolen Kisses رسیدم، انگار جدی‌تر شعله‌ور شد. وقتی دیدم آنتوان جوان، در همان سکانس‌های اول و پشت میله‌های زندان نظامی، غرق در خواندن کتابی به نام «زنبق دره» است، حس کردم تروفو دارد یک دعوت‌نامه برایم می‌فرستد؛ دعوت‌نامه‌ای برای وارد شدن به یک جهان موازی در دل ادبیات.
پس پا به یک جور سفر گذاشتم، از قاب سینما تا دنیای پر از کلمه و حسرت بالزاک، و کم‌کم گذاشتم این غول‌های ادبی و سینمایی نشانم بدهند که چطور هنوز هم خون کلاسیک‌های قرن نوزدهمی در رگهای موج نوی فرانسه جریان دارد.

● استخدام یک کارآگاه خصوصی برای حل معمای ارتباط آنتوان و بالزاک

در Stolen Kisses، تروفو انگار فانتزی ادبی آنتوان دوانل را مستقیم پرت می‌کند وسط زندگی واقعی. رابطه آنتوان با فابین (زن متأهل، جذاب و میانسال) خیلی وقت‌ها شبیه چیزی است که انگار مستقیم از روی صفحات «زنبق دره» گرته برداری شده؛ یک جور عشق افلاطونی، دور و دست‌نیافتنی.
چیزی که در این مواجهه بیشتر از همه به چشم می‌آید، خود رفتار آنتوان است. او که حالا یک جور کارآگاه خصوصی دست‌وپاچلفتی هم هست، به جای اینکه جلو برود و ساده حرف دلش را به معشوق بزند، می‌چسبد به همان سنت عاشق‌های رمانتیک بالزاکی و برایش نامه‌‌های پرحرارت می‌نویسد. او در نامه‌اش به فابین هم با الهام از رمان مورد علاقه‌ش می‌گوید رابطه ما شبیه عشق فلیکس به مادام دو مورسوف، از قبل محکوم به ناممکن بودن است.
جالب‌تر اینجاست که فابین هم این بازی را می‌فهمد و ادامه‌ش می‌دهد. او هم کتاب را می‌خواند، درباره‌اش حرف می‌زند، جوابش را با خود رمان می‌دهد؛ و می‌گوید رمان بالزاک غم‌انگیز و مرگ‌بار است چون آن عشق در نهایت به نابودی ختم شد.
اما واکنش نهایی‌ فابین بیشتر از جنس فاصله گرفتن است تا همراه شدن با آنتوان.

● زنبق‌خوانی در تختخواب

همین کدهای سینمایی کافی است تا آدم ناخودآگاه کشیده شود سمت خود کتاب؛ سمت شاهکار ۱۸۳۵ بالزاک در دل مجموعه «کمدی انسانی». وقتی رمان را شروع می‌کنی به خواندن، تازه کم‌کم برایت روشن می‌شود چرا تروفو این فضا را این‌قدر جدی گرفته است.
رمان، قصه عشق افلاطونی و تقریباً آسمانی فلیکس دو وندنس است به مادام دو مورسوف (هنریت؛ زنی متأهل، نماد پاکی و وظیفه‌شناسی). رابطه‌شان پر از شور، نامه‌های طولانی، حسرت و یک جور خودداری جنسی و فیزیکی بی‌رحمانه است. در واقع همه‌چیز مدام در آستانه اتفاق افتادن است، اما هیچ‌وقت کامل اتفاق نمی‌افتد.
هنریت میان وفاداری به زندگی خانوادگی و عشقی که نمی‌تواند به آن تن بدهد گیر می‌افتد و همین فشار آرام‌آرام از پا می‌اندازدش. بالزاک البته فقط یک قصه عاشقانه نمی‌نویسد؛ پشت این رابطه، دارد جامعه بعد از انقلاب فرانسه، فشار اخلاقیات و وضعیت زن را هم زیر پوست داستان نشان می‌دهد.

● برخورد واقعیت زندگی با فانتزی کتاب‌ها

اما چیزی که تروفو انجام می‌دهد صرفاً تکرار بالزاک نیست. او انگار همان فانتزی را وارد خیابان‌های پاریس دهه شصت می‌کند و می‌گذارد با واقعیت برخورد کند.
تفاوت فابین با هنریت دقیقاً همین‌جاست. هنریت در منطق بالزاک، آرام‌آرام قربانی ایده‌ها و فشارهای اخلاقی و عرفی می‌شود. اما فابین، بیشتر شبیه کسی است که حوصله تبدیل شدن به یک اسطوره ادبی را ندارد و می‌آید، می‌ماند، رابطه برقرار می‌کند، تن می‌دهد، اما اجازه نمی‌دهد آن رابطه تبدیل به یک تراژدی از پیش نوشته‌شده شود.
او خیلی ساده دارد به آنتوان می‌فهماند که قرار نیست همه زن‌ها تبدیل به شخصیت‌ آرمانی رمان شوند.

● پایان‌بندی؛ سقوط به دره واقعیت

پایان زنبق دره برای من اوج داستان‌گویی بالزاک و شبیه لحظه‌ای بود که کل آن جهان رمانتیک از بالای برج بلند خودش جدا می‌شود و می‌افتد زمین. اگر کل رمان را یک صعود آرام تصور کنیم، اینجا لحظه باشکوه برخورد با زمین است.

●سقوط در دو پرده
پرده اول: مرگ جسمی هنریت؛ سقوط یک فرشته
مادام دو مورسوف (هنریت) که در طول رمان تقریباً مثل یک تصویر پاک و دست‌نیافتنی ساخته می‌شود، که در پایان در یک فرسودگی کاملاً انسانی از هم می‌پاشد. مرگش نه باشکوه است و نه شاعرانه؛ بیشتر شبیه زوال تدریجی یک جسم تحت فشار‌های روانی است.
ضمن اینکه در همان لحظه‌های آخر، آن تصویر قدیس‌گونه‌ای که از او ساخته شده بود هم مخدوش می‌شود. در این نقطه برای اولین بار یک انسان است که میان شهوت، ترس، وظیفه و اشتیاق گیر افتاده و دیگر توان سرپا نگه داشتن خودش را ندارد.

