Een beklemmend debuut over hoe verdriet en verveling een groep jongeren kunnen laten ontsporen. Waarom kunnen mensen met dezelfde pijn elkaar niet altijd goed helpen?ÔStenen etenÕ van Koen Caris is een prachtig, vervreemdend en krachtig verhaal over verlies, schuldgevoelens, verliefdheid en groepsdruk. Het is de snikhete zomer van Bens eindexamen. Hij houdt zich afzijdig van zijn klasgenoten, telt de dagen tot hij het dorp kan verlaten. Maar als een aantal jongeren zich verliest in steeds gevaarlijker rituelen die te maken blijken te hebben met het overlijden van zijn zus, drie jaar daarvoor, richten alle ogen zich op hem. Ben, die zo zijn eigen redenen heeft om geen aandacht te willen trekken, komt in het middelpunt van een huiveringwekkend mysterie te staan. ÔCaris laat met zijn debuut zien een groot schrijver te zijn.Õ Ð JURYRAPPORT HEBBAN DEBUUTPRIJS 2022
“Beklemmend” is de perfecte omschrijving van dit boek. De zus van de hoofdpersoon, Ben, heeft drie jaar geleden zelfmoord gepleegd op haar 18e verjaardag. Nu is Ben zelf bijna 18 en vinden er meerdere zelfmoorden plaats in zijn dorp. We volgen hem terwijl hij hier mee om probeert te gaan en nog steeds probeert te verwerken dat zijn zus drie jaar geleden is gestorven.
Het onderwerp maakt het uiteraard een zwaar verhaal, voeg daar de scherpe schrijfstijl van Caris aan toe en je krijgt deze ontzettend beklemmende roman dat je in zijn greep houdt. De thema’s die aan bod komen zijn ontzettend toepasselijk voor de levensfase waar de 17-jarige Ben zich in bevindt en heeft mij terug weten te transporteren naar mijn eigen schoolexamen periode. Het was ontzettend gemakkelijk mij in zijn positie te plaatsen en hierdoor zijn beklemmende angsten te voelen. Voor mij is dit boek echt ultiem Nederlandse literatuur: scherp, raak, herkenbare gedachtegangen, en vooral een diepe duik in het bestaan van de hoofdpersoon. Het mysterie omtrent de zelfmoorden staat niet centraal (vond ik), maar draagt wel bij aan de atmosfeer.
Verwacht niet een spannend boek gericht op mysterie, maar meer een verhaal gericht op de innerlijke belevingswereld van een 17-jarige jongen die steeds meer de controle kwijtraakt over wat er in zijn omgeving gebeurt. Ik was erg onder de indruk van het verhaal, al helemaal gezien het feit dat dit het debuut van Caris is.
Ik vond dit echt heel erg goed. Elk woord leek op zijn plek, geen enkele zin of vergelijking of beschrijving was te veel of viel uit de toon. Niets was voorspelbaar, of neigde naar 'te dramatisch'/'zielig'/'pathetisch' ondanks het thema (ik kan niet helemaal het goede woord vinden nu, maar in andere boeken kan het daar met dit thema nog wel eens makkelijk naartoe kan neigen, maar mede door de schrijfstijl en karakter van de hoofdpersoon bleef het daar nu ver van weg). Er werd heel veel verteld, maar precies in het juiste tempo. Elk personage had een duidelijk verhaal en eigen karakter, niemand was vlak. Ook waren de dialogen echt sterk, wat misschien ook komt doordat de schrijver ook theaterteksten schrijft. Hoe de titel uiteindelijk terugkwam/verklaard werd, was verrassend en gaf nog een extra laag aan het verhaal. Bij andere boeken (bijv Het Smelt) vond ik de titelverklaring vaak wat anticlimactisch en vooral voorspelbaar wanneer je de clue al kent, maar bij dit boek was het verrassend en perfect passend.
