De dagen van Sjaitan

by Said El Haji

Een Ôcoming of ageÕ-roman over zonen en vaders, goden en engelen, rebellie en loyaliteit, beklemming en verlossingÔEen afrekening met een streng religieuze opvoeding, die veel verder gaat dan een simpele rebellie tegen het ouderlijk gezag. Middels de allegorische figuur Sjaitan stelt El Haji het hele geloof aan de kaak.Õ De Volkskrant Op de kop af twintig jaar geleden denderde Said El Haji de literaire wereld binnen met 'De dagen van Sjaitan'. Een coming of age-roman over zonen en vaders, goden en engelen, rebellie en loyaliteit, beklemming en verlossing. De jonge Hamid komt in opstand tegen de traditionele Marokkaanse cultuur en gods- dienst zoals die door zijn vader in ere wordt gehouden. Dat doet hij door in gedachten Sjaitan te Sjaitan die in het theehuis en vanaf het dak van de moskee provocerende tirades afsteekt tegen de oude cultuur en het oude geloof. De dagen van Sjaitan is een moderne, humoristische en tegelijk ontroerende roman over de kloof tussen Marokkaanse ouders en hun vernederlandste kinderen. Met een voorwoord van Abdelkader Benali en een nawoord van Said El Haji Said El Haji haalt een boel overhoop; theologisch, sociaal-cultureel, maar ook literair. Een ambitieuze roman die grossiert in mooie zinnen en verhalen.Õ NRC ÔDe dagen van Sjaitan pendelt tussen authentieke hartenkreet en geloofsovertuiging. Een noodzakelijk boek dus.Õ Elsevier Said El Haji debuteerde in 2000 met 'De dagen van Sjaitan', dat enthousiast werd onthaald. Er volgden de bloemlezing '25 onder de 35' (samen met Annelies Verbeke), en de romans 'Goddelijke duivel' en 'De aankondiging'. In 2013 verscheen zijn verhalenbundel 'Sta op en leef, vader' en in 2020 publiceerde hij het goed ontvangen 'Gemeente zegt ik Nederlands leren', over zijn ervaringen als nt2-docent.

Paperback

First published January 1, 2000

Reviews

[Seppe Gillis · Rating 2 out of 5]

Hoewel de proloog wel een duidelijke houvast biedt voor de personages die vanaf dan volgen, blijven er heel wat vragen bij mij over. Er zijn immers talloze verwijzingen naar de Koran, die ikzelf nooit gelezen heb.
De verhaallijn zelf kon ik gelukkig nog wel volgen. Daar was niet veel achtergrondkennis voor nodig, al werd het me soms niet makkelijk gemaakt.
Zo zijn er een aantal passages die schijnbaar geen meerwaarde bieden aan het verhaal. Denk bijvoorbeeld aan het moment waarop een meisje haar dingetje laat zien aan Hamid, of wanneer meteen daarna de indruk wordt gewekt dat de imam naar porno kijkt. Deze passages worden zonder waarschuwing geïntroduceerd, en achteraf wordt er niet meer mee gedaan.

[Guus van der Peet · Rating 4 out of 5]

Een soort van Nederlandse, Islamitische variant op Michail Boelgakovs De Meester en Margarita – waarbij de duivel neerdaalt in Berkel en Rodenrijs in plaats van Moskou. Bizar dat deze roman zo onbekend is gebleven (ik las het voor mijn leesclub, waar welgeteld drie mensen op afkwamen), want het is briljant geschreven en gestructureerd voor een debuut. Ik hoop echt dat El Haji ooit besluit om nog eens iets te publiceren. We hebben meer van dit soort stemmen nodig in ons literair landschap.

[Serhat Yildirim · Rating 2 out of 5]

Het verhaal sprong voor mijn gevoel te veel van de hak op de tak, waardoor ik vaak de draad kwijtraakte. Elk hoofdstuk gebeurde en weer iets anders en de overgangen tussen hoofdstukken en gedachten waren niet altijd duidelijk.

[Rob Van katwijk · Rating 2 out of 5]

Ik heb wat langer over dit boek gedaan, omdat ik tussendoor een ander boek gelezen had dat makkelijker te lezen was. Ik vond 'De Dagen van Sjaitan' namelijk soms was vermoeiend om te lezen, door de vele bijzinnen en een overvloed aan bijvoeglijke naamwoorden. In een recensie in NRC Handelsblad werd het een boek genoemd 'dat grossiert in mooie zinnen en ...', dus hier blijkt maar weer uit dat smaken verschillen. Voor mij was het te veel.
Ik vond het geen slecht boek, anders was ik er na die pauze niet mee door gegaan. Ik wilde het ook graag begrijpen en goed vinden, merkte ik. Deels omdat ik de schrijver op Facebook volg. Ik herkende in het boek de manier waarop Said El Haji soms ook berichten op Facebook zet (tenminste, zo zie ik het): Gooi er een opmerking op en kijk hoe men reageert; provocerend.
Herkenbaar was voor mij het in opstand komen tegen de grote groep; je eigen weg volgen, zelf nadenken. Dat zal minder (open) voorkomen bij een 'wij-cultuur' als de Marokkaanse, maar binnen de Nederlandse 'ik-cultuur' kom je ook nog obstakels tegen als je een dergelijke weg volgt. Ik heb Turkse vrienden (m/v) en vrienden uit Iran en Irak, maar ken weinig Marokkanen persoonlijk. Voor mij was het bijzondere aan dit boek een deel van (een deel van) de Marokkaanse cultuur te leren kennen en te zien dat er ook andere ideeën leven onder de Marokkaanse Nederlanders, dan wat je over het algemeen hoort en ziet.

[Anna · Rating 4 out of 5]

Hey, Said! Pull some strings to get this published in English already!