●پرده دوم: نامه ناتالی؛ مشت نهایی به تصویر فلیکس
اما شوک اصلی جایی وارد می‌شود که همه‌ ماجرا از زاویه دیگری دیده می‌شود. در نامه‌ای که مادام ناتالی (سومین معشوقه فلیکس) برای فلیکس می‌نویسد، یک‌باره کل روایت از دست خود فلیکس خارج می‌شود.
تا قبل از آن، ما جهان را از چشم او دیده بودیم؛ مردی که خاطرات‌ش را با نظم و توالی روایت می‌کند، و خودش را در جایگاه یک عاشق وفادار و زخم‌خورده و محنت کشیده قرار می‌دهد. اما ناتالی وارد می‌شود و این تصویر را بهم می‌ریزد.
بعد از خواندن نامه‌ ناتالی، سخت می‌شود فلیکس را مثل قبل دید زیرا یک تردید آرام وارد داستان می‌شود و این شک را به دل می‌اندازد که شاید او همیشه هم آن عاشق خالصی نبوده که فکر می‌کرده، شاید بخشی از این عشق، بیشتر شبیه چسبیدن به یک خاطره دوست‌داشتنی_ آن‌هم تحریف شده توسط ناخودآگا‌هش_ بوده تا عشق به خود آن آدم‌ها. می‌شود اینطور هم تلقی کرد که او شیفته معشوقه‌هایش نبوده بلکه شیفته آن اندوهی بوده که از آن تغذیه می‌کرده، شیفته آن تصویر باشکوهی بوده که از رنج خود ساخته.
ناتالی هم بعد خواندن نامه فلیکس ساده با این قضیه برخورد نمی‌کند. او نمی‌خواهد وارد نقش‌های از پیش نوشته‌شده در فانتزی ذهنی فلیکس شود و نمی‌خواهد ادامه‌ دهنده یک ایده آرمانی تکراری باشد. و همین عدم تمکین، همه‌چیز را از حالت رمانتیک خارج می‌کند و می‌برد سمت واقعیت.
بنظرم قدرت واقعی این پایان همین است که بالزاک اجازه نمی‌دهد هیچ‌کدام از شخصیت‌ها در یک تصویر کامل و صیقلی و بی‌نقص باقی بمانند. و هرکدام، دیر یا زود، با چیزی در خودشان روبه‌رو می‌شوند که دوست‌ش ندارند اما واقعیت‌شان همان است.
و اینجاست که کل رمان از یک داستان عاشقانه جلو می‌زند و تبدیل می‌شود به روایتی درباره خودفریبی، درباره تمایل ناخودآگاه به ساختن روایتی دستکاری شده از زندگی و درباره فریبکاری ذهن.
شاید همین نقطه هم تروفو را به زنبق دره نزدیک کرده باشد. انگار او نیز به لحظه‌ای علاقه دارد که فانتزی عاشقانه ترک برمی‌دارد و آدم ناچار می‌شود با خود زندگی روبه‌رو شود.

●چرا تروفو خوب است؟
سری فیلم‌های آنتوان دوانل، خودش نوعی کمدی انسانی مدرن است؛ مجموعه‌ای از تجربه‌های عشق، سرخوردگی، اشتباه و بزرگ شدن. اگرچه اسم فیلم stolen kisses از یک ترانه محلی می‌آید، اما روح بالزاک در تار و پود آن جریان دارد. برای من، رفت‌وآمد میان فیلم‌های تروفو و صفحات زنبق دره یادآوری کرد که داستان‌ها در زندگی ما حضور دائمی و جریان ابدی دارند و به شکل های مختلف زندگی ‌شان را ادامه می‌دهند. یک بار در قالب رمان، یک بار در قاب سینما و یک بار در ذهن خواننده‌ای چون من که سال‌ها بعد رد آن‌ها را لابه‌لای همه اینها دنبال می‌کند.

..........
پ.ن: اگه نامه ناتالی در آخر کتاب نبود، خیلی راحت بهش ۲ ستاره میدادم. اما توییست خفن آقای بالزاک باعث شد روی زانوهام زمین بیفتم و به نبوغش سجده کنم.
..........
من نسخه چاپی سال ۱۳۶۵ از نشر بهاره با ترجمه امیر اسماعیلی رو هدیه گرفتم که بی‌نهایت خوشگله (⌒‐⌒)
همزمان با این، فایل صوتی با ترجمه به‌آذین رو هم از طاقچه بینهایت گوش میدادم.
ترجمه در هر دو نسخه بنظرم محشره و زیبایی نثر بالزاک رو منتقل کردن.

[Manny]

Félix de Vandeness, a sickly, neurotic, but highly intelligent adolescent who rather reminds me of Proust's narrator, is at a ball in a provincial town when he lays eyes on the most beautiful woman he's ever seen. As one does, he can't stop himself from sexually assaulting her. Surprised and offended, she leaves, but he makes inquiries and tracks her down. What happens next is the subject of a long letter, the main body of the novel, which Félix is writing many years later to Nathalie, the woman who then is his mistress. He frequently begs her pardon and trusts that she won't be offended by all the things he's telling her about this tragic period in his life. He wants her to understand him, you see.

Félix discovers that the woman from the ball is the Countess de Montsauf. She's married, has two children, and doesn't get on well with her much older husband, a ruined aristocrat, who appears to be suffering from hypochondria, PTSD, anger management problems and incipient senility. But Félix, who's a crafty little thing, manages to inveigle himself into the Count's good graces. The one thing the Count likes to do is play backgammon; Félix is always ready for a game, even though the Count insists on playing for money that Félix can't afford and is a terrible loser. The Countess is grateful that this kid is distracting her husband and forgives him.

Pretty soon, Félix has established himself as a regular visitor. Every time he gets a chance, he repectfully tells the Countess about his undying love for her, laying on the poetry and Christian sentiment as thickly as possible. He spends hours every day looking for flowers so that he can present her with exotic bouquets. The Countess barely knows anyone else; no one wants to visit the house because her husband is so horrible. After a while, it's clear that she's begun to reciprocate Félix's feelings for her. But although she's more or less stopped sleeping with the Count, she won't sleep with Félix either. She's very serious about her Christian principles, and tells him he can only think of her as a mother. She is in fact just ten years older than him.

The Count sees what's going on without properly admitting it to himself. He becomes seriously ill and for weeks hovers between life and death. His wife and Félix nurse him back to health, trying their hardest not to think how extremely convenient it would be if he would just die. (Those damn Christian principles!) In his parenthetical asides to Nathalie, who's reading all this in his novel-length letter, Félix says it's the happiest period of his life. He can be with the Countess all the time while they're looking after their patient. She's often informally dressed, he can check her out as much he wants. Sometimes their hands touch.

The Count survives and Félix goes off to Paris. The Countess has pulled strings (her family is powerful and well-connected), and at twenty-three he gets an important job working directly for Louis XVIII, who's back on the throne after the fall of Napoleon. For a while, all goes well; Félix lives chastely at court and exchanges regular letters with his guardian angel. But alas, a depraved English aristocrat, Lady Dudley, decides she has to seduce the King's new favourite. Félix resists nobly (or so he tells Nathalie, at least), but Arabelle is too cunning. She gets him into her bed. Unlike the Countess, she's a sexy bitch who's up for anything. I was quite surprised at the things Balzac manages to tell us without using any rude words.

Félix has been dumb enough to believe he can keep it secret, but needless to say the Countess finds out. She's heartbroken; on top of everything else, she can't even admit she is (those Christian principles again). She stops eating, pines away in a couple of months, and dies after a touching reconciliation scene with Félix. She leaves a letter, to be read after her death, telling him that she has loved him passionately the whole time. When Félix gets back to Paris, he finds that Arabelle has broken off their relationship. He's said multiple times that he didn't want her anymore, but he's still seriously annoyed to be the one getting dumped. Just to put the cherry on the ice-cream, the Countess's daughter has figured out what's happened and says she never wants Félix in their house again.

