Vrije wil: discussies over verantwoordelijkheid, zelfverwerkelijking en bewustzijn

by Tjeerd van de Laar, Sander Voerman

'Dit boek biedt een brede inleiding in de filosofische discussies over vrije wil. Maar het laat niet zien wie er gelijk heeft: zijn mensen nu in staat tot bewuste keuzes of niet? Misschien hebben wij er wel bewust voor gekozen u vrij te laten om zelf uw eigen mening te bepalen. Of misschien was onze keurze gedetermineerd en bent u, net als wij, zo vrij als een baksteen.' - Tjeerd van de Laar en Sander Voerman

Wat is vrije wil? Doen we iets omdat we dat zelf belangrijk vinden of zijn we slechts een speelbal van onze genen, onze opvoeding en de media? Worden onze handelingen aangestuurd door bewuste gedachten, of zijn onze keuzes al in de hersenen tot stand gekomen voordat we ons daar bewust van worden? Had bijvoorbeeld een misdadiger er ook voor kunnen kiezen om geen misdadiger te worden? En zo niet kan hij dan nog wel verantwoordelijk zijn voor zijn daden?
Het hedendaags debat over vrije wil is spannend en veelzijdig. Tjeerd van de Laar en Sander Voerman leggen in heldere bewoordingen uit hoe de vrije wil zich verhoudt tot ons denken over thema's als verantwoordelijkheid, zelfverwerkelijking en bewustzijn. Zij doen dat aan de hand van aanstekelijke voorbeelden en sleutelteksten van uiteenlopende denkers: van Kant tot Sartre, van Descartes tot Dennett.

Genres: Philosophy, Nonfiction

216 pages, Hardcover

First published February 1, 2011

Reviews

[Thomas Verhoeven · Rating 3 out of 5]

Duidelijke, niet complexe uiteenzetting van de veelheid aan theorieen rond vrije wil. Prima boek, kaft design had wel wat minder kinky gemogen imo, maakt t net wat moeilijker lezen in de trein.

[Teun Balemans · Rating 1 out of 5]

In eerste instantie honoreerde ik dit boek met twee sterren. Ik heb dat bijgesteld naar een. Er is veel op dit boek aan te merken. De belangstelling van de auteurs concentreert zich hoofdzakelijk op de denkbeelden die pakweg de laatste dertig jaar courant zijn bij populaire engelstalige filosofen. Wat er zoal verder is bedacht gedurende de vele eeuwen dat de filosofie oud is, hangt er maar wat losjes bij. Zo bevat de bespreking van Kant (maar hetzelfde kun je van Hume zeggen) aantoonbare fouten. De langste leestekst is van de hand van Derk Pereboom, een tweederangsfilosoof waarvan ik me niet kan voorstellen dat hij over een jaar of dertig nog wordt gelezen. De bijdrage van deze man passeert overigens kritiekloos de revue, wat bij de lezer al snel het vermoeden wekt dat de auteurs er zich goed in kunnen vinden.

[Yvonne]

Duidelijk een schoolboek. Ik vond deze editie te groot en te log om prettig te hanteren. Het hoofdwerk bevat zo'n 125 pagina's. Daarachter staan delen van primaire teksten. De behandeling van de standpunten van de verschillende filosofen/wetenschappers is (noodgedwongen) erg summier. De voorbeelden in de separate vakjes lenen zich goed voor een discussie. De grootste winst zit 'm in de behandeling van de vrije wil op drie verschillende gebieden: vrije wil als voorwaarde voor verantwoordelijkheid, vrije wil als zelfverwerkelijking en vrije wil als bewuste aansturing. Deze indeling werkte erg goed in de (jitsi) discussies van de filosofiegroep waarmee ik dit boek las.

[Ilse De · Rating 3 out of 5]

Goede basis over de verschillende visies op de vrije wil. Fijn dat er geen mening word gegeven over de verschillende visies, waardoor iemand die net over vrije wil leest zelf een standpunt kan vinden. Ze verwijzen ook naar auteurs die meer over bepaalde standpunten hebben geschreven, mochten mensen de interesse voelen om meer informatie te achterhalen.

[Tess van Brummelen · Rating 3 out of 5]

Een aantal quotes uit de primaire teksten van de filosofen achterin het boek:

Sartre (Existentialisme is humanisme, 1946)
"De mens is niet alleen zoals hij zichzelf denkt, maar ook zoals hij zichzelf wíl: zoals hij zichzelf opvat, nu hij eenmaal bestaat, zoals hij na zijn sprong in het bestaan wil zijn; de mens is niets anders dan wat hij van zichzelf maakt." -p.164
"je bent vrij, kies maar, dat wil zeggen: je moet het zelf uitvinden. Geen enkele algemene moraal kan je vertellen wat je doen moet; er is in de wereld geen teken." -p. 168

Schopenhauer
"Een mens kan doen wat hij wenst, maar niet wensen wat hij wenst." -p.152

Mill (Over vrijheid, 1859)
"Het is misschien beter om John Knox te zijn (streng gedisciplineerd en beheersbaar) dan Alcibiades (ongeremd losbandig en opportunistisch machtsstrevend)." -p.161
"Hoe meer iemands eigen persoonlijkheid is ontwikkeld, hoe waardevoller hij voor zichzelf wordt, en hoe meer hij daarom in staat is waardevol voor anderen te zijn." -p.161

[Y · Rating 4 out of 5]

I have read parts of this book in High school for my Philosophy classes and I really enjoy it. Sometimes I'm not totally on one line with the conclusions of the writers, but it's a great read and very interesting at that.

(Okay, ik herinner me net dat dit boek Nederlands is, haha. Het is lang geleden dat ik een Nederlands boek gelezen heb.)

[weaverannie · Rating 1 out of 5]

Toen ik studeerde had ik een hekel aan het vak filosofie. De stof vond ik vervelend en de leraar weinig interessant. Of andersom. Later las ik veel filosofische teksten, kreeg nog wat lessen, die wel interessant waren en ik begon van het vak te houden.
Met het lezen van dit boek was ik echter weer terug bij af, bij mijn schooltijd met de saaie lessen. Wat een vervelend boek. Het grootste deel ervan is gebruikt om te beschrijven, wat er behandeld gaat worden, een ander groot deel gaat over wat er behandeld is en zo heel af en toe staat er ook nog iets nieuws tussen, maar dan moet je wel goed opletten. Tegen die tijd ben je al in slaap gesukkeld.
Ik had heel wat vrije wil nodig, om het uit te lezen, en moet toegeven, dat ik hier en daar wel een stuk heb overgeslagen.
Er is ook nog een tweede deel. Ik ga dat maar niet lezen.