Een van de belangrijkste ooggetuigenverslagen uit het concentratiekamp in Auschwitz – voor het eerst vertaald in het Nederlands
Filip Müller werd in april 1942 naar Auschwitz gedeporteerd omdat hij Joods was. Hij werd gedwongen om als lid van het Sonderkommando in de gaskamers en crematoria te werken. Dat hij dat ruim tweeënhalf jaar heeft kunnen volhouden is verreweg de meeste leden van het Sonderkommando werden na enige tijd omgebracht, ze wisten te veel. Müller overleefde niet alleen het kamp, waar hij door ziekte en zelfmoord gedachten gekweld werd, maar ook de dodenmars in januari 1945. Hij is een van de weinige gevangenen die zoveel mensen zag sterven en die zelf leefde om het te kunnen vertellen – in Claude Lanzmanns documentaire Shoah en in dit unieke ooggetuigenverslag.
Arnon Grunberg, die eerder de bloemlezing Bij ons in Auschwitz samenstelde, voorziet Filip Müllers getuigenis van een inleiding.
Filip Müller (born 1922, Sered, Czechoslovakia) was one of very few Sonderkommandos to have survived Auschwitz, the largest Nazi German extermination camp. He witnessed the exterminations and gassings of millions of Jews and lived to write one of the key documents of the Holocaust. Published in 1979, Müller's Eyewitness Auschwitz - Three Years in the Gas Chambers was his first-hand account of the events behind the walls in the Auschwitz camps.
He was brought up into a country with increasing Nazi propaganda, where it was not long until tens of thousands of Jews were deported out of Czechoslovakia into the Auschwitz camps in Poland. In April 1942, Filip Müller, who was only twenty years old, came with one of the earliest transports to Auschwitz and was given "Prisoner Number 29236". Assigned to work in the construction of crematoriums and installation of gas chambers, Müller witnessed "the families, the townships and the cities of Jewish people come", and was ordered burn the dead bodies in crematories. His extraordinary situation of cremating corpses was the only reason the Nazis kept him alive. Müller and other workers had no choice but to do what they were told, as there was no choice since the Nazis would never let them free to reveal the secrets of their mass gassings and cremations.
The arrivals of innocent men, women and children who entered Auschwitz each day was something that Müller could not have avoided, and yet he continued to pretend to them that they were somewhere safe as he led them to the gas chambers. His role after the mass gassings was to enter the chambers with other workers and strip bodies of their clothes. These clothes were then disinfected and any valuables found in them were given to SS officials.
After realizing what he was doing to the thousands of Jews each and every day for nearly three years, Müller admitted in his book that he did try to commit suicide by trying to enter the gas chambers himself. In his book, he recounted a story of how he saw a group of countrymen singing the Hatikvah and the Czech national anthem before they entered the gas chamber. He decided to join the group but before he entered the gas chamber, a woman said to him: "So you want to die? But that's senseless. Your death won't give us back our lives. That's no way. You must get out of here alive, you must bear witness to our suffering and to the injustice done to us." Despite the horrific actions that he had no alternative but to participate in, Müller realized that he had to stay alive because he and other workers were the only survivors that had to live and tell the real story behind the Holocaust.
Until January 1945, Müller worked as a prisoner in the Sonderkommando and was liberated in May 1945. Since 1969, Müller has lived in Western Europe.
Müller lived to testify at the Auschwitz Trial in Frankfurt in 1964, and his testimony was published as one chapter of The Death Factory, a Holocaust documentation in 1966.
Een boek waar je de confrontatie met de harde waarheid uit het verleden krijgt. De schrijver heeft in het 'Sondercommando' geleefd en beschrijft wat hj daar gezien heeft en hoe de Nazi's te werk gingen bij de vernietiging van de Joden. Voor mij nieuw was de beschriving van de verbrandingsputten achter de crematoria. Ik wist van hun bestaan maar de bouw en naderhand het gebruik van deze heb ik nooit zo gedetailleerd gelezen. Aangrijpend maar voor wie interesse in concentratie kampen heeft een aanrader. Ook als je Auswitch/Birkeneau bezoekt of bezocht hebt kan je u min of meer voorstellen wat en hoe alles zich situeerd. Wel verdiende 5 sterren dus.
Rukt je hart uit je lijf, en dit meerdere keren. Deze man is in de hel geweest en op onwaarschijnlijke manier teruggekeerd. Zou verplicht leesvoer moeten zijn, maar daar zijn de beestachtigheden die hierin beschreven worden wellicht te gruwelijk. Ik zou er een lange review over kunnen schrijven, maar ga het uit respect laten rusten. Mogen we alle mensen die dit onmenselijk leed hebben moeten doorstaan nooit vergeten.
‘Het was mijn taak om te laten zien wat zich tussen de muren afspeelde en hoe het mogelijk was om binnen vierentwintig uur bijna twintigduizend mensen uit de weg te ruimen. Dat geheim laten zien, dat was mijn taak.’
Dat Filip Müller de kracht heeft gehad om deze gruwel neer te pennen, verdient eeuwig respect. Zijn getuigenis geeft alle slachtoffers een menselijk gezicht, iets wat vele andere auteurs van Holocaust-boeken in de verste verte niet lukt. Vaak worden zulke boeken al snel verhalend, een aaneenrijging van flarden getuigenissen met verzinsels van de schrijver. Om er toch maar een boek van te maken dat verkoopt, al is het vaak niet realistisch en zelfs te romantisch.
Het is oneerbiedig om dit soort boek een rating te geven. En laat die voor- en nawoorden ook maar achterwege. Je eigen naam willen linken aan het verhaal van een Auschwitz-overlever is al even oneerbiedig.
Erg intrigerend om te lezen hoe de massamoorden plaatsvonden in Auschwitz. Maar daarom des te bijzonderder dat dit een echt ooggetuigenverslag is. Een van de weinigen overlevenden van de Sonderkommando's.
Heeft wel even geduurd voordat ik er goed in kwam. Elke avond een paar minuten lezen is eigenlijk te weinig om er goed in komen.
Príbeh silný a hrozný zároveň. Čitateľ sa hned po otvorení ocitá v centre ohavnosti, krutosti a neskutocnej bolesti . Prečital som mnoho podobných kníh s rovnakou tématikou, ale tento je asi jediny ktorý ma zasiahol a otriasol mnou.
Enorm indrukwekkend. Vreselijk om te lezen, maar toch kon ik het niet wegleggen. Arnon Grunberg zegt het ook in het voorwoord: je vraagt je af waarom je dit wil lezen, zo vreselijk is het. Maar juist omdat het echt is gebeurd en we er van moeten leren, moet je dit lezen. Ik las het in een paar dagen uit, gefascineerd en gebiologeerd, maar had er ook nachtmerries van.
Een must-read voor iedereen tout-court. Confronterend, bij momenten misselijkmakend maar een erg goed geschreven ooggetuigenverslag. Müller geeft de lezer een blik voorbij de gaskamer…