Ah! concludes Félix at the end of his long letter to Nathalie, you can see why I look a bit sad at times. But darling, I know you'll understand me. Jesus Christ, I was thinking, it is a bit hard to remember that this was the early nineteenth century, people viewed relationships between men and women differently then, you need to evaluate these things in context, etc etc. Imagine my surprise when I turned the page and read Nathalie's reply. It could have been written yesterday: dripping with sarcasm and hurt feelings, she says she'll obviously never be able to compete with hot Arabelle or the saintly Countess; she's also less than impressed by the fact that he repayed this woman's many kindnesses by killing her. She tells Félix, though at greater length and in flowery French, to be careful not to let the door hit him on the way out.

Unfortunately, the edition I'm reading has no footnotes or introduction. But doing a little googling, I find that Le Lys dans la vallée was published in 1836, four years after Balzac began his liaison with Ewelina Hańska, who took a lively interest in all his writing. Furthermore, it appears clear that the character of the Countess is based on that of Laure de Berny, a woman 22 years older than Balzac, with whom he was very close. Is it possible that Mme Hańska wrote Nathalie's reply? If anyone knows more, please tell me!

[Daria]

I present Balzac's The Lily in the Valley summarized, because, well, I just couldn't resist. Despite the fact that the first fifty pages or so felt like getting a lobotomy, I really got into it by the time the novel ended, which shows above all that Balzac knows his stuff, I guess. Look away for fear of spoilers now (but, come on, it's a Romantic version of La Princesse de Cleves - you don't need to think too hard to figure out what goes down). Alors, Balzac was begged by his critics to write a novel about a "virtuous woman," for once. And this is what came out of it:

Preface: "This novel, La Princesse de Cleves of Romanticism…" Oh no.

Romantic childhood. Suffering and injustice all around.

Following years of spiritual and sexual repression, Felix takes the opportunity offered by Madame de Mortsauf's bare shoulders for an impromptu, one-sided makeout session in a corner of a ballroom. Madame de Mortsauf does not report him.

Felix stays with family friends. They conveniently live just across from the Mortsauf estate.

Madame de Mortsauf says, "I have kids, an unstable husband, and my life generally sucks. Love me like my aunt did." (Seriously, Balzac? You couldn't have come up with some equally platonic, but less ridiculous, than an aunt?)

Felix is cool with this.

Pages upon pages of further sexual repression.

Balzac spends five pages describing a bouquet. (Professor later says, "But the bouquet is an allegory for sex!" Oh. Shouldn't have skipped that bit…)

Monsieur de Mortsauf is prevented from kicking the bucket by the attentions of his wife and Felix. Christian charity wins out over desire. It is a little maddening, even for the reader.

Felix goes a-traipsing with a heathen Englishwoman.

The French talks smack about the English.

The English talk smack about the French.

Madame de Mortsauf has moments of weakness and expresses an un-Christian desire for the Englishwoman's blood.

Felix spends some time being tossed between the two women in the most passive aggressive match of human football in literary history.

Madame de Mortsauf takes a really long time to die.

Felix dumps the Englishwoman.

Madame de Mortsauf leaves Felix a letter to be read only after her death - a really, really hot letter, actually, which expresses just how badly all this time she wanted to f----

This becomes the most sexually frustrating novel in existence.

Natalie de Manerville, Felix's current lover and the reader to whom the entire novel is addressed, writes back the equivalent of, "You insensitive twat," and dumps him.

Somehow, Balzac manages to capture men and women and society and sex, all in painfully Romantic prose. (Professor says, pay good attention to Natalie's letter: read it as a break with the idealistic body of the novel, consider it as Balzac's own critique of his text…)

But the reader trots off to continue with Anna Karenina.

[Masoud msn]

کدام هنر سیراب از اشك روزی سوزناک‌ترین مرثیه را - نقاشی درد و شکنجه‌ی جان‌هایی را که ریشه‌های تر آن در کشتزار خانواده جز با سنگریزه‌های سخت مصادف نمی‌شود و نخستین شاخ و برگ آن با دست‌های پر کینه پاره می‌گردد و غنچه‌های آن درست همان‌گاه که می‌شکند دچار یخبندان می‌شود - به ما ارزانی خواهد داشت؛ کدام شاعر رنج‌های بچه‌ای را که از پستانی تلخ شیر می‌مکد و لبخندش به آتش سوزان چشمانی عبوس فرو مرده می‌شود برای ما باز خواهد گفت؛ اثری که این‌گونه قلب‌های بینوا را به نمایش بگذارد، قلب‌هایی که از اطرافیان خود که می‌باید به رشد حساسیت آن كمك كنند ستم می‌بینند و در فشار می‌مانند - چنین اثری داستان جوانی من خواهد بود.

ظاهرا زنبق دره و بابا گوریو در یک سال (1835) به نگارش درآمده اند اما تفاوت های بنیادینی دارند. ذکر این تفاوت‌ها شاید بتواند خواننده‌‌ای را که پیشتر بابا گوریو را خوانده در انتخاب کتاب مناسبش راهنمایی کند. بالزاک در این کتاب، برخلاف آنچه از نویسنده‌ی بابا گوریو انتظار می‌رود، به جای پول، مناسبات قدرت یا حتی جامعه، در وهله‌ی اول درباره‌ی عشق می‌نویسد؛ آن هم نه عشقی که اتفاق می‌افتد، بلکه عشقی خجل که تمام عمرش را در پستوی خودش سپری می‌کند، با همان مولفه های آشنای آثار مشابه آن روزگار. رمان به تفسیری خودزندگینامه‌‌ی برشی از زندگی شخص بالزاک است. توصیفات شاعرانه و لحن دلنشین (که بی‌شک نقطه‌ی ثقل این رمان است) خواننده‌ی علاقه مند به ادبیات رمانتیک را از ابتدا جذب خود می‌کند. دره‌ی توصیف شده توسط بالزاک نه فقط منظره که استعاره‌ای زنده می‌شود: محصور، حاصلخیز، و دست‌نیافتنی مثل کنتس دومورسوف. این نوع تجسم محیطی از شخصیت، کاری است که بالزاک انصافا از پس‌اش به‌خوبی بر می‌آید و آن را به اوج می‌رساند. این بخشها را خیلی پسندیدم.

پس از اتمام رمان و حین تحقیق درباره‌ی آن دریافتم که منتقدان بسیاری دیرزمانی با زنبق دره کلنجار رفته‌اند:
• گوستاو لانسون: «اگر می‌توانید، زنبق دره را بخوانید» نقل از سایت balzac-analyse
• امیل فاگه: «شاید به جز چند جزئیات، بدترین رمانی باشد که می‌شناسم. » نقل از سایت balzac-analyse
این قضاوت‌های تند، امروز کمی بیش از حد بی رحمانه به نظر می‌رسند اما رد پای آنها را می‌توان فهمید و با بخشی از انتقادات همدلی دارم. آنچه معاصران بالزاک را می‌آزرد، سبک «بیش از حد ادبی» و گاه متکلفانه‌ی این رمان بود. این انتقاد احتمالا از زبان بخشی از خواننده‌ی امروزی هم جاری شود. شخصا از ترجمه فارسی کتاب گلایه‌ای ندارم و برعکس فکر می‌کنم برگردان ادبی مرحوم به‌آذین بسیار برازنده‌ی لحن این رمان از آب درآمده است. اما تا جایی که به خود متن مبدا مربوط می‌شود، نقاطی در میانه‌ی رمان، توصیفات طبیعت و گزارش‌های سیاسی و تاریخی آنقدر می‌انبارند که خط روایی کمی گم می‌شود. از فصلی به فصل دیگر عبور می‌کنی و احساس می‌کنی چیزی (نه یک رویداد، بلکه یک پیوستگی) کم است. این ایستایی رمان (گاه عامدانه و گاه احتمالاً نه) آزاردهنده است و از لذت خواندن رمان می‌کاهد.