Ik zou nu zeggen dat dit een van mijn lievelingsboeken dit jaar gaat zijn, maar ik wil het zeker nog een keer herlezen (vooral de tweede helft). (En ik heb eigenlijk nog nooit een roman willen herlezen) <3
'Stenen eten', debuutroman van Koen Caris. Al mailend met AtlasContact over interviewafspraken kwamen we te spreken over dit boek. Of ik het wilde lezen? Omdat Nederlandstalige debutanten bij mij een klein streepje voor hebben, maakte ik er zelfs ruimte voor op de vakantiestapel. Absoluut niet teleurgesteld, Caris beschikt over een fijne stijl en indringende vertelkracht. Het woord 'beklemmend' heb ik al vaak voorbij zien komen, maar meer nog voelde ik een gelatenheid, angstige spanning of spannende angst. Rouw, vriendschap, band tussen broer-zus, liefde ontdekken in een tijd rond en na de examens.
Veel aantekeningen gemaakt. Het plan is om Koen Caris als extra opdrachtje te interviewen voor de Boekenkrant. Over het hoe en wanneer komen we nog te spreken. Is er al iemand die prangende vragen heeft?
O ja, één dingetje nog: er bestaan geen chocolade pepernoten, wel kruidnoten. 😉
Dit debuut heeft me echt geraakt. Drie jaar na de zelfmoord van zijn zus lijkt er opeens een zelfmoordgolf onder jongeren uit te breken in het dorpje waar Ben woont. Dat levert uiteraard heftige emoties op bij hem en zijn moeder die zich na het dramatische voorval met moeite staande weet te houden. ‘Coming of age’-boek dat een overtuigende inkijk geeft in wat het is, opgroeien met het gegeven dat je zus die ogenschijnlijk alles mee heeft, toch voor de dood kiest. Met seksuele gevoelens die je niet ‘hoort’ te hebben. Koen Caris slaagt erin de moeilijke, vaak dubbelzinnige relaties tussen middelbare scholieren op een uiterst fijnzinnige manier weer te geven. Volgens mij heeft Koen Caris veel van de zaken waar Ben mee worstelt zelf meegemaakt, want hij vertelt alles enorm overtuigend. Mooi, diepzinnig maar niet zwaar op de hand. Net goed.
Ik vind het moeilijk om dit boek een rating te geven. Ik denk namelijk dat mijn grootste problemen met 'Stenen eten' niet aan het boek zelf of aan de auteur te wijten zijn. Ik ga proberen dit toe te lichten.
Op veel punten vind ik dit boek erg prettig geschreven. Er zijn een aantal hele mooie passages waar ik echt even stil bij stond, en alles voelde vrij echt aan. De dynamiek tussen Ben en zijn moeder vond ik boeiend, de weergave van het langzaam ontsporen van de jongeren in het dorp, en de steeds verder oplopende druk in Ben en in iedereen om hem heen. Het was oprecht op veel momenten een fascinerend boek.
Maar. Natuurlijk is er een maar.
Er was zo veel aan dit boek wat ik niet begreep. Er waren vaak eindeloze verhalen die werden verteld, of dromen die werden beschreven, of dingen die de personages meemaakten, waarvan ik gewoon niet snapte waarom, of wat het betekende. En dit is waar ik denk dat wellicht 'mijn fout' ligt.
Ik heb dit boek gelezen door de lens van een nominatie voor Beste boek voor jongeren. Ik ben het denk ik onbewust gaan vergelijken met 15+ boeken, geschreven voor de doelgroep. Vrij typerend voor 15+ is denk ik wel dat vrijwel alles in het boek een nut heeft. Alles dient om het plot verder te helpen, of om een sfeer neer te zetten, of om personages te laten ontwikkelen, of om een dynamiek tussen mensen uit te diepen. Over het algemeen, als het geen nut heeft, wordt het geschrapt. Met dit in mijn achterhoofd keek ik naar 'Stenen eten', en verwachtte ik dat alles wat er gebeurde nut had, een bepaald doel had in het verhaal. Met groeiende verwarring keek ik naar passages, probeerde ik te achterhalen wat voor metafoor dit nu dan weer moest zijn, terwijl ik me afvraag of die er überhaupt wel was?
