Κρήτη, 1894. Ένα φονικό στα χωριά του νότου κι ένας έρωτας στο Μεγάλο Κάστρο. Ζούμε το τέλος της Τουρκοκρατίας στο νησί μέχρι τη σφαγή του 1898. Στον μισό αιώνα ζωής που ακολουθεί μέχρι και τον Β΄Παγκόσμιο πόλεμο οι πρωταγωνιστές του μυθιστορήματος δοκιμάζονται από τα μεγάλα γεγονότα είτε ζουν στη Κρήτη, στο Βερολίνο είτε στο Παρίσι του Μεσοπολέμου.
Dimitris Stefanakis (Greek: Δημήτρης Στεφανάκης) is a fiction writer and translator. In 2011 his novel Days of Alexandria (Greek: Μέρες Αλεξάνδρειας; Spanish: Los días de Alejandría ; French: Jours d'Alexandrie) was awarded the French "Prix Méditerranée étranger" and the ""International Cavafy Award for prose." He has translated contemporary literature (Saul Bellow, John Updike, Margaret Atwood, E.M. Forster, Joseph Brodsky) into Greek.
3,5/5 Ένα μυθιστόρημα γεμάτο από την ταραχώδη ιστορία της Κρήτης, από το 1894 και για 50 χρόνια...
Η αφήγηση ξεκινάει με τον φόνο ενός τούρκου Μπέη από τον Μιχαήλο γιο του Σταύρου Αστακη και έτσι η οικογένεια αναγκάζεται να διασκορπιστεί για να αποφύγει την οργή του τούρκου κατακτητή. Ο Γιαννιός Αστακης καταλήγει στο μεγάλο κάστρο, στο Ηράκλειο όπου προσπαθεί να επιβιώσει. Η μοίρα τον συνδέει με την χήρα με Μαργώ Μποτέλλη και αρχίζει το μεγάλο ταξίδι της ζωής και η επιβίωση σε αντίξοες συνθήκες.
Τούρκοι, Άγγλοι, Ιταλοί, Γερμανοί κατακτητές και στη συνέχεια ένας εμφύλιος... Μέσα από τις ιστορίες των πρωταγωνιστών ξετυλίγονται μπροστά μας όχι μόνο τα μεγάλα γεγονότα της Κρήτης και της Ελλάδας για αυτήν την 50ετία αλλά και ολόκληρης της Ευρώπης. Ο Μινώταυρος κρυμμένος στα σπλάχνα της Κρήτης από τους μινωικούς χρόνους ορθώνεται πάντα στο διάβα της ιστορίας και ζητάει τον φόρο του, καθορίζει ζωές, διαγράφει πορείες και καταπίνει συνειδήσεις και οράματα.
Ένα εξαιρετικό λογοτεχνικό ταλέντο ο κύριος Στεφανάκης.Με ένα μαγικό τρόπο δημιουργεί εικόνες που μπαίνεις μέσα, τις αγγίζεις και σε αγγίζουν. Τα χρώματα, οι μυρωδιές, οι ήχοι, τα κτίρια, οι άνθρωποι, ο χρόνος είναι όλα εκεί περίτεχνα μα και λιτά. Με πολύ πετυχημένο και ισορροπημένο τρόπο διατρέχει τα χρονικά άλματα για την αφήγηση των ιστοριών των ηρώων.
Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό είναι οι απλοί χαρακτήρες και οι αυθόρμητες αντιδράσεις. Δεν υπάρχουν εσωτερικές αναλύσεις στα πρόσωπα ενώ αντίθετα αυτό γίνεται για τις καταστάσεις και τα γεγονότα. Ένα ευχάριστο ανάγνωσμα που σε κάνει να αντιληφθείς το πώς "η μοναδική σου περιουσία είναι ο χρόνος και οι μικρές στιγμές που τις αφήνουμε να παίρνουν έτσι άσπλαχνα για να τις αναπολούμε ύστερα μέσω της μνήμης αλλά να μην μπορούμε πια να τις αγγίξουμε"
Μυθιστόρημα που θα λατρέψουν όσοι αγαπάνε την πανέμορφη Κρήτη και τους αλησμόνητους χαρακτήρες της. Όμορφος, άγριος τόπος η Κρήτη του προ-προηγούμενου αιώνα (πιο πολύ από την Κρήτη του 2023) με χαρακτήρες ιδιόμορφους που απεικονίζονται τόσο ζωντανά και με τέτοια αληθοφάνεια από τον συγγραφέα που νιώθεις ότι ζεις εκεί μαζί τους. Δεν ήθελα να τελειώσει...έτσι όπως τελείωσε μάλιστα... [Μπαίνει στην τριάδα με τα πιο αγαπημένα μου βιβλία του Στεφανάκη...]
Το μυθολογικό τέρας της Κρήτης, ο Μινώταυρος, χαρίζει το όνομά του στο νέο ομώνυμο μυθιστόρημα του πολυγραφότατου καί πολυβραβευμένου συγγραφέα Δημήτρη Στεφανάκη, που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Ένα βιβλίο που περιέχει τα πάντα. Από την ιστορία της Κρήτης έως καί πολιτικά καί κοινωνικά γεγονότα που συντάραξαν τους ανθρώπους της, καθώς καί την μετέπειτα πορεία τους. Ένα βιβλίο από εκείνα που δεν τα ''διαβάζεις'', αλλά σου μιλούν. Κι εσύ οφείλεις να τα ακούσεις με προσοχή καί σεβασμό, διότι δεν τους αξίζει κάτι λιγότερο...
Ερχόμενη σε επαφή με το βιβλίο (αν καί πρόκειται για την πρώτη μου γνωριμία με την πένα του συγγραφέα), ένιωσα μία γαλήνη που προέκυπτε από μία οικειότητα που εξέπεμπε το βιβλίο. Άν καί μου λείψαν οι τοπικοί ιδιωματισμοί σε μεγαλύτερη έκταση, θέλω να πιστεύω πως αντιλαμβάνομαι τον σκοπό του συγγραφέα μέσω αυτού. Θέλει να μας κάνει να εστιάσουμε εκεί που πρέπει καί να μην παρασυρόμαστε από μία παραπάνω εύθυμη διάθεση που μπορεί να νιώθαμε στο άκουσμα της τοπικής ντοπιολαλιάς. Για να μην υπάρξουν παρεξηγήσεις, δεν μιλάμε για ένα δήθεν σοβαροφανές κείμενο, αλλά για ένα βιβλίο που αναφέρεται σε ένα σημαντικό κομμάτι της σύγχρονης ιστορίας του τόπου μας.
Συνοδοιπόροι μας σε αυτό το ιδιαίτερο ταξίδι πίσω στον χρόνο, στο νησί της Κρήτης, γνωστά ιστορικά πρόσωπα, αλλά καί πρόσωπα της φαντασίας του συγγραφέα που κάλλιστα θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως καθοριστικοί/ες αφανείς ήρωες καί ηρωϊδες της ιστορίας.