در ابتدا اشاره کردم که زنبق دره تمرکزش بر عشق است نه مادیات، و مطابق نقدها خودزندگینامه‌ای‌ترین رمان اوست، دست‌کم در تصویر کودکی رنج بار شخصیت اصلی. همین خودزندگینامه‌ای بودن است که به متن گرمایی می‌دهد که شدیدا همدلی من را برانگیخت و معتقدم در بابا گوریوی بالزاک این شخصی‌سازی های تاثیرگذار کمتر یافت می‌شود. با این حال، زنبق دره در این شخصی سازی‌ها محصور نمی‌ماند و تک صدایی نیست.

پیتر بروکس در مقاله‌ای در The New York Review of Books این رمان را نمونه‌ای درخشان از آنچه باختین «تخیل مکالمه‌ای» (Dialogic Imagination) می‌نامید توصیف کرد: اثری که قضاوت و نتیجه‌گیری نمی‌کند و بی‌پایان با خودش در کشمکش است. بالزاک در زنبق دره هم‌زمان هم رمانتیک است و هم دستش می اندازد. بلاغتش را برجسته می‌کند و در همان حال به سخره‌اش می‌گیرد. این تناقض درونی، که در نگاه اول ضعف می‌نماید، در نگاه خود باختین نخستین الزام برای «تخیل مکالمه‌ای» چندصدایی بودن است. باور دارم این در واقع همان چیزی است که رمان را زنده نگه می‌دارد. شخصیت‌ها مستقل از نگاه نویسنده جهان‌بینی خودشان را دارند. [به کسانی که علاقه مندند درباره‌ی رمان‌های چندصدایی بیشتر بدانند توصیه می‌کنم کتاب تخیل مکالمه‌ای جستارهایی درباره رمان از باختین را که به فارسی هم ترجمه شده مطالعه فرمایند]

اوج این چندصدایی زنبق دره، نامه‌ی پایانی ناتالی است. در آن صفحات، زنی که تمام رمان را با وقار گذرانده، درست لحظه‌ای که دیگر چیزی برای از دست دادن ندارد، ماسکش را برمی‌دارد. او نه از موضع ضعف و ترحم بلکه با نوعی صداقت سوزنده خواننده را ناگهان بیدار می‌کند. به بیان دیگر (و با توجه به ارجاعات شخصی رمان)، یک شخصیت مستقل کتاب در انتها به فلیکس (که احتمالا زاویه ‌دید خود بالزاک را نمایندگی می‌کند) تشر سختی می‌زند؛ تشری که برای خواننده‌ی یکی شده با فلیکس نیز منعکس می‌شود.

در مجموع، زنبق دره رمانی است که بخش‌ های غیرجذابش آشکار است. گاه توصیفات پراکنده با ضرب‌آهنگی به رشته‌ی تحریر درامده اند که برای خواننده‌ی قرن بیست و یکمی‌اش ملال‌آور می‌نماید. اما نقاط اوجش چنان بالاست که این ناهمواری‌ها را می‌پوشاند. چیزی که از زنبق دره به یادم خواهد ماند نه سیر داستان و نه درامش بلکه نامه‌ی آغازین، نامه‌ی انتهایی و آن لحظاتی است که اونوره با غنای سحرآمیزش آینه‌ای تمام‌نما برای مخاطبش می‌سازد.

[محمدقائم خانی]

.


مردم نوکیسه به میمون شباهت دارند و همان چابکی در ایشان نیز هست، انسان آن‌ها را در بلندی می‌بیند، چالاکی‌شان را هنگام بالا رفتن تحسین می‌کند، ولی پس از از آنکه به اوج سیر خود رسیدند دیگر جز جنبه‌های شرم‌آورشان را نمی‌توان دید.


پیوسته به سوی گل‌ها نظر می‌افکند و گویی که از آن تغذیه می‌کرد، و همه اندیشه‌هایی را که من در آن نهاده بودم جذب می‌کرد. این گفت‌وگو و این ارتباط دلنشین از راه یک دسته گل به همان گونه است که شما به وسیله یک قطعه شعر با سعدی مربوط می‌گردید.


گرایشی در جوانان است که همواره زود قضاوت کنند، و این گرچه موجب سرافرازی آن‌هاست ولی به زیانشان منجر می‌شود، و همین علت سکوتی بود که در سابق به جوانان که نزد بزرگان به کارآموزی می‌پرداختند، و راه و رسم زندگی را فرا می‌گرفتند تحمیل می‌شد. آری، در گذشته طبقه نجبا مانند اهل پیشه و هنر شاگردانی داشتند و اینان جوانان نجیب‌زاده‌ای بودند که نسبت به سرپرستان خویش صمیمی و فداکار بودند و بر خوان آنان نان می‌خوردند. امروز جوانان معلوماتی دارند که مانند میوه‌ای که در گرم‌خانه به عمل آمده باشد یک‌سر ترش است و همین آنان را بر آن می‌دارد که درباره هر کار و هر اندیشه و هر نوشته به سختی قضاوت کنند، همه چیز را با دم شمشیری که هنوز به کار نرفته است می‌برند و فیصل می‌دهند.


هر زن جوانی که به محافل اعیانی می‌رود و زندگی‌اش با لذت‌ها و کام‌رانی‌های آن می‌گذرد تا نیمه فاسد است و شما را فاسد خواهد کرد. آن موجود پاکدامن و سنجیده‌ای که شما بتوانید برای همیشه فرمان‌روای روحش باشید در چنان جایی نیست. آه! زنی که شما را دوست بدارد یک زن منزوی خواهد بود. نگاه شما از برای او بهترین جشن‌هاست و زندگی‌اش به سخنان شما وابسته است. بگذار چنین زنی برای شما همه چیز جهان باشد باشد، زیرا شما نیز همه چیز اویید.


شما با شخصیت عجیب مردم انگلیس، یعنی با آن دریای مانش گذرناکردنی غرور و آن تنگه سن‌ژرژ خونسردی که میان خود و کسانی که به ایشان معرفی نشده‌اند قرار می‌دهند، لابد آشنایی دارید. به نظرشان سراسر بشریت لانه موری است که آن‌ها از فراز آن قدم برمی‌دارند؛ هیچکس را هم‌جنس خود نمی‌دانند مگر کسانی را که خود به این عنوان پذیرفته باشند.


اگر خداست که شوق و شعور خوشبختی را به ما داده است، پس آیا نباید به فکر جان‌های معصومی باشد که در این دنیا جز رنج و اندوه چیزی ندیده‌اند؟ یا همین است، یا آن‌که خدایی وجود ندارد و زندگی ما شوخی تلخی بیش نیست.