In het echte leven heeft elke gebeurtenis natuurlijk helemaal niet een specifiek 'nut', en hoeft niet elk gesprek ergens over te gaan. Ik vermoed dat dit boek van dit concept uitging. Ik zag in elke blik een veelbetekenende, achter elk gesproken woord zocht ik een heldere boodschap, elke scene moest het verhaal vooruit helpen. Hierdoor heb ik geen seconde stilgestaan bij dat dit wellicht gewoon. Niet hoeft.
Ik vond het onderwerp niet prettig. Nadat vorig jaar een goede vriend overleed ga ik niet zo goed op weergaven van begrafenissen en rouw in media, en als dit boek niet genomineerd was voor Beste boek voor jongeren 2022 zou ik het nooit gelezen hebben. Maar ik moet wel zeggen dat ik een hoop jeugdboeken heb gelezen over suïcide, of suïcidale neigingen, of overlijdens, en die voelden echt anders aan dan dit. Het is niet dat ik zeg dat dit boek aanspoort tot bepaald gedrag, maar het doet voor mijn gevoel ook niet echt moeite om het te ontmoedigen. Het einde voelde nogal onbevredigend, en ik betwijfel dat wat er gebeurde voldoende is om de reeks suïcides te beëindigen. Ik miste ontzettend een lijst met websites met informatie over mentale gezondheidsproblematiek, en telefoonnummers die je kan bellen als je vergelijkbare gedachten hebt. Het voelt een beetje alsof er een beerput geopend werd, en er een halfbakken poging is gedaan die weer te sluiten door er een paar plankjes overheen te leggen. Ik word daar ongemakkelijk van. Maar het kan ook zijn dat dit komt omdat in jeugdboeken dit soort situaties vaak nadrukkelijk afgekeurd worden, je net niet helemaal vrij laten in wat je van iets vindt. Dat hoeft bij literatuur natuurlijk niet.
Ben voelde voor mij als een heel vreemd personage. Hij had een zeker inzicht, in zichzelf en in de psyche van anderen en in de wereld om hem heen, die ik moeilijk kon rijmen met zijn leeftijd. Ben kwam over alsof hij al jaren bij een psycholoog liep en zo exact had weten uit te vinden wat hij van alles vond. Het klonk niet als een verslag van een jongen van 17 op dat moment, maar alsof een volwassene van 35 terugkijkt op zijn tienerjaren en de kennis die hij sindsdien heeft opgedaan plakt op wat hij zich herinnert van vroeger. Tegelijkertijd moet ik wel toegeven dat hij, door het overlijden van zijn zus en de daaropvolgende 'machtswisseling' tussen hem en zijn moeder waar hij de verzorgende partij werd, een stuk volwassener is dan de gemiddelde jongen van 17. En dit boek is natuurlijk literatuur, geen jeugdboek. Een 17-jarige uit een jeugdboek is niet hetzelfde als een 17-jarige uit een roman. Maar ik vind het ingewikkeld om nou te peilen of ik dit vervelend vond omdat het niet was wat ik voor ogen had, of omdat ik het niet vind werken binnen het boek. Moeilijk.
Kortom, ik vind dit een erg lastig boek om te beoordelen. Dit boek zou een bizar jeugdboek zijn, maar dat is het ook niet. Het is literatuur voor volwassenen. De vraag is dan of het literatuur voor volwassenen is die ook geschikt zou kunnen zijn voor jongeren. Daar blijf ik steken. Mijn gevoel zegt nee, maar mijn argumenten komen neer op dat het geen jeugdboek is, wat dit boek ook niet pretendeert te zijn. Dus waar is het dan te plaatsen?
Het enige wat ik zeker weet is dat ik het niet naar mijn zin had tijdens het lezen, en dat ik vaak gewoon echt niet snapte wat er gebeurde. Daar zal ik het maar een beetje bij laten.
