Homosexual: Oppression & Liberation

by Dennis Altman

An early work in the gay liberation movement that recognized the divisions within that movement as a form of healthy diversity, this anniversary edition reconsiders homosexuality in light of the current gay rights debate and continues to challenge conventional notions of sex and gender. Drawing on stories from the emergent movement and on the writings of James Baldwin, Allen Ginsberg, Christopher Isherwood, Herbert Marcuse, and Kate Millett, its objective is to propose ways in which to create a common community out of a shared sexuality and experience.

Genres: LGBT, Nonfiction, Queer, History, Gay, Social Justice, Politics

296 pages, Paperback

First published January 1, 1971

About the author

Dennis Altman is a Professorial Fellow in Human Security at La Trobe University, Melbourne, and was Visiting Professor of Australian Studies at Harvard.

He has written eleven books exploring sexuality and politics, and their inter-relationship in Australia, the United States, and now globally. These include The Homosexualization of America, AIDS and the New Puritanism, Rehearsals for Change, The Comfort of Men (a novel), and his memoir Defying Gravity. His book Global Sex (Chicago University Press) has been translated into five languages. Most recently he published Gore Vidal’s America (Polity), 51st State? (Scribe)and The End of the Homosexual? (UQP).

In 2008, Altman was appointed a Member of the Order of Australia.

Reviews

[Nikolas Koutsodontis · Rating 4 out of 5]

Ιστορικό κινηματικό βιβλίο, γραμμένο από τον κοινωνιολόγο Dennis Altman, με τον ενθουσιασμό και την αισιοδοξία ενός συμμετέχοντα στα βρεφικά βήματα του σύγχρονου πια ομοφυλόφιλου κινήματος, όντας παρόν στο Stownwall riot το 1969, αλλά και στο σχηματισμό του Gay Liberation Front.

Διαβάζοντας το αναρωτιόμουν πόσους από τους στόχους που έθετε το βιβλίο έχουμε σήμερα ως δυτικές κοινωνίες επιτεύξει ακριβώς πενήντα χρόνια από την έκδοση του (1971).

Αρχικά ο Άλτμαν προσεγγίζει τον όρο "Ομοφυλοφιλία".

Κάνει πολύ και ενδιαφέρουσα χρήση λογοτεχνικών πηγών της εποχής του (την αμερικάνικη λογοτεχνία του ομοφυλόφιλου ως "απόβλητου σε αντίθεση με τη βρετανική όπου συμμετέχει κανονικά στο περίπλοκο σύμπαν των κοινωνικών σχέσεων 18 -και άρα πιο ευτυχισμένων), ορίζει ως σημαντικότατη υπόθεση την αναγνώριση και προβολή τη ομοφυλοφιλίας των ατόμων (30),

αναλύει τον ομοφυλόφιλο κόσμο, μέσω των μπαρ γνωριμίας, αλλά κυρίως των πάρκων, λουτρών, ακρογυαλιών, λεσχών όπου οι άντρες βρίσκονταν για ψωνιστήρι και ευκαιριακό σεξ. Εδώ, μίλησε για τους παντρεμένους γκέυ και τους "πόρνους", βασισμένος και στο έργο του Laud Humphreys (στο Tearoom trade έδωσε κοινωνιολογικά τον κόσμο του αντρικού ευκαιριακού δημόσιου σεξ). Ο Άλτμαν απορρίτει τον κόσμο αυτόν, ως ψευτοκοινότητα βασισμένη πάνω στις σεξουαλικές ανταλλαγές (53)

προσεγγίζει το φαινόμενο του συντηρητισμού των γκέυ, το σκέφτεται ως ένα τύπο υπεραναπληρωσης , εκείνων που έχοντας αποκτήσει μια θέση στην κοινωνία καταφέρονται με πίκρα ενάντια σε όσους αμφισβητούν τη θέση τους (41), μιλά για την οικογένεια, που ακόμα δεν είχε καταπιαστεί με το θέμα η queer λογοτεχνία.


Έπειτα μιλά για την καταπίεση.

Οι ομοφυλόφιλοι υφίστανται τριών ειδών καταπίεση: διώξεις, διακρίσεις και ανοχή (59). Όταν γράφτηκε η ομοφυλοφιλία ήταν ημιμόνιμη στις ΗΠΑ, με την αστυνομία να κυνηγά ακόμα κόσμο στα στέκια των ομοφυλόφιλων. Πιάνει την εκκλησία, τους ψυχιάτρους (74), την εσωτερικευμένη ενοχή (υπόδειγμα οι ήρωες του Boys in the band), την πραγμοποίηση των ατόμων (αυτό που λένε οι αμερικάνοι objectification, το να μετατρέπεται το άτομο σε σεξουαλικό αντικείμενο), προτάσσει από τότε την υιοθεσία παιδιών (83), και τη διαφορετικότητα, την αίσθηση του απέξω (queer) 87.