آخر، ما به زنی که صبح اشک می‌ریزد چه می‌توانیم بگوییم؟ به نظر من در چنین موقعی درشتی و تندی کار ناهنجاری است. ما که شب در مقابل افسونگری او مقاومت نکرده‌ایم، فردای آن شب مجبوریم به او دروغ بگوییم. جوانمردی در مورد زنان از دروغ، وظیفه‌ای برای ما ساخته است.

[Irmak]

Bu kitap tarihe en nefret ettiğim kitap olarak geçebilir. Net.

[Claudia]

(Italiano sotto)

Je viens de terminer, avec bonheur, ma troisième lecture de Le Lys dans la vallée. Un volume de poche, jauni par les ans, annoté sur la page de garde, attestait de mon trop jeune âge lors de mes deux premières lectures (13 et 15 ans). Indéniablement, une certaine expérience de la vie et de la littérature étaient nécessaires pour mieux savourer l’écriture atypique de ce roman, qui s’inscrit, en 1835, dans le vaste cycle balzacien de La Comédie Humaine.

La structure du Lys est intéressante : ce roman épistolaire est – volontairement, sans doute – déséquilibré car il renferme un échange de correspondance entre Félix de Vandenesse, qui livre une longue confession à une femme aimée, Natalie de Manerville. Cette dernière lui répond, et par là même le congédie en tant qu’amant, par une brève missive qui n’occupe que les toutes dernières pages.

Cette longue confession d’un jeune homme de Touraine évoque son enfance très malheureuse auprès d’une mère froide et distante et d’un père effacé, relégué dans un externat puis en pension, expédié à Paris pour des études de droit, mais enfin extrait de la vie parisienne au moment des Cent Jours – période incertaine où Napoléon revint de l’Ile d’Elbe et reprit provisoirement le pouvoir. C’est lors d’un bal donné à Tours en l’honneur du Duc d’Angoulême que le jeune Félix, âgé de vingt ans, s’éprend, à la folie, d’une femme inconnue et couvre ses épaules et son dos de fougueux baisers. Peu après, non sans avoir écumé les alentours, et à la faveur d’un séjour chez des amis au bord de l’Indre, il retrouve l’objet de son désir en la personne de Blanche-Henriette de Mortsauf. Il sympathise avec le Comte, époux de cette belle femme, de très noble extraction, mère de deux enfants, et devient très rapidement ami proche de cette famille retirée en ce manoir qui surplombe la vallée de l’Indre. Henriette, à qui Félix déclare sa flamme, se refuse à lui charnellement, mais le considère comme un ami très cher, voire comme son propre fils. Grâce à Madame de Mortsauf, et muni de ses conseils, Félix fait ses premiers pas significatifs dans le monde et lors du retour de Louis XVIII, se voit confier d’importantes missions. Mais une certaine Lady Dudley, aux antipodes de la chaste Henriette, cette Arabelle fougueuse et puissante, devient la maîtresse de Félix. A la suite d’indiscrétions, Madame de Mortsauf a connaissance de cette liaison et meurt bientôt de jalousie, non sans avoir laissé à Félix une lettre à lire après sa mort.

Malgré le style lyrique et un peu amphigourique de l’écriture, mais c’est le récit à la première personne de Félix, et non celui de Balzac, j’ai beaucoup aimé ce roman. On y sent, dans les états d’âme du jeune Vandenesse, quelque chose du jeune Werther de Goethe, notamment dans certaines descriptions paysagères et également dans sa complaisance narcissique. L’attitude déterminée et intrigante de Lady Dudley n’est pas sans rappeler quelque peu Mme de Merteuil des Les Liaisons dangereuses.

Cependant, comme écrit André Maurois dans sa préface à l’édition de 1965 en format de poche, « les beautés du Lys ne sont pas exposées en vitrine, mais à demi cachées sous les pierres ». Les évocations de la nature et des saisons sont riches et puissantes, mais également porteuses de signes sinon de symboles. Car ce roman, en apparence aussi chaste que Madame de Mortsauf, est bien plus ambigu qu’il n’y paraît. Beaucoup de scènes peuvent être interprétées sous un double sens et requièrent une lecture plus attentive et un regard plus expérimenté que l’œil neuf d’une adolescente.

Notons aussi l’arrière-plan historique : la première Restauration, mettant fin aux turbulences révolutionnaires et à l’Empire, puis la seconde Restauration après la parenthèse des Cent Jours, et l’ascension de Félix dans les lieux de pouvoir. L’histoire d’amour platonique du jeune homme et de son ange en son castel de Clochegourde surplombant la vallée heureuse, se termine mal. Sa liaison torride avec Arabelle, reflet inversé et démoniaque de Blanche de Mortsauf, qui sont respectivement le feu et l’eau, s’estompe dans les brumes d’un rapide oubli. Lady Dudley tourne la page, tandis que Natalie de Manerville choisit prudemment la friend-zone.

Mais, contrairement à Werther qui connaît une fin tragique, Félix réapparaîtra après ce dur apprentissage, dans un autre roman, Une Fille d’Eve Une Fille D'Ève / La Fausse Maîtresse.
----
Ho appena terminato, con grande soddisfazione, la mia terza lettura de Il Giglio Nella Valle. Un volume tascabile, ingiallito dal tempo e con delle annotazioni sul frontespizio, testimoniava la mia giovane età durante le mie prime due letture (a 13 e 15 anni). Indubbiamente, era necessaria una certa esperienza di vita e di letteratura per apprezzare appieno lo stile atipico di questo romanzo, che nel 1835 si inserisce nel vasto ciclo balzachiano della Comédie Humaine.

La struttura de Il giglio nella valle è interessante: questo romanzo epistolare è (volutamente ?) sbilanciato, perché contiene uno scambio di corrispondenza tra Félix de Vandenesse, che fa una lunga confessione alla donna amata, Natalie de Manerville. Quest'ultima gli risponde con una breve missiva che occupa solo le ultime pagine, con la quale lo congeda come amante.

Questa lunga confessione di un giovane della Touraine evoca la sua infanzia infelice, segnata da una madre fredda e distante e da un padre effacé, che fu costretto a frequentare un collegio e poi un pensionato. Spedito a Parigi per studiare giurisprudenza, fu infine strappato alla vita parigina al momento dei Cento Giorni, il periodo incerto in cui Napoleone tornò dall'Isola d'Elba e riprese provvisoriamente il potere. Fu durante un ballo dato a Tours in onore del Duca d'Angoulême che il ventenne Félix si innamorò perdutamente di una donna sconosciuta, coprendole le spalle e la schiena di baci appassionati. Poco dopo, dopo aver setacciato i dintorni e grazie a un soggiorno presso amici della sua famiglia sulle rive dell'Indre, ritrova l'oggetto del suo desiderio nella persona di Blanche-Henriette de Mortsauf. Entra in sintonia con il conte, marito di questa bella donna di nobili origini, madre di due figli, e diventa rapidamente amico intimo di questa famiglia, ritiratasi in un maniero che domina la valle dell'Indre. Henriette, alla quale Félix dichiara il suo amore, gli rifiuta il corpo, ma lo considera un caro amico, quasi un figlio. Grazie ai consigli di Madame de Mortsauf, Félix muove i primi passi significativi nel mondo e, al ritorno di Luigi XVIII, gli vengono affidate importanti missioni. Ma una certa Lady Dudley, agli antipodi della casta Henriette, diventa l'amante di Félix: questa Arabella è impetuosa e potente. A seguito di alcune indiscrezioni, Madame de Mortsauf scopre la relazione e muore di gelosia, non prima di aver lasciato a Félix una lettera da leggere dopo la sua morte.

