ลักษณ์อาลัย

ไตรภาคเมืองแก่งคอย #2

by อุทิศ เหมะมูล

หลังคว้าซีไรต์จาก ลับแล, แก่งคอย อุทิศเก็บตัวเขียนนิยายเล่มนี้อยู่สองปีเต็ม เขาบอกว่าการรักษาพลังงานในการเขียนให้คงที่ทั้งเล่มเป็นสิ่งสำคัญ น่าสนใจตั้งแต่ต้น ไม่แผ่วตอนกลางเรื่อง และไม่เหมือนโคถึกในตอนจบ แต่ต้องรักษาจังหวะให้ดีทั้งเรื่อง

นี่คือเรื่องเล่าของตัวละครชุดเดิมจากเรื่องลับแล,แก่งคอย มันคือประวัติศาสตร์ของครอบครัวเขา อุทิศทำให้เราเชื่ออย่างนั้น เพราะตัวเอกของเรื่องชื่ออุทิศ และเราคนอ่านจะจินตนาการแปลกไปกว่านี้ได้อย่างไรเล่า

“มีคนเคยบอกว่า ของขวัญที่ดีที่สุดที่พ่อจะมอบให้ลูกชายได้ คือ การที่พ่อตายจากไปในช่วงที่ลูกชายยังอยู่ในวัยหนุ่มแน่น...” อุทิศขึ้นต้นนิยายของเขาด้วยถ้อยคำนี้ เขาต้องการที่จะอุทิศหนังสือเล่มนี้ให้แก่พ่อ อทิศพาคนอ่านไปยังพงศาวดารกระซิบ อุทิศกับความเจ็บช้ำจากพ่อ อุทิศกับความแค้นที่มีต่อน้องชาย อุทิศกับความสัมพันธ์อันรวดร้าวกับกันยา และอุทิศกับอุทิศที่เราไม่รู้จัก…

เมื่อกันยา หนึ่งในตัวละครเอ่ยว่า ‘นายเป็นนักตัดแต่งความทรงจำ!’ ถ้อยคำนี้แหละคือบทสรุปของกลวิธีการเขียนอันเหนือเมฆของอุทิศ เหมะมูล!

397 pages, Paperback

First published March 1, 2012

About the author

อุทิศ เหมะมูล เกิดเมื่อวันที่ 10 มกราคม พ.ศ. 2518 ที่อำเภอแก่งคอย จังหวัดสระบุรี เรียนชั้นประถมที่โรงเรียนแสงวิทยา ชั้นมัธยมต้นที่โรงเรียนแก่งคอย มีใจรักชอบการวาดรูป แต่ด้วยบิดาวาดหวังให้เป็นวิศวกร จึงแอบไปสมัครสอบเรียนศิลปะที่แผนกศิลปกรรม สถาบันเทคโนโลยีราชมงคล วิทยาเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือ นครราชสีมา และสอบเข้าคณะจิตรกรรม ประติมากรรม และภาพพิมพ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร (วังท่าพระ) กรุงเทพฯ ยังความปลาบปลื้มให้บิดาเป็นอย่างมาก

ปี 2542 ได้ร่วมงานกับฟิล์มไวรัส ดวงกมลฟิล์มเฮาส์ จัดฉายหนังตามสถานศึกษาต่างๆ และได้มีหนังสั้นเป็นของตัวเองชื่อ พิภพบรรฑูรย์ อีกทั้งจับพลัดจับพลูได้เป็นผู้กำกับศิลป์ ภาพยนตร์ไทยเรื่อง ดอกไม้ในทางปืน กำกับภาพยนตร์โดยมานพ อุดมเดช