Τα δυο πρώτα μέρη δεν έχουν τόσο ενδιαφέρον όσο το τρίτο, της Απελευθέρωσης.

Εδώ δείχνει και το βιβλίο την εποχή του και την ηλικία του, κυρίως σε ο,τι αφορά την υιοθέτηση Φρουδικών και Μαρκουζικών θεωριών. Η αμφισεξουαλική φύση του ανθρώπου που είναι θέση που υιοθετεί ο Άλτμαν βασίζεται πιο πολύ στον Φρόυντ παρά στον Κίνσευ (ίσως έπαιξε ρόλο και το γεγονός πως τα δείγματα μελέτης του Κίνσευ ήταν αποκλειστικά λευκοί άντρες). Έτσι μιλά για τη Μαρκουζική "μεγάλη άρνηση", τον "ορφικό" έρωτα που στρέφεται ενάντια στην αναπαραγωγή 97

Μια πολύ έξυπνη διαπίστωση του Άλτμαν αφορά στην πυρηνική οικογένεια. Η γνωστή αξιοποίηση της από την αστική τάξη για την εξυπηρέτηση της εκβιομηχάνισης, ώστε να περιοριστεί η ελεύθερη σεξουαλικότητα της εργατικής τάξης και να παράγεται πιο σίγουρα το αυριανό εργατικό δυναμικό, αφορά και στην ΕΣΣΔ της εποχής του Στάλιν με την εκεί εκβιομηχάνιση και κολλεκτιβοποίηση (96). Είναι μια πολύ λογική εξήγηση του πως τα πρώτα 15 χρόνια της ΕΣΣΔ -με τους πρώτους γκέυ γάμους, τις πρώτες φυλομεταβάσεις, τον κομισάριο Μπάτκινς να μιλά για τη φυσιολογικότητα της ομοφυλοφιλίας- τα ακολούθησε η επαναποινικοποίηση της ομοφυλοφιλίας το 1934, μαζί με τις αμβλώσεις. Προφανώς δεν υπήρχε κοινωνική βάση ακόμα να υποστηρίξει αυτές τις επαναστατικές αλλαγές.

Ο Άλτμαν χρησιμοποιεί την αμφιλεγόμενη φρουδική θεωρία, που υιοθετεί με τον τρόπο του και ο Μαρκούζε, του πολιτισμού ως αποτέλεσμα της απώθησης των σεξουαλικών παρορμήσεων για να μιλήσει για τον αντρικό δεσμό και την απαγόρευση τρυφερότητας (103), χρησιμοποιώντας και το έργο του Μαίηλερ. Εδώ βασίζει και τη θέση που υιοθετεί για τη βία ως ανικανότητα των αντρών να δώσουν διέξοδο στη σεξουαλικότητα 106). Επειδή το βιβλίο γράφτηκε καταμεσής του αντιπολεμικού κινήματος για το Βιετνάμ η θέση αυτή προεκτείνεται στο να ερμηνεύσει το πολεμικό φαινόμενο συνολικά σαν σεξουαλική απώθηση 121. Θέση που βιολογικοποιεί κοινωνικά φαινόμενα είναι μάλλον ασόβαρη, ενώ μαρξιστές όπως ο Στάιγκερβαλντ, έχουν κριτικάρει τις θεωρήσεις των Φρόυντ/Μαρκούζε για τις ορμές ως φαντασία σκέτη αφού αν ίσχυε πως προέρχεται ο πολιτισμός από την καταπίεση τότε στην αρχαία Ρώμη η τέχνη δεν θα ήταν προιόν των Πατρικίων, αλλά των σκλάβων.

Έπειτα η χρήση της φρουδικής "πολύμορφης ηδονής" των μωρών, με την επιστροφή της κοινωνίας σε αυτή και την ερωτικοποίηση της ζωής 111 η πίστη στην ελευθερία που παρέχει η τεχνολογία είναι απλώς η χίπικη αισιοδοξία της εποχής του βιβλίου. Παρόλα αυτά αναγνωρίζει οτι η αστική κοινωνία δεν μπορεί να επιτρέψει ολική προσωπική απελευθέρωση 112, αλλά δεν το αναλύει φυσικά καθώς ο Άλτμαν αποφεύγει την πολιτική και θα ήταν αρκούντως μαρξιστικό να ανέπτυσσε τέτοιες ιδέες.