Nonostante lo stile lirico e un po' oscuro della scrittura, che è però quello del racconto in prima persona di Félix e non quello di Balzac, questo romanzo mi è piaciuto molto. Nelle emozioni del giovane Vandenesse si percepisce qualcosa del Werther di Goethe (che mi è meno piaciuto, ma che ha ispirato molti scrittori del periodo), in particolare nelle descrizioni paesaggistiche e nella compiacenza a volte narcistica del ragazzo. L'atteggiamento determinato e intrigante di Lady Dudley ricorda in qualche modo quello di Madame de Merteuil ne Le relazioni pericolose.

Tuttavia, come scrive André Maurois nella prefazione all'edizione tascabile del 1965, "le bellezze del Giglio non sono esposte in vetrina, ma seminascoste sotto le pietre". Le evocazioni della natura e delle stagioni sono ricche e potenti, ma anche portatrici di segni, se non di simboli. Perché questo romanzo, apparentemente casto come Madame de Mortsauf, è molto più ambiguo di quanto sembri. Molte scene possono essere interpretate in modo ambiguo e richiedono una lettura più attenta e uno sguardo più esperto di quello di un adolescente alle prime armi.

Da notare anche il contesto storico: la prima Restaurazione, che pose fine alle turbolenze rivoluzionarie e all'Impero, e poi la seconda Restaurazione, dopo la parentesi dei Cento Giorni e l'ascesa di Félix ai vertici del potere.

La storia d'amore platonica tra il giovane e il suo angelo nel castello di Clochegourde, che domina la valle felice, finisce male. La sua torrida relazione con Arabelle, il riflesso inverso e demoniaco di Blanche de Mortsauf, che rappresentano rispettivamente il fuoco e l'acqua, svanisce rapidamente nell'oblio. Lady Dudley volta pagina, mentre Natalie de Manerville sceglie la friend-zone.

Ma, a differenza di Werther che ha una fine tragica, Félix riapparirà in un altro romanzo, Une Fille d'Eve Une Fille D'Ève / La Fausse Maîtresse.

[Burak Candan]

Vadideki Zambak, Balzac'ın hayatının en büyük eseri olan, içerisinde irili ufaklı 91 eser bulunan İnsanlık Komedyası (La Comédie Humaine)'nın en meşhur parçalarından birini oluşturuyor.

Balzac, arka planda Napolyon'un ilk düşüşünü izleyen restorasyon dönemi Fransa'sının toplumsal panoramasını çizerken, ön planda bizi Aristokrat ailesi tarafından itilip kakılan ve sevgiden tamamen yoksun bırakılan Félix'in hayatına tanık ediyor. Félix'in kapalı ruh halini de, onun gözünden dış dünyayı da, bazen tek bir tümcenin yarım sayfalık bir paragraf haline gelebildiği upuzun betimlemeler üzerinden gözlemliyoruz. Bu sonu gelmeyen tasvirler çoğu kez sabır sınayıcı olsalar da bu sabrın meyvesini romanın sonuna doğru alıyoruz. Zira roman aktıkça Balzac'ın detayları obsesyon haline getirmiş bir hiper-realist ressam gibi yarattığı bu toplumsal tablo o kadar belirgin ve etkileyici hale geliyor ki, bu sayede tecrübe dahi etmediğimiz duyguların gerçekliğiyle yüzleşiyor ve onları kendi gerekçeleriyle kabul etmek durumunda kalıyoruz.

Ana temanın, Félix'in evli ve çocuk sahibi kontes Henriette'e duyduğu platonik aşk olduğu düşünüldüğünde eser ilk bakışta romantik bir roman olarak algılanabiliyor. Esasında Balzac, bu romantik ögeleri okuyucuda şairane bir etki bırakmak güdüsüyle değil; az önce dediğim gibi onları gerçekçi ve natürel bir etki yaratmak amacıyla kullanıyor. Bir başka deyişle Balzac, muazzam gözlem yeteneğine, yanılmaz hislerine başvurarak çizdiği saplantılı karakterlerinin hayatlarının doğal akışına müdahale etmiyor. Gerçekten de, ne aşkının büyüklüğünden gözü hiçbirşey görmeyen, onun kutsallığına adeta iman eden Félix, ne de kendisini ahlâk timsali bir anne/koca olarak gören ve 'melekliğe' soyunan Henriette büyük iddialarına bağlı kalabiliyor ve nihayetinde her ikisi de bir duygunun fetişisti olan her insan gibi acı bir yanılgıya düşüyorlar. Çünkü tabiatlarını aldatamıyorlar.

Eser, Balzac'ın neden modern romanda gerçekçilik ve doğallığın babası olduğunu ve romantiklere istinaden söylediği; "benim burjuva romanlarım sizin tragedyalarınızdan daha trajiktir" cümlesinin haklılığını açık bir şekilde gösteriyor.

[Hannah Wilkinson]

There is some beautiful language in this novel; however, I found it to be verbose in too many areas. I just don't want to read that deeply into the thoughts of this lovesick narrator. He falls in love with a married woman and follows her around for years. He is just too much. He worships this Henrietta and thinks of her as a pure angel goddess of perfection. That's great but the plot just doesn't go anywhere. These two lovebirds keep things chaste, which is fine, but then the characters have nothing to do but talk. We just wait around until someone gets sick or until the narrator goes back to the king. I just don't care about the narrator or his great love for this woman. The last few pages were the breath of fresh air I needed. The last letter to the narrator almost makes up for the tedious reading to that point, but not quite.

[Alp Turgut]

Annesi tarafından yeterli ilgi görmediği için anne eksikliği çeken 20’li yaşlardaki Felix’in, seçme şansı olmadan evlendirilmiş iki çocuk annesi kendisinden 6 yaş büyük Henriette ile olan platonik aşkını konu alan "Vadideki Zambak", odak noktasına ilk saf aşkı alarak derin karakter psikolojileriyle romantik akıma yön vermiş bir kitap. Balzac’ın dilini hakim olanların okumasını önerdiğim kitapta Felix’le Henriette arasında geçenler kitabın finaline kadar çözümlenmiyor. Bu da doğal olarak hikayenin ağır aksak ilerlemesine neden oluyor. Buna rağmen, harika mektup finaliyle karakterlerin davranışlarının biraz daha sağlam bir düzleme oturarak okuyucuyu etkilemeyi başarıyor. Kitabı kurken Balzac’ın neden bu kitabı diğer kitaplarının üzerinde tuttuğunu anlamak çok da zor değil; çünkü yazarın ne kadar emek verdiğini doğa ve karakter betimlemeleriyle görmek mümkün. Yine de Henriette ile Felix arasında yaşananlar Anna Karenin ve Vronski veya Elizabeth Bennet ve Darcy kadar çarpıcı ve etkileyici değil.