ปี 2543 เริ่มเขียนบทความทางภายนตร์ให้กับนิตยสาร Movie Time ระหว่างนั้นเขียนเรื่องสั้นไปด้วย เรื่องสั้นเรื่องแรกที่ได้รับการตีพิมพ์ชื่อ เลือน: จุดจบของนามอันเป็นอื่น ที่สยามรัฐสัปดาห์วิจารณ์ ต่อมาใน ปี 2547 พิมพ์นวนิยายเรื่องแรก ระบำเมถุน ปี 2548 ตีพิมพ์รวมเรื่องสั้น ปริมาตรรำพึง (ผ่านเข้ารอบ 20 เล่มสุดท้ายรางวัลซีไรต์

ปี 2549 ตีพิมพ์นวนิยาย กระจกเงา / เงากระจก (ผ่านเข้ารอบ 15 เล่มสุดท้ายรางวัลซีไรต์) ปี 2551 ตีพิมพ์รวมเรื่องสั้น ไม่ย้อนคืน และบทวิจารณ์ภาพยนตร์ OUTSIDER IN CINEMA

ปี 2552 นวนิยาย “ลับแล, แก่งคอย” ได้รับรางวัลวรรณกรรมสร้างสรรค์ยอดเยี่ยมแห่งอาเซียน (ซีไรต์) ประจำปี พ.ศ. 2552

Reviews

[Tassanee · Rating 2 out of 5]

ครั้งที่ตัดสินใจหยิบเล่มนี้ขึ้นมาอ่าน ก็เพราะติดใจผลงาน "ลับแล แก่งคอย" ของคุณอุทิศ เหมะมูล ชอบน้ำเสียงที่เข้มข้นและเรื่องราวของการเป็นคนชายขอบที่พาคนอ่านจมลึกเข้าไปถึงจิตใจ ความรู้สึกนึกคิดของมนุษย์ พอได้ข่าวว่า"ลักษณ์อาลัย"ติดรอบหนังสือ 7 เล่มสุดท้ายที่เข้ารอบรางวัลซีไรต์จึงไม่รอช้า คว้ากระเป๋าตังค์ จ่ายเงินซื้อทันที

"ลักษณ์อาลัย"เป็นหนังสือแปลก และ มีไสตล์ไม่เหมือนใคร ตั้งแต่ชื่อเรื่องไปจนถึงวิธีการเขียน แต่ละบทแบ่งเนื้อเรื่องออกเป็นสองส่วน เล่าเรื่องราวหลักของตัวละคร และเรื่องราวย่อยของหนังสือที่ตัวละครเอกกำลังทำงานตรวจต้นฉบับอยู่(ตัวเอกเป็นบรรณาธิารต้นฉบับ) การเล่าเรื่องวิธีนี้ ทำให้ผู้อ่านรู้สึกเหมือนได้อ่านหนังสือ 3 เล่มภายในเล่มเดียว โดยมีใจความ/สาระในแต่ละเนื้อความผูกเข้าไว้กับเนื้อเรื่องหลักที่ดำเนินไปตามวิถีชีวิตของตัวเอกในหนังสือ ถือว่าเป็นเทคนิคการดำเนินเรื่องที่น่าสนใจ และไม่เหมือนใคร แค่ชื่อบทแต่ละบท ก็กินความแปลกจะแย่อยู่แล้ว ("ร่วมรักกับความตาย", "คุณเป็นนักตัดแต่งความทรงจำ!")


แต่สิ่งที่ไม่ชอบเกี่ยวกับหนังสือเล่มนี้คือ รู้สึกว่าตัวเรื่องดำเนินช้า และ ไม่น่าติดตามเสียเท่าไหร่(เมื่อเทียบกับเล่มก่อน)ไม่รู้ว่าเนื้อเรื่องจะเดินไปทางไหน เหมือนพล็อทมันไม่คลิ้ก กว่าจะมีแรงบันดาลใจในการหยิบเล่มนี้มาอ่านอีกทีก็นานอยู่พอตัว