''Κρήτη, 1894. Από το σκηνικό ενός φόνου στα χωριά του νότου ο Γιαννιός Αστάκης θα βρεθεί στο Μεγάλο Κάστρο, το Ηράκλειο Δύσης και Ανατολής, και στην αγκαλιά της Μαργώς Μποτέλλη. Ζούμε το τέλος της Τουρκοκρατίας στο νησί που θα οδηγήσει στη σφαγή του 1898. Στον μισό αιώνα ζωής που ακολουθεί, οι πρωταγωνιστές του μυθιστορήματος θα πρέπει να ανταπεξέλθουν στις δοκιμασίες που θέτουν τα μεγάλα γεγονότα στον απλό άνθρωπο είτε αυτός ζει στο Βερολίνο, στο Παρίσι του Μεσοπολέμου ή στα χωριά της Νότιας Κρήτης. Στον λαβύρινθο του χρόνου οι μικροί ήρωες της καθημερινότητας μοιράζονται ανέμελοι τις στιγμές τους ενώ στις φλέβες τους κυλά το αίμα της Ιστορίας." (Περίληψη οπισθοφύλλου)
Αυτό που μου άρεσε κατά την διάρκεια της ανάγνωσης, ήταν πως έπιασα τον εαυτό μου να παρασύρεται από άηχες μελωδίες που έδιναν τον σκοπό σε έναν αέναο χορό όπου όλοι κι όλες συμμετείχαμε. Ο αναβρασμός για την ελευθερία από τον τουρκικό ζυγό καί την ένωση με την μητέρα Ελλάδα συνοδευόταν από τον ρυθμό του μαλεβιζιώτη, ο έρωτας έμοιαζε σαν την σούστα που θέλει δύο, ο αγώνας, η πίστη καί η φλόγα της αντίστασης κατά του γερμανού κατακτητή σαν άλλος πολεμικός χορός υπό την μορφή του πεντοζάλη καί τέλος, ο αργός συρτός που μας οδηγούσε σταθερά στο μέλλον.
Εν ολίγοις, μιλάμε για ένα κρεσέντο συναισθημάτων, ιστορικών καί πολυεπίπεδων γεγονότων που μας φανερώνονται μέσα από τις σελίδες του βιβλίου καί την ενδελεχή έρευνα από μεριάς του συγγραφέα. Αναζητήστε το! Καλή ανάγνωση.
Ο Δημήτρης Στεφανάκης πιάνει τον μίτο της Ιστορίας, εστιάζοντας στην Κρήτη, από το 1894 έως τον Εμφύλιο. Στο κέντρο της πλοκής ο Γιαννιός Αστάκης και η Μαργώ Μποτέλλη, δύο ξεχωριστοί ήρωες από αυτούς που μπορούν να κρατήσουν στους ώμους τους το βάρος των γεγονότων και να διαμορφώσουν τον κόσμο γύρω τους. Μαζί με τη δική τους ιστορία που συνεχίζεται ως παράλληλες ευθείες εξελίσσεται και το ιστορικό γίγνεσθαι με τις ανατροπές, τις συρραξεις και τη ρευστότητα των πρώτων δεκαετιών του προηγούμενου αιώνα. Ο αναγνώστης ακολουθεί τα βήματά τους, μεγαλώνει μαζί τους, γνωρίζεται με τους ανθρώπους τους, ζει τις ζωές τους και εξοικειωνεται με τις ιδιαιτεροτητες της Κρήτης που κουβαλά τον χαρακτήρα ενός παράλληλου σύμπαντος, επιβεβαιώνοντάς τον. Το βιβλίο διαβάζεται εύκολα, η αφήγηση όμως είναι σε πολλά σημεία πολύ πιο επίπεδη από όσο απαιτείται για να γίνει απολαυστική, ενώ δεν μπόρεσα να αποτιναξω την αίσθηση ότι θα μπορούσε να είναι αρκετά μικρότερο σε έκταση, καθώς κάνει αρκετή "κοιλιά". Ωστόσο, είναι φανερό ότι πρόκειται για αποτέλεσμα επίπονης έρευνας για την προσηκουσα αποτύπωση των ιστορικών γεγονότων, γεγονός που του προσδίδει ιδιαίτερη αξία. Μοιάζει αρκετά με θρίαμβο της επιμέλειας επί του ταλέντου!