22.07.2018
İstanbul, Türkiye

Alp Turgut

http://www.filmdoktoru.com/kitap-labo...

[Esma T]

Balzac'ın en tanınmış ve en sevilen eserlerinden biri. İmkansız bir aşkı, temiz ruhları ve saflığı konu alan bir roman. Girişi oldukça acıklı olsa da (okurken çok üzülmüştüm), ilerleyen bölümlerde aşkın derinliklerinde yüzüyor ve umut ile umutsuzluk arasında hikayenin sonunu merakla bekliyorsunuz.

"Her acının öğrettiği bir şey vardır, onca acı çektiğim için bilgim derindir."

Kitaptaki karakterler hem güçlü hem de özgünler. Gerçek aşk ve sevgiyi irdeliyor ve saf sevginin ne olduğunu düşünmeye başlıyorsunuz. Her karakter sevginin başka bir biçimini temsil ediyor, hepsi hayatın içinden hepsi olağan, bununla birlikte hepsi kusurlu.

Ben kitabı yaklaşık iki haftada okudum, zaman bulup başına hiç geçemediğim günler oldu, bu da kitapla arama girdi ne yazık ki. İstediğim etki bende tam anlamı ile uyanmadı, daha kısa bir sürede okusam daha çok seveceğime eminim. Uzun betimlemeler bazen hikayeden kopmanıza sebep olsa da sevginin çeşitli hallerini okumak ve inceleme fırsatı bulmak hoşuma gitti. Vadideki Zambak'ı ne kadar sevsem de Goriot Baba hala favorim.

[محمود المحادين]

عزيزي الطبيب، هو ذا واحد من الحجارة التي استنفدت أكبر جهد في المدماك الثاني من بناء أدبي بني بتؤدة وجهد، أريد أن أسجل اسمك عليه لأشكر العالِم الذي أنقذني في الماضي، ولأمجد الصديق الدائم... بلزاك في مقدمة رواية زنبقة الوادي كتب هذا الإهداء لجان باتيست ناكار عضو الأكاديمية الملكية الطبية وصديق عائلة بلزاك والذي كان يمول الروائي بأريحية

زنبقة الوادي رواية من 500صفحة وهي من أهم أجزاء (الملهاة الإنسانية) اللي كتبها بلزاك لهيك سماها واحد من الحجارة في المدماك الثاني... الملهاة أو الكوميديا الإنسانية سلسلة من الكتب ألفها بلزاك اللي عاش من 1799-1850 وتعتبر مراية المجتمع الفرنسي بهذيك الفترة والبعض سماها أكبر مستودع للعواطف الإنسانية، تقريباً صدرت ب37مجلد كان من الصعب حصرها خاصة إنه الكاتب ما استخدم هذا الإسم فعلياً إلا سنة 1829 وفيه بعض القصص ما في منها إلا العنوان وهي تحاكي الكوميديا الإلهية لدانتي وبالمجمل كانت بتحوي ما يزيد عن 2209شخصيات أشهرها الأب غوريو...

للأسف لا يمكن محاصرتها أو ملاحقتها بالكامل خاصة إنه الكاتب كان يحط خطة وما يلتزم فيها حتى من ناحية عنوان الرواية أو القصة، ماركس علق عليها:استفدت من روايات بلزاك لقراءة الإقتصاد في القرن 19أكثر من الكتب المتخصصة البحتة...

كان يعتبر من أكثر الكتاب الفرنسيين غزارة في الإنتاج وتجاوزت مؤلفاته ال137عمل ويعد مع جوستاف فلوبير من مؤسسي الواقعية مع إنه كان أميل للواقعية الحالمة... حاصل على وسام جوقة الشرف من رتبة فارس... عاش معظم حياته هارب من الدائنين واضطر أحيان كثيرة ينشر بأسماء مستعارة...

[Enrique]

Buena novela realista que bucea en ese tema tan literario como es el amor imposible, la pasión, la renuncia voluntaria, desinteresada, siendo esta creo que una de sus obras precursoras. Ojo que estamos hablando de que se publicó en 1836, casi época napoleónica, hace dos siglos, ahí es nada. No tengo en mente obras publicadas anteriores con esa temática.

Estamos ante una de las cumbres de Balzac, pero me temo que lo he leído demasiado tarde. Su lectura choca con los usos sociales de forma profunda, difícil hacerlo tuyo, más si cabe en la temática que comento que trata.

Finalmente te imbuyes en la propuesta de Balzac, pero el desarrollo de la historia me resultó sumamente lento.

Lo que más ha gustado ha sido el final que le da.

[Vahid]

اگر دنبال نویسنده‌ای می‌گردید که بتواند به دقتی مثال زدنی و زیباترین وجه با ارائه شخصیت‌هایی باورپذیر شما را محو فضای داستان‌هایش کند بی‌شک این نویسنده کسی نیست جز بالزاک!

[Shaghayegh.l3]

داستان ساده‌ و توصیفات زیبا؛ از کتاب‌های خوب بالزاک.
[سه ستاره رو چهارتا کردم به‌خاطر سه صفحه‌ی آخر که انتظارشو نداشتم.]

[Lamiya Goycayeva]

Bir onu başa düşdüm ki, klassik mətndəki sentimentallıq artıq mənə təsir gücünü itirib. Kitabı sadəcə dövrün tələbləri, qaydaları, cinslərə biçdiyi çərçivələr və s. ilə tanış olmaq üçün oxudum. Baş qəhrəmanımız Feliksin zırıltısı, şikayəti, ah-naləsi - hamısı zəhləmi tökdü, hərəkətsizliyi, itaətkarlığı qıcıqlandırdı. Hətta Natalinin Feliksə yazdığı sonuncu məktub olmasaydı, kitabı bəlkə də daha aşağı qiymətləndirərdim. Sağ olsun, Natali! Feliks haqqında nə düşünürdümsə, daha ibarəli sözlərlə dilə gətirdi, gədəni ağ yuyub-qara sərdi. Yeri gəlmişkən, gənc qəhrəmanımız Balzakın öz prototipidir. Müəllifin özünə qarşı belə amansız münasibəti də təqdirəlayiqdir! Özü ilə məzələnə bilən insanlardan həmişə xoşum gəlib.

[Aslı Can]

Vadideki Zambak beni biraz öfkelendirdi ama öfkemde haksız mıyım diye düşünmüyor da değilim. Sağlıklı yorumlamam için Balzac'ı biraz daha tanımam lazım sanırım. Sunduğu ''ideal''i çok dayatıyor ama bir yandan da dayattığı ideallerin hepsi çok büyük çelişkiler barındırıyor. Mesela Henriette'in iyi niyetinin, adanmışlığının, bağışlayıcılığının ve hatta ölümünün, dayatmacı, intikamcı yapısı kafamı karıştırdı. Balzac'ın, bu çelişkiyi ''erdem''in doğasında olan bir çelişki olarak mı, yoksa bir ''kadın'' olarak Henriette'in doğasında olan bir çelişki olarak mı algılayıp, yazdığına göre farklı yorumlanabilir her şey. İkinci seçenek daha ağır basıyor ama sondaki Natalie'nin mektubu biraz aklımı karıştırdı.