เข้าใจว่าไสตล์การเขียนที่เอื่อยเช่นนี้อาจเป็นไปตามความตั้งใจของคุณอุทิศที่ต้องการถ่ายทอดธรรมชาติของเรื่องราวเกี่ยวกับชีวิตมนุษย์ คือไม่จำเป็นต้องเป๊ะ ก็ชีวิตมันเป็นอย่างนี้ จะให้มันตื่นเต้นได้ไงว่ะ ซึ่งก็เข้าใจว่าเป็นเช่นนั้น คนที่ชอบอ่านหนังสือแนวเรื่อยๆ น่าจะชอบเล่นนี้ (ส่วนตัวไม่ชอบสิ่งที่เรียบเกินไป ชีวิตมันขาดสีสัน และนี่เป็นหนังสือ หนังสือควรให้ความบันเทิง ไม่ว่ามันจะถ่ายทอดสัจธรรมชีวิตใดๆมาก็ตาม เลยขอหักคะแนนในส่วนนี้)

[Fon · Rating 4 out of 5]

เมื่ออ่านไปสักพัก รู้สึกได้ว่า เหมือนได้กลับไปในโลกของลับแล แก่งคอย ราวกับมิติของตัวละครในสองเรื่องต่างซ้อนทับกัน หลงอยู่ในลูปกาลเวลาอันไร้ขอบเขต

ทั้งเรื่องนี้และลับแลฯ ชวนให้นึกถึงงานเขียนเรื่องหนึ่งที่เคยอ่านที่ยิ่งพลิกหน้ากระดาษอ่านไปเท่าไร ความสนเท่ห์ในความน่าเชื่อถือของตัวผู้เล่ายิ่งเพิ่มในใจผู้อ่านมากขึ้น จนเรื่องราวค่อยๆ ขมวดปมและคลี่คลายในที่สุด...

[peppY · Rating 4 out of 5]

หลังจากงานสัปดาห์หนังสือเมษา 2559 ตกลงเราตามหาเล่มนี้เจอที่ร้านหนังสือเดินทางนะคะคุณอุทิศ
พลังของเรื่องเล่ายังคงรุนแรงเหมือนเดิม ขยันขันแข็ง แต่ความไม่เข้าใจในการเชื่อมโยงบางอย่างทำให้เรายังไม่ได้อินที่สุด ถึงแม้จะชอบมากๆ มากเลยจริงๆ
คิดว่าจะอ่านจุติ แน่ๆหลังจากจบลักษณ์อาลัย ที่เคยบ่นว่าตัวหนังสือเล็กมากๆๆ คงต้องหาทางไม่ให้เป็นอุปสรรค

[Nawara H. · Rating 5 out of 5]

เรื่องนี้ยังเกี่ยวกับพ่อและพี่คล้ายๆ ลับแล,แก่งคอย
แต่ก็ยังยืนยันได้อยู่ว่า คนบ้าอะไร เขียนเล่มไหนๆ ก็ดีตลอด ทำไมเล่าเรื่องได้ขนาดนี้ อยากเห็นเวลาทดงานจังว่ามีวิธีร้อยเรื่องยังไง

(แต่เล่มที่ชอบที่สุดก็ยังเป็น ระบำเมถุน อยู่ดีนะ)

[Phuwong · Rating 4 out of 5]

หลังพ่อตายกะทันหันจากอุบัติเหตุชนแล้วหนี อุทิศ เดินทางกลับไปบ้านเกิดที่สระบุรีเพื่อติดตามสินไหมชดเชย และเพื่อสะสางความขัดแย้งระหว่างเขากับน้องชาย ท่ามกลางสายตาของชาวบ้านและคนรอบข้างที่มองเขาเป็นผู้แปลกแยก