Kortom, ik heb moeite met dit boek, maar ik weet niet of dat aan dit boek ligt. Ik heb het niet met plezier gelezen, en dat was voor mij de doorslag om de rating te geven die ik het gegeven heb. Als jeugdboek zou dit boek niet werken.
Wat een goed boek!! Ik heb echt kippenvel. De verteller, Ben, is zo een interessant en goed geschreven character. Het verhaal zelf is ook heel goed te volgen en het houdt je vast. Ik mis het boek nu al… misschien dat ik hem een tweede keer ga lezen
Koen Caris schrijft toegankelijk, maar gebruikt zware thema’s. Hij weet dit echter wel goed te doseren. Soms drukt de melancholie zwaar op het verhaal, maar dan komt er weer wat lucht en lees je over Ben’s avonturen. De zwaarte drukt vooral op de personages, in hoe ze denken en hoe ze met elkaar praten. De hittegolf geeft het verhaal nog wat meer beklemming.
‘Daaraan herken je een verdrietig huis: dat gaat achterlopen op de huizen eromheen. ‘s Ochtends blijven de gordijnen langer dicht, en ‘s avonds staat de televisie nog aan lang nadat de andere woonkamers donker zijn geworden. De kerstboom komt, als hij komt, een paar dagen voor kerst en blijft daarna staan tot eind januari, steeds kaler en bruiner. De kliko wordt minder vaak naar de hoek van de straat gerold en is, wanneer de vuilnismannen zijn langsgekomen, steevast de laatste die nog moet worden opgehaald, als het laatste kind op de opvang dat nog op zijn ouders wacht en ondertussen toekijkt hoe de begeleidster maar vast de lichten begint uit te doen.’
Is er eindelijk een ogenschijnlijk perfecte leeslijstroman met een spannend mysterie, een toegankelijke schrijfstijl en herkenbare tienerdetails (shoutout naar de anale vin), moet die toch weer gaan bevestigen dat alle Nederlandse literatuur überdeprimerend is – in dit specifieke geval in de vorm van een suïcide-epidemie in een conservatief kutdorpje, met de verplichte dosis geïnternaliseerde homofobie.
Desondanks was ik ontroerd door Caris' geduldige medeleven met Bens rouwproces, en de bijna apocalyptische sfeer die hij weet te creëren tijdens de eindeloze eindexamenfeestjes. Benieuwd of zijn nieuwe sci-fi-roman die zwartgalligheid kan loslaten om eindelijk een nieuwe leeslijstklassieker te worden, zodat we over 40 jaar niet nog steeds vastzitten aan Het Gouden Ei.
Wat vond ik dit goed. Dit boek is overduidelijk een coming-of-ageroman zonder dat het dat steeds wil zijn. De thematiek is zwaar zonder dat die zwaarte op je drukt. De karakters zijn heel mooi opgetekend, rond maar zeker niet gepolijst. De auteur weet bovendien ontzettend goed te doseren in spanning en in metaforen. Sommige passages vond ik zo treffend dat ik het jammer vind dat het boek van de bieb kwam. Ergens halverwege wordt het onheilspellend en je weet dat het fout zal gaan of misschien of zeker of misschien en het voelde beklemmend, maar ik moést doorlezen. Ik vond dit, denk ik, het beste boek dat ik dit jaar las.
Hoewel ik deze debuutroman van Caris aan de ene kant bijzonder en razend spannend vond, vond ik een deel van het boek iets te voorspelbaar en vooral simpel. Ik vind het dapper dat Koen Caris in deze roman zoveel puberthema's aan durft te snijden waar niet zo uitgebreid over gepraat wordt, zelfmoord onder jongeren en de impact daarvan op andere jongeren, de onzekerheid over gevoelens en gedachten, de angst om niet op de groep te lijken en de intimiteit met de bijbehorende ongemakken. Ik vind het bijzonder hoe Caris dat op een toegankelijke, doch gevoelige manier beschrijft. Al zijn er wel een aantal thema's uit dit boek die ik moeilijk te volgen vond.