Η δολοφονία του Τούρκου νταή της περιοχής, αναγκάζει τον Γιαννιό Αστάκη, να φύγει από το χωριό και να πάει στο Ηράκλειο, στο Μεγάλο Κάστρο. Βρσισκόμαστε στα 1894, όπου η Κρήτη είναι υπό Τουρκική κατοχή. Ο Γιαννιός, στηρίζεται στα 2 του χέρια αλλά η γνωριμία του με την Μαργώ Μποτέλη, του δίνει εφόδια και του γνωρίζει τον έρωτα. Τα χρόνια περνούν κι ο Γιαννιός φτιάχνει την οικογένεια του με την Εμίλια, ενώ η Μαργώ ζει στην Ευρώπη. Αν και οι ζωές τους χωρίζονται, ο Σήφης ο γιατρός είναι η σταθερά τους μέχρι το τέλος.
Ο συγγραφέας, μέσω των ηρώων του, μας μεταφέρει όλα τα σημαντικά ιστορικά γεγονότα του νησιού, από τη σφαγή του 1898 μέχρι και τον ΒΠΠ. Πώς τα έζησαν εκείνοι, οι ανησυχίες τους, οι εμμονές και οι άμυνες τους, έρωτες, γάμοι, γεννητούρια, ένας κύκλος ζωής που συνεχίζει και συνεχίζει και συνεχίζει....
"Κυλάει παράξενα ο χρόνος, σκεφτόταν ο Γιαννιός εκείνο το πρωινό της Τετάρτης του 1943. Από την ώρα που ξυπνάς νομίζεις πως μια αόρατη παλάμη ακουμπά στην πλάτη σου και σε σπρώχνει άλλοτε απαλά και άλλοτε απότομα προς τα μπρος κι εσύ δεν έχεις άλλο εφόδιο από τη μνήμη για να κοιτάξεις τι απέμεινε από την περασμένη μέρα, από τα περασμένα χρόνια. Και έρχεται η ώρα που ο άνθρωπος βουλιάζει αργά στην κινούμενη άμμο του γήρατος και αρχίζει πια να μην αντιστέκεται στον χρόνο που του απομένει, και τότε γυρίζει όλο και συχνότερα προς τα πίσω, σαν να ξαναζεί τη ζωή του από την αρχή, διορθώνοντας όσα τυχόν δεν ήθελε να γίνουν όπως έγιναν."
Δεν είναι η ιστορία της Κρήτης. Είναι οι ιστορίες ανθρώπων που μεγαλώνουν, αναζητούν, αγαπιούνται, ταξιδεύουν, δουλεύουν, γεννούν, πολεμούν, πενθούν, στην Κρήτη, στην Αθήνα, Βερολίνο, Παρίσι, Αλεξάνδρεια, Γενεύη, Λονδίνο... σε καιρούς ειρήνης και πολέμων, ηρεμίας και ανασφάλειας, πλούτου και πείνας. Χωρίς ηρωισμούς, χωρίς ιστορίες τραγικές ούτε τηλεοπτικούς έρωτες.
700 σελίδες των οποίων η κάθε παράγραφος έχει κάτι να σου πει. Πρώτη φορά διαβάζω Στεφανάκη. Σίγουρα όχι η τελευταία.
Με τη δυνατή του πένα ο Στεφανάκης θυμίζει την υπεροχή του "Φιλμ Νουάρ" και τις "Μέρες Αλεξάνδρειας". Ίσως να απόλαυσα περισσότερο τον "Μινώταυρο", ίσως να το βρήκα ακόμα πιο μεστό, ακόμα πιο "δεμένο". Μου άρεσε πολυ!
Βαρετό γιατί δεν έχει σημείο αναφοράς, ανερμάτιστο, χωρίς ξεκάθαρο πρωταγωνιστή ή πρωταγωνιστές ή έστω αφηγητή...σημαντικό μείον η γλώσσα…το κρητικό ιδίωμα ή η γλώσσα της εποχής σχεδόν ανύπαρκτα , αντί αυτών σύγχρονες εκφράσεις. Μοιάζει με τηλεοπτικό σενάριο δυστυχώς