เสมือนหนังสืองานศพที่ผู้เขียนเขียนให้กับพ่อ แต่เป็นเรื่องแต่งที่เล่นกับความรู้สึกและตั้งคำถามในใจคนอ่านตั้งแต่หน้าแรกจนหน้าสุดท้าย อุทิศยังคงนำเรื่องราวของ พี่ชาย น้องชาย พ่อและแม่ มาเล่าอีกครั้ง หลังจากที่เคยพาให้ ลับแล, แก่งคอย คว้ารางวัลซีไรต์มาแล้ว แต่การเล่าในครั้งนี้มีความเรื่อยเอื่อยกว่า หากก็เป็นความเรื่อยเอื่อยที่ชวนให้ตามอ่านว่าผู้เขียนจะพาเรื่องราวไปในทิศทางไหน แม้ระยะเวลาของเหตุการณ์ในเรื่องจะกินเวลาเพียงประมาณ 1 สัปดาห์เท่านั้นก็ตาม

นอกจากนี้ ความน่าสนใจของเรื่องคือการนำเรื่องเล่าอีก 3 เรื่องมาเล่าทับซ้อนกันในแต่ละบท ทั้งเรื่องความรักร่วมสายเลือดของชายหนุ่มหญิงสาว ตำนานสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช เบื้องหลังความขัดแย้งของพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าฯ กับกรมสมเด็จพระราชวังบวรฯ (ประเด็นนี้ ศรีฟ้า ลดาวัลย์ ก็ได้เล่าถึงไว้ในนวนิยายเรื่อง บุญบรรพ์) และนิยายโรแมนซ์ทะเลทราย จุดนี้จึงอยู่ที่คนอ่านว่าจะตีความการเชื่อมโยงระหว่างเรื่องราวทั้งหมดอย่างไร ถึงแม้อ่านจบแล้วจะยังรู้สึกว่ามีบางจุดที่ยังคลุมเครือ ก็คิดว่านี่แหละคือเสน่ห์ของนวนิยายเรื่องนี้

[ii_kwang · Rating 5 out of 5]

เชียร์ เชียร์ เชียร์
อ่าน อ่าน อ่าน

[nisemono偽者 · Rating 5 out of 5]

จะเกินคาดก็ไม่เกินคาด แต่ก็แอบประหลาดใจในทางที่ดี ไม่คิดว่าจะดีได้ขนาดนี้
ปีนี้ไม่แน่ใจว่าเป็น no.1 ของทุกเล่มที่อ่านมาหรือเปล่า แต่ถ้าเป็นงานนักเขียนไทย อันนี้ no.1 แน่นอน

ภาคต่อของลับแล แก่งคอย หนังสือเล่มที่ผมอ่านไปเมื่อ 5-6 ปี ก่อนหน้าได้แล้วมั้ง
ถามว่าจำได้ไหม ก็สารภาพตามตรงว่าไม่ได้ แต่ขอประทานโทษ ถ้าจำได้ก็โคตรดี แต่ถ้าจำไม่ได้ก็ไม่เป็นไรหรอกเดียวบริบทจะค่อยๆแสดงออกมาให้เข้าใจได้เอง