Om te beginnen denk ik niet dat je dit boek zou moeten zien als een roman voor volwassenen, maar eerder een roman voor jongeren/Young-Adult-roman (gedurende het lezen kwam ik erachter dat dit boek de perfecte Young-Adult-elementen bevat: spanning door intrigerende gebeurtenissen met een belangrijk plot; jongeren die aangedaan worden door een gebeurtenis/gebeurtenissen en als respons zichzelf en de omgeving naar de klote brengen (drank, feesten, drugs, dingen kapot maken en groepsdruk); een coming of age-plot van het hoofdpersonage met de eerste zoen, eerste keer seks en eerste keer alcohol/drugs; jongeren die met elkaar een groot geheim dragen waar ouders niets van weten). Ik vond onder andere hierdoor bepaalde elementen in het boek minder goed uitgewerkt of een beetje voorspelbaar. Het hele concept van de lijst vond ik niet een heel goede toevoeging, omdat het enkel pubers een bepaald frame oplegde en bovendien niet verklaard werd waarom die gruwelijke lijst ontstaan was. Was dit alleen te verklaren door het puberale brein? Dat zou ik toch een beetje makkelijk vinden.
Ondanks dit alles toch wel een aanrader, je hebt het boek binnen een dag uit en het is toch wel aardig spannend.
This entire review has been hidden because of spoilers.
Wat een goed boek. In een dorp worden er meerdere zelfmoorden onder jongeren gepleegd tijdens een hittegolf. Je volgt het verhaal vanuit het perspectief van Ben, die drie jaar geleden zijn zus verloren heeft, omdat ze zelfmoord pleegde. Zijn schuldgevoelens en schaamte komen tussen de regels door steeds sterker naar voren, inclusief zijn onbeholpen manier om daarmee om te gaan. Daarnaast volg je zijdelings het dorp, dat na elke nieuwe zelfmoord steeds minder weet hoe het met deze situatie om moet gaan.
De roman 'stenen eten' heeft een metaforische betekenis. Wanneer een dorp opgeschrikt wordt door een reeks zelfmoorden, wordt het verdriet van Ben weer aangewakkerd. Enkele jaren eerder verloor hij namelijk zijn zus, die net zoals de huidige jongeren; haar leven ontnam.
De plot spreekt aan. Het verhaal dat de auteur probeert te vertellen kan voor vele mensen een bepaalde herkenbaarheid oproepen. Langs de andere kant kan het ook confronterend zijn voor lezers die een zelfmoord in directe omgeving hebben meegemaakt. Dit maakt dat het boek niet voor elke lezer is. Het metaforische kantje van de plot zorgt er overigens voor dat het boek interessant blijft. Elke lezer krijgt de vrijheid om het verhaal en de boodschap op een eigen manier op te vatten. Of het nu gaat over het verwerken van verdriet, de schakelmomenten in het leven, opgroeien of eender wat; elke lezer kan er een boodschap en les uithalen. Hoewel de plot een interessant concept is, wordt het na enige tijd wat langdradig. Een bepaalde sleur komt in het verhaal en die gaat ook niet meer weg. Dit maakt dat het boek -naar het einde toe- niet meer zo vlot leest. De hoofdpersoon zou wat meer pit mogen hebben om het tempo er wat meer in te houden. Want hoewel het verdriet van de hoofdpersoon wordt verteld, is het niet zo zeer voelbaar. De emotie had sterker gemogen. De auteur had meer mogen laten voelen dan tonen. Doorheen het verhaal vlakt de hoofdpersoon af omdat de lezer die connectie niet kan leggen. Het is een aangrijpend verhaal, maar het effect (fysiek) mist nog een beetje.
Over het algemeen een fijne roman om te lezen. Een boek dat je aan het denken zet en vooral meer biedt dan een ontspannend moment. Al vond ik het relatief eentonig worden naar het einde toe en miste ik een bepaalde emotie die mij bij de keel zou grijpen.
Een eenzame puber, een bloedhete zomer, een klein Hollands dorp met een treinspoor. Een formule die alleen een akelige uitkomst kan geven.
