بازنویسی روایت شفق

by اکبر سردوزامی

Novel by Akbar Sardouzami

182 pages, Paperback

First published April 1, 2012

About the author

فارغ‌التحصيل رشته‌ی تئاتر دانشكده‌ی هنرهای زيبای دانشگاه تهران بوده و هم اكنون ساكن دانمارك است. كتاب‌های زير از اين نويسنده منتشر شده

دلواپسي، مجموعه داستان، 1358
خانه‌اي با عطر گل‌هاي سرخ، مجموعه داستان، 1360
غروب اول پاييز، 1989، سوئد
حديث غربت من، 1990، سوئد
برادرم جادوگر بود، 1992، سوئد
بازنويسي روايت شفق، 1993، سوئد (روي CD به آلماني، 1998)
من هم بودم، 1993، سوئد
مقدمه‌اي بر ادبيات معاصر دانمارك، 1995، سوئد
نوبت رقص من، 1995، سوئد
فرج سركوهي منم، عزيز منم، 1998، دانمارك
گوشه‌اي از روايت اعظم، 1998، دانمارك
مونولوگ پاره پاره‌ي شاعر شما، 1998، سوئد
پرسه در كوچه پس‌كوچه‌هاي نا آشنا: سه زندگي‌نامه، 1998، سوئد
خانه‌ي لوئيزه، نمايش‌نامه‌ي تلويزيوني (ترجمه‌ي مشترك با غلامرضا خواجه بيان)، 1995، دانمارك
ماركس و كوكا كولا، نمايش‌نامه (ترجمه)، 1998، دانمارك

Reviews

[Arman · Rating 3 out of 5]

سردوزامی و راوی‌اش در این کتاب با نگاهی بازنگرانه، به اتفاقات منتهی به انقلاب ۵۷، خاطراتش در زندان‌های انقلاب و سپس شرایطش به عنوان یک تبعیدی در عراق می‌پردازد.
مانند کتاب "برادرم جادوگر بود"، راوی این کتاب که او هم اکنون در اروپا ساکن است، پر از خشم و نفرت و خستگی‌ست.

راوی توانسته است که نگاهی دست اول و از درون به آن دوران و اتفاقاتش بیندازد؛ نکته جالب در مورد این روایت، این است که تصویری از فعالیت‌های گروه‌ها و فعالین چپ در شهرهای کوچک‌تر (همدان، خرم‌آباد و ...) ارائه می‌دهد. همچنین من تاکنون اطلاعی از فعالیت‌های فعالین چپ (البته بجز مجاهدین) در عراق نداشتم.

[FATEMEH · Rating 3 out of 5]

«جاکش! رفیق مرا برده‌ای،
کونی! رفیق مرا کشته‌ای!»

[Naki]

«اردشیر رفت حمام.
اردشیر ریشش را زده بود.
اردشیر سبیل‌هایش را چخماقی كرده بود.
اردشیر پیراهن سفید پوشیده بود.
پيراهن سفيد را برای اين پوشيده بود كه وقتی گلوله سینه‌اش را می‌شکافد قطرات خونش بر زمینه‌ای سفيد نقش بندد.»

[Shayan Tadayon · Rating 4 out of 5]

نوشته شده در نوامبر ۲۰۲۰:

انقلاب ذات ما را عریان کرد. این را مختاری می‌گفت و از بارِ اولِ خواندن، آویزه‌ی کوبانِ ذهنم است.

اما روایتِ این ذات و عریان شدگی؟ شرحه‌شرحه شرحِ این ذاتِ عریان شده است. روایتِ شفق را در ادامه ی این گزاره‌ی مختاری به ذهن می‌سپرم.

صد و هشتاد صفحه کتاب از قطعات مختلف تشکیل شده است. هیچ فصل یا قطعه‌ای عنوان ندارد. راوی در بازنویسی، در رفت‌و‌برگشت میان دو زمان و دو مکانِ مختلف است. مساله صرفِ سرگذشت نیست بلکه شرح و نظر گذاشتن بر آن و بازگویی روایتِ آن است. چنان که در عنوانِ کتاب هست: بازنویسی روایتِ شفق.

فصلی که در لینک زیر خوانده‌ام تقریبا جایی در میانه ی کتاب دارد و با پیش و پس از خودش کمی متفاوت است. حرف‌ها و آدم‌هایی از خلال یاد و خاطره در وقتِ مستی تکرار می‌شوند. شرحِ روایتی نیست، زخم خاطره‌ی زنده‌ای است از وقایعِ زیسته و گذرانده.

زبان و لحنِ کتاب تند و تیز و دقیق است.‌ در گفتنِ آنچه زیسته ابایی ندارد اما ننه‌من‌غریبم‌بازی هم در نمی‌آورد. ردی از صفاتِ آه و ناله و افسوس نیست. نیشش به یکی نیست که نوشش به دهانِ درنده‌ی کسِ دیگری باشد.‌ تراش‌خوردگیِ کلمات برآیندِ برهنگیِ زندگیِ از سرگذرانده است. خواندنِ یک نوشته‌ی بی‌ریا به زبانِ فارسی از آن اتفاق هایی نیست که زیاد پیشِ پای آدم گسترده شود. جای پای نویسنده در تسریِ لحن و تجربه ی راوی/شفق به کلِ کتاب است. همین تلاقی است که از این روایت یک اثری ساخته که فارغ از هر پروپاگاندا و فراتر از یک گزارش، شهادت می‌دهد. حیف که این روایت آنچنان که باید خوانده نشده اما چه باک؟ این ناخوانده ماندن از اعتمادی که باید به آن داشت کم نمی‌کند. در برابرِ همه‌ی روایت‌هایی که تنه به پروپاگاندای هر وری می‌زنند، باید این کتاب را از قفسه‌های دست‌نخورده‌ی ذهن بیرون کشید و واردِ میدانِ بازی کرد.‌

کدام میدان؟ همان میدانی که کلمه‌ها در آن بی جا شده بودند و همین که بی‌جا مانده‌اند.

https://t.me/dialogoinassenza/20

[Ceena · Rating 4 out of 5]

روایتی دردناک، پریشان و هراسناکِ یک پناهنده‌ی سیاسی در دهه‌ی طلایی ۶۰ از زندان، شکنجه، تحقیر و فرار.