ไม่รู้ว่าเพราะช่วงนี้ related กับตัวเองในลักษณะแต่ reverse แบบลากซ้อนทับ sketch กับชีวิตผมได้เลย ช่วงนี้วนเวียนกับความตายของคนรอบตัว และมุมมองระหว่างพี่น้อง ซึ่งโอ้มายฟัคกลิ้งก็อดจริงๆ core หลักคือ อุทิศ (พี่คนโต) ต้องกลับบ้านที่ต่างจังหวัดเพื่อไปร่วมงานศพของพ่อตนเอง (ที่ตนเกลียดและหนีออกจากบ้านมา) ความรู้สึกแปลกแยกที่เกิดขึ้นกับสังคมตรงหน้า ผลักดันให้เกิดความไม่ belonging ของบ้านเกิดที่จากมา จะด้วยความคิดความอ่านที่ไม่สอดรับก��บขนบธรรมเนียมเดิม การวางตัวของชนชั้นกลางชาวกรุงเต้ปกับเด็กบ้านเด็กเลี้ยงวัวมันแตกต่างกันเกินไป อุทิศเลยตกในสภาวะ alienate (โคตรใกล้ตัว) เขาเลยรู้สึกว่า everything bullshit as hell และเกิดความเดือดดาลในห้วงอารมณ์อยู่เสมอ ผิดจากน้องชายของเขา ชื่อวัฒน์ ซึ่งเป็นหนูน้อยตัวอย่าง เป็นลูกรักของพ่อ และอาศัยอยู่แบบ Origin Place ก็จะซึมซับวัฒนธรรม และวางตัวเป็นที่รักของชาวบ้านมากกว่า ทั้งคู่มีจุดร่วมกันคือบิดาและมารดา นอกนั้นเหมือนแฝดคนละฝา หมากันคนละคอก วอกคนละกรง (พอได้ละ) โคตรเหมือนอินทาจิ กับซาซึเกะ (เออว่ะแม่งเพิ่งคิดได้) พวกเขาต้องโคจรมาเจอกันในสภาวะที่จำยอม และอึดอัดใจ จริงๆมีรายละเอียดอีกมากมาย ที่พออ่านแล้ว เอ่อจะเก็ต

หนังสือนอกจากจะวิพาษ์(แบบไม่ judge) ของคน 2 สไตล์ ก็ยังเปิดแผลให้เห็นความเน่าเฟะของสังคมไทย ตามประสา อย่างเรื่องนายทุน ระบบข้าราชการ แนวความคิดชายเป็นใหญ่ และความเพี้ยนบางประการอันเป็นลักษณะร่วมของคนพื้นถิ่น (เข้าข่ายบุลลี่ไหมนะ) และอีกสิ่งที่ว้าวคือ การนำเรื่องราวของพงศาวดารที่มีการแข่งขันข้ดแย้งกันระหว่าง 2 พี่น้อง อย่าง ร.1 กับ สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท (หรือพี่ชายของเขา) ในสมัยพระเจ้าตากอีกด้วย จนนำพาไปสู่การครองราชย์ โดยอิงจากพงศาวดารกับบทความวิพากษ์วิจารณ์ของ ร.5 และนักวิชาการอื่นๆ

อีกอย่างนึง ที่ชอบโดยความเห็นส่วนตัว คือการใช้ภาษา อุทิศเป็นอีก 1 ในนักเขียนภาษาไทย ที่ใช้ภาษาที่คนพูดกันแบบเป็นกิจวัตรประจำวัน ไม่ใช่จะพูดที ต้องทำแอ้คอ้าค ทำทรงกัดกราม สวิงสวายสปายแฟมมีลี่ ไม่ได้น่ารำคาญเหมือนนักเขียนอีกหลายท่าน และไม่ได้ใช้ใช้คำศัพท์แบบกลุ่มจำพวก ห ม า ป่ า เ ดี ย ว ด า ย เราอ่านแล้วเข้าถึงอารมณ์ความแปลกแยกแบบไม่ต้องโชว์ หว่องแกรมม่าอะ เลยแบบนี่แหล่ะๆๆๆ ตรงไปตรงมา

[your tea and my books · Rating 3 out of 5]

ชอบตรงที่เป็นเรื่องราวแค่ไม่กี่วันระหว่างจัดงานศพ แต่ผู้เขียนใส่อดีตแล้วก็เรื่องราวในหนังสือที่ตัวเอกกำลังตรวจอยู่เข้ามา จนลักษณ์อาลัยมีความยาวได้มากขนาดนี้ นำเสนออารมณ์และเหตุการณ์ต่าง ๆ ได้ค่อนข้างทรงพลังเลย (แต่อ้างอิงจากความทรงจำเมื่อนานมาแล้ว งานที่ชอบที่สุดของคุณอุทิศ นี่ก็ยังยกให้ลับแลแก่งคอยอยู่)