Eindelijk uit! Ik had weer eens last van te veel boeken door elkaar lezen, aan de vlotte stijl van dit boek heeft het niet gelegen. Allereerst: deze titel is echt zo goed gekozen. Het ongemak en de afkeer die je krijgt als je denkt aan stenen eten past perfect bij deze vertelling. Hoe het terugkomt in het boek is ook zo goed: niet irritant en subtiel.
Pas na ruim 100 pagina’s lezen dacht ik: ja, dit is echt goed! Daarvoor vond ik de karakters een beetje leeg. Met doodgewone namen (Kim, Ben, Emma, Tom), het middelbareschoolleven, tragische setting, ongemakkelijke puberteit. En ja, dit draagt allemaal bij aan de vertelling. Dit is waar het om gaat, waar de auteur op wil focussen. Maar ik dacht toch een beetje ‘meh, ok’.
Maar dan: een authentieke (queer!) romance, meer diepte in het verhaal, de dynamiek tussen de jongeren, de veranderende verhouding tot verdriet, de sterke zelfontwikkeling van de hoofdpersoon, de paradox van zelfmoord plegen hunkerend naar een echt gevoel, het ontsnappen aan de afgestompte, voortslepende, alledaagse realiteit.
Af en toe zaten er wat quasi poëtische zinnen tussen. Ze bevatten goede observaties, maar voelde soms een beetje te gemaakt. Echt potentie, dat zeker! Ik denk dat dit boek ook een ontzettend goede film zou zijn - hoop dat mensen met geld en filmmaakervaring dit ook zien :)))
Weer een goede nominatie voor Beste Boek voor Jongeren. Het boek sloeg ik in eerste instantie met gemengde gevoelens dicht. Soms voelde het verhaal minder leesbaar en op andere momenten lees je zo tientallen pagina’s weg. De ene keer voelde ik de noodzaak om dit boek vanwege de nominatie uit te lezen, andere keren zat ik goed in het verhaal en voelt/leest het luchtiger. Dat zal ongetwijfeld te maken hebben met minder rust en concentratie. Nu ik het even uit en over nagedacht heb, maakt dat niet meer uit. Dat ik een gemengd gevoel had, zegt namelijk niets over de manier waarop het verhaal geschreven is en die is heel goed.
De sfeer in het verhaal is erg goed neergezet en daarmee voelbaar. De verveling, angst, spanning, gelatenheid van en relaties onderling van de jongeren. Het schuldgevoel van Ben met betrekking tot zijn zus die zelf drie jaar terug een einde aan haar leven maakte. Een onheilspellend gevoel bekruipt je ergens halverwege, er zit meer achter, het kan niet anders.
Het knapste vind ik denk ik nog wel de manier waarop alle onderwerpen verwerkt zijn in het verhaal en de sfeer weergegeven wordt. Het is voelbaar, je weet waar het over gaat, maar toch staat het er niet letterlijk. Goede onderwerpen, nergens te zwaar, maar erg goed beschreven. Ik vind overigens het omslag en de titel erg goed gekozen en passend bij het verhaal. Zeker een kanshebber op deze shortlist. Benieuwd wat de jongerenjury hiervan gaat vinden.
de beklemmende setting van een dorp tijdens een hittegolf is goed neergezet, maar alle puberbeslommeringen (de eerste keer zoenen, seks, stiekem drinken, drugs) gaven het een iets te hoog Carry Slee-gehalte wat mij betreft. Ik zou dit boek echter zeker aanraden aan een zestienjarige.
Na het in 2011 succesvol afronden van zijn opleiding Writing for performance aan de HKU werkt Koen Caris als schrijver, dramaturg en docent. Omdat hij ervan houdt in andere werelden rond te dolen is hij gaan schrijven. Zo schreef hij theaterstukken en hoorspelen voor onder andere de VPRO en De Hoorspelfabriek. Voor zijn werk heeft hij diverse prijzen gewonnen, waaronder de Zilveren Reismicrofoon en de Prix Europa. In juli 2021 verscheen zijn debuutroman Stenen eten, dat gebaseerd is op enkele gebeurtenissen die hij in zijn jeugd heeft meegemaakt.