Balzac'ın analiz ve gözlem yeteneğinin kuvvetli olduğu ortada ama bu yetiyi kullanırken ''bu böyledir, şu şöyledir, şunu yapan böyle bir insandır.'' gibi önermeleri kendinden bu kadar emin bir şekilde barındıran edebi metinleri sevmem çok güç. Okuruna alan açmayan yazarlara ben de kafamın içinde bir yer ayıramıyorum. Benim için sadece karşılaştığım bir olgu olarak kalıyorlar.

[Maryamooo]

راستش توصیف نویسنده از لحظه ی عاشق شدن فیلیکس رو نمیتونستم درک کنم. این عشق سوزان شروع بی معنایی داشت. همینطور عاشق شدن هانریت برام مبهم بود و عجیب تر از همه نقش کنت تو رمان بود که انگار مثلِ مترسکی کاشته بودنش وسط کلوشگورد! وگرنه این حد بیخبری از دنیای اطرافش عجیب بود.
توصیفات جزئی خیلی زیادی داشت که بعضی جاها خسته کننده بود برام و ردش میکردم.
نامه ای که اخر کتاب ناتالی برای فیلیکس نوشته رو دوست داشتم. شاید تنها قسمت باورپذیر رمان محتوای همین نامه بود دربرابر آدمی که بطور اغراق امیزی غرق در روابط گذشتشه!

[Zarivar]

اگر نامه‌ی پاسخ‌ ناتالی رو نداشت ۳ ستاره می‌دادم

[Alison Winfield-Burns]

Once, twice, more than six times and then every few sentences, I had to stop and sob while trying to read the end of the book, about the last 20 pages or so--put the book down and walk away. I thought I never would be able to finish this masterpiece. It was just so emotional and wonderful. It's based on the real-life first love of the author. He writes like a man in love who knows all about love. He calls his beloved, "Lily in the Valley."

This is the best romantic literature I've read. Better than Bronte. Better than anybody. Because it rings true. Men and women will relate to the text.

And then, incredibly, at the very, very end, I burst into laughter. Balzac is a master writer.

[Ayda]

İlk 200 sayfasının dilin ağırlığından dolayı yavaş ilerlemesine rağmen son 100 sayfasında kitabı elimden bırakamadım. Nefretten kedere, kederden huzura neredeyse bütün duyguları dibine kadar yaşattı bu kitap bana. Yeri geldi gerçek aşkın saflığının mükemmel tasviriyle gülümsetti yere geldi "böğürtecek" kadar ağlattı. Bu kitabın Balzac'ın favorisi olmasının sebebini her satırda daha iyi anladım. Spoiler vermemek için daha ayrıntıya girmeyeceğim fakat ağır dili kaldırabilen herkesin okuması gereken bir başyapıt bu kitap.

[Atefeh]

اگه بتونيد ٧٠ صفحه ي اولش رو با توضيحات زيادي و حوصله سربرش تحمل كنيد ، يك داستان بي نظير از عشق رو ميخونيد
يه جاي كتاب (حدود ١٠ صفحه )نامه ي هانريته به فليكس جوان ، كه قصد داره براي اولين بار به طور جدي وارد اجتماع بشه و در اين ده صفحه پندهايي درباره ي زندگي و برخورد با آدم ها و قشرهاي مختلف بهش ميده، حتي اگه حوصله ي خوندن كتاب هاي بالزاك رو نداريد اين نامه رو بخونيد، خيلي زياد آموزنده بود

[Saaye Tafreshi]

بالزاك واقعا كارهاش بي نظيره
حس هانريت تو صفحات آخر كتاب ديوانه كننده است
انقدر بالزاك اين عشق خوب توصيف كرده ،كه الان حس يك عاشقي و دارم كه به محبوب عزيزم نرسيدم
پنج ستاره بهترين نمره براي اينكاره

[Mahnam]

اتمسفر این کتاب از فضای ذهنی کنونی من خیلی دوره و هر چی سعی کردم نتونستم باهاش ارتباط برقرار کنم. با وجود نثر ادبی غنی و ترجمه‌ی عالی، فعلا از خواندنش می‌گذرم چون وقت کمه و آثار بسیار دیگری هستن که در حال حاضر بتونم ازشون بهره بگیرم. شاید زمانی سراغش برگردم. شاید هم نه. فعلا که با مطالعه این اثر نه چیزی به دانسته‌هام اضافه شد و نه لذتی از اون بردم.

[James F]

Although written between two of his greatest novels, Le père Goriot and Les illusions perdus, Le lys dans la vallée is not in my opinion one of Balzac's best. Balzac in the Comédie humaine vacillates between the Romanticism of his time and a not yet fully developed Realism; while his best works, like Le père Goriot and Les illusions perdus, are predominantly Realist, Le lys dans la vallée is very Romantic. As in many of his less successful novels, it is hard to get into at first with long descriptions of scenery, furnishings and so forth before the reader is interested in the characters or the action; the emotional scenes which can be very powerful are continued too long and with too much repetition and too many religious platitudes (although those may have been more acceptable in a more Christian period.)

The novel is ostensibly a long letter from Félix de Vandenesse to his current lover Natalie, in response to her request to explain his past. (The conceit hardly works; the style is not at all like a letter, and as her short reply at the end tells him it is obviously inappropriate to send to his lover, or to write at all.) He describes his unhappy childhood and how as a young man he fell in love with Henriette (Mme. de Mortsauf), a woman a few years older than he is who is in an unhappy marriage. The bulk of the novel describes their attempt at a Platonic love affair without infringing on her duties to her husband and children. Apparently he wrote the novel in reply to one by Sainte Beuve, to show how he would present the theme of a renunciation of erotic love in favor of marital and family duty, and to meet criticisms that his women characters weren't sufficiently moral, but he didn't convince the critics of his time (or me): whether he intended it or not, the novel shows how the morality it is supposedly supporting only creates misery for all the characters (and in her dying moments Henriette herself seems to reject it). He also describes his very un-Platonic love affair with a British noblewoman, Lady Dudley. Balzac makes it easier on himself (and I think makes an aesthetic mistake) by opposing the completely negative character of Lady Dudley as a foil to Henriette (although at the very end Natalie in her reply suggests that the narrator is unfair to both.)

[Celine Nguyen]

the word “simp” hadn’t been invented in 1835, but Balzac clearly understood the psychology of a young French simp obsessed with an aristocratic older woman perfectly…this book is wild and it has one of the most genuinely satisfying tragic-then-comic endings I’ve ever read

essential and timeless life lessons lessons gleaned from this novel: don’t talk to your girlfriend about your exes; if the monarchy is being restored, try to show your loyalty to the new king asap; older women give great career advice; too much self-sacrifice can (literally) kill you

[Jon]

Although Balzac undeniably is a master of words and prose, this book really tested my patience with endless dwelling with describing scenery and such. Maybe I´m unreasonable to ask for progress in the story being told but I forced myself to read the whole thing and it was drivinig me insane. I finished it and swore I would never again read anything by Balzac again. But as usual I will eat my words as I have been convinced by a dear friend that "The Magic Skin" is a true master piece of litterature. Balzac gets a second chance with me. He better not lose him self in the scenery this time.