Drie jaar na de zelfmoord van Kim, de oudere zus van de nu zeventienjarige Ben, maakt een aantal jongeren uit zijn dorp eveneens een eind aan hun eigen leven. Hun daden werpen een inktzwarte schaduw over de eindexamens en de bloedhete zomer. Voor Ben betekent dit dat hij weer geconfronteerd wordt met het leed dat de dood van zijn zus veroorzaakt heeft, maar ook dat zijn herinneringen aan de laatste dag dat hij haar zag naar de oppervlakte komen. Behalve met het schuldgevoel dat hij al die jaren met zich meedraagt, worstelt hij tevens met zijn eigen identiteit.
De korte proloog, waarmee Stenen eten begint, geeft de lezer inzage in de paar weken vanaf de eerste dag van de eindexamens tot en met de feestjes die de dagen erna plaatsvinden. Ook volgt hij een aanvankelijk onbekend meisje dat door de verduisterde straten rent. Ze heeft een doel voor ogen, en ze heeft een naam: Kim. Hierna gaat het verhaal verder, het is inmiddels drie jaar later, en wordt het volledig verteld vanuit het perspectief van Ben. Je maakt dan uitgebreid kennis met hemzelf en in iets mindere mate met zijn vrienden Hettie en Tom. Omdat het eindexamen voor de deur staat, komen de herinneringen aan de gebeurtenis van drie jaar eerder bovendrijven. Het was toen een snikhete zomer, dat is het nu weer.
Voor Ben wordt het helemaal een soort van déjà vu wanneer een meisje zelfmoord pleegt op nagenoeg dezelfde wijze als zijn zus. Omdat hij hier niet aan wil denken, iedere gedachte aan de dood van zijn zus verdrukt hij, heeft hij moeite met zijn gevoelens. Hij weigert ze te uiten en het is overduidelijk dat hij het gevoel heeft schuldig te zijn aan haar dood. Deze strijd met zichzelf komt tijdens de plot heel duidelijk naar voren. Het is echter niet alleen díe worsteling waar Ben mee zit, zijn anders-zijn is namelijk eveneens een probleem waar hij het bijzonder lastig mee heeft. De auteur weet dit heel goed tot uiting te brengen. De lezer krijgt daarbij heel sterk de indruk dat de auteur uit eigen ervaring heeft geput.
De schrijfstijl van Caris is uitermate beeldend en inlevend. Je kunt je met de meeste personages identificeren en situaties en omstandigheden beleef je alsof je er zelf bij bent. De thema’s in Stenen eten zijn over het algemeen niet de meest vrolijke en/of toegankelijkste, maar ondanks dat het enkele aangrijpende en aandoenlijke momenten heeft, heeft de auteur er wel voor gezorgd dat de roman niet al te zwaarmoedig is. In heldere en eigentijdse taal brengt hij over wat er onder de jongeren van het dorp leeft, hoe Ben het gevecht met zichzelf aangaat en, maar dat is pas aan het eind, hoe de volwassenen met alles omgaan. Hierbij maakt hij regelmatig gebruik van mooi geformuleerde zinnen en vergelijkingen.
Uiteindelijk leidt een aantal onbezonnen acties die Ben samen met Jack, destijds de vriend van Kim, onderneemt ertoe dat hij de dood van zijn zus, maar ook zijn identiteit accepteert. De vrede die hij ermee heeft, betekent het einde van zijn onzekerheid en het verhaal. Caris heeft dit alles haarscherp weergegeven in zijn erg sterke debuut Stenen eten.
Stenen eten is een sterke debuutroman. De titel staat symbool voor dat wat moeilijk te verteren is en dat wat je teneer kan drukken. De 17-jarige Ben zit in zijn examenjaar en worstelt met zijn plek in het leven. Het liefst maakt hij zich onzichtbaar, zeker na de zelfmoord van zijn zusje drie jaar eerder. Met scherpe observaties laat Ben de lezer zien hoe verschillend er met leed wordt omgegaan. Als opnieuw een meisje zelfmoord pleegt, lijkt Ben weer in het middelpunt te staan. Zijn verdriet en schuldgevoel, versterkt door dat van zijn moeder in combinatie met de verschillende reacties in zijn peergroep maken het voor hem nog lastiger om zichzelf te kunnen zijn. De steeds aanwezige hitte in het dorp, de groepjes jongeren die samenklitten, alles roept een spanning op, die versterkt wordt als er nog meer zelfmoorden plaatsvinden.
Het boek zit erg goed in elkaar. Het is boeiend om te lezen hoe Ben zich ontwikkelt, hoe een groep jongeren met elkaar omgaat, hoe leed verschillend door kan werken en hoe ontsporing op de loer ligt. Het boek is tegelijk een coming-of-age, kijkend naar de zoektocht van Ben naar wie hij is en wie hij mag zijn. Vanuit zijn perspectief krijg je een goed beeld van zijn binnenwereld en van zijn kijk op de ander. In gedachten zit je ook zelf weer met je leeftijdsgenoten in de examenbankjes. Ben (of eigenlijk de auteur) beschrijft ook mooi hoe verschillend (en soms schrijnend) mensen kunnen reageren als het om zelfmoord en verdriet gaat. Knap geschreven door een auteur die, ook vanuit sociologisch en ontwikkelingspsychologisch perspectief, geen enkele fout maakt.
Aanrader!
Met dank aan De Club van Echte Lezers en Uitgeverij Atlas Contact voor het leesexemplaar!
‘Stenen eten’: ik was de hele tijd wel geïntrigeerd door het boek, maar werd niet echt omver geblazen. De sfeer van een klein benauwend dorp tijdens een bloedhete zomer komt wel over, en toch.. Ik moest een beetje denken aan het werk van Lize Spit en Marieke Lucas Rijneveld waarin de beklemming van zo’n conservatief dorp waar nare gebeurtenissen plaatsvinden, toch iets beter voelbaar is.
Het hoofdpersonage Ben is een ongemakkelijke tiener die vooral niet teveel wil opvallen, er zijn toch al genoeg ogen op hem gericht na de zelfmoord van zijn zus 3 jaar geleden. Zijn onderdrukte gevoelens van verdriet en schaamte vond ik goed beschreven, maar ik had op een gegeven moment wel dat ik eens dacht van: stop eens met dat ‘sorry’ zeggen tegen iedereen en die eindeloze onzekerheid. Hij maakt tegen het einde wel een ontwikkeling door en dat vond ik tof; je leert hem ook wel beter kennen naarmate het verhaal vordert.
Sommige passages vond ik een beetje gezocht ofzo, en dan andere weer heel treffend. Ik werd een beetje heen en weer geslingerd. Misschien had ik hier gewoon iets meer van verwacht, meer emotie vooral, door de thematiek van zelfmoord en rouw. Tegen het einde komt er wel meer emotie los bij verschillende personages en dat vond ik mooi. Verder zijn er nog steeds wel vragen die ik heb, dingen die niet helemaal duidelijk zijn geworden, maar dat hoeft ook niet. Over zo’n zwaar onderwerp is ook zoveel te zeggen dat je soms maar beter kunt zwijgen, zoals Ben en zijn vrienden goed begrijpen.
Een rauw boek dat met lef geschreven is. Ben is een tiener die gedachten van een getormenteerde tiener ook echt durft te verwoorden. Dat maakt het een sterk boek. Het eind kwam me aan de ene kant wat te zoetsappig en aan de andere kant wat te abrupt. Ergens deed het me denken aan “wij” van Elvis Peeters.
prachtig geschreven, een persoonlijke herinnering voor mij om meer nederlands te lezen want dit verhaal was niet alleen verhaal, het waren vooral ook woorden en zinnen die je je adem doen laten inhouden. obsessief gelezen.