Με τον Μαρκουζικό όρο "απεξιδανικευμένη καταπίεση" ο Άλτμαν ερμηνεύει τους τρόπους που διοχετεύει η αστική τάξη την ανοχή της στους ομοφυλόφιλους και αυτοί είναι τα προιόντα της καπιταλιστικής παραγωγής, από κρέμες ομορφιάς ως λουτρά και μπαρ. 112

Ο Αλτμαν πιστεύει στις ανθρώπινες σχέσεις ερωτικές και μή, μιλά (όπως και σε όλο το βιβλίο δίνοντας προσωπικά του βιώματα) για τις προσπάθειες τότε της γκέυ κοινοβιακής ζωής με την πολυγαμία 119. Τελικά ο Άλτμαν υποστηρίζει ένα σοσιαλισμό με έντονες αναρχικές αποχρώσεις.

Σημαντική και πρώιμη είναι η εκτίμηση της διαφοράς των προγενέστερων ομοφυλόφιλων οργανώσεων με το Gay Liberation Front: συνίσταται στο οτι προσπαθούσαν να ενσωματωθούν στην υπάρχουσα τότε κοινωνία, ενώ το Gay Liberation Front στόχευε ριζοσπαστικά στον μετασχηματισμό της κοινωνίας (137). Εννοείται η επιλογή του ριζοσπαστισμού αυτού ήταν φυσική συνέπεια της εποχής και η σημερινή κοινωνία του οφείλει πολλά.

Εξίσου σημαντική είναι η λογική που καταγράφει ο Άλτμαν στο γιατί το ομοφυλόφιλο κίνημα δεν ήταν πολιτικό όπως η πολιτική ορίζονταν ως τότε. Πρωταρχικής σημασίας ήταν η ανάγκη να επανακαθοριστεί ο εαυτός 138

Ουσιαστικά το ομοφυλόφιλο κίνημα στόχευε στον μετασχηματισμό αξιών και συνείδησης, μια πιο ψυχολογικής φύσεως σημασία της πολιτικής και διεύρυνση του πεδίου της 139.

Η θέση αυτή καθιστά το κίνημα ουσιαστικά πολιτιστικό, καθώς μιλάμε για διαταξική κατηγορία πολιτών και, σε αντίθεση με τους Πάνθηρες, η ταξική εκμετάλλευση δε σχετίζεται αιτιωδώς με την καταπίεση.

Οι παρατηρήσεις του Άλτμαν για τα μπαρ της μοναξιάς στέκουν και σήμερα, εκείνος υποστηρίζει έναν νέο άνθρωπο και νέες επαφές με χοροεσπεριδες, ώστε να αποφευχθεί η σεξουαλική κραιπάλη. 141

μιλά για τον θυμό των καταπιεσμένων που οδηγεί σε διαχωρισμούς 146, πράγμα που όπως και η μοναξιά των μπαρ και η σεξουαλική κραιπάλη ακόμα απαντώνται στο σήμερα και είναι το ζητούμενο να απαλλαγούμε από αυτά.

Ο Άλτμαν δίνει ενδιαφέρουσες σελίδες περιγράφοντας την πολιτιστική ηγεμονία, κατά Γκράμσι, των λευκών στρέιτ αμερικανών με την προτεσταντική ηθική και -πολύ σημαντικό- παραδέχεται εν τέλει οτι δεν αμφισβητούν την πολιτική και οικονομική εξουσία των ελίτ οι ομοφυλόφιλοι με τον επαναστατικό τους μετασχηματισμό των αξιών 157

Χρησιμοποιεί τον Άλβιν Τόφλερ, ειδικά στη θέση του για το σβήσιμο του μυστικισμού της μητρότητας 161, πράγμα που θα επιτρέπει άντρες να μεγαλώνουν παιδιά

επισημαίνει σαν πρόβλημα την αγνόηση των φυλετικών και ταξικών ανισοτήτων από τις ομοφυλόφιλες οργανώσεις (185 και πιστεύει οτι η διαίρεση οφείλει το κατεστημένο.

Έπειτα αναγνωρίζει στους Μαύρους Πάνθηρες και στο φεμινιστικό κίνημα τη σημαντική συμβολή τους ως παράδειγμα για το ομοφυλόφιλο κίνημα. Μάλιστα στις φεμινίστριες είναι η χαλαρή δομή και η προσωπική στράτευση (πέρα από την αυστηρή δομή της Αριστεράς) που τους ενέπνευσε 201

Η απόρριψη της ανατρεπτικής πολιτικής στάσης, που τελικά δεν αμφισβητούν την ηγεμονία της ελίτ, οφείλεται και στο οτι χρειαζόταν τότε να εκφραστούν και να συμβάλλουν και οι συντηρητικοί ομοφυλόφιλοι (ο Άλτμαν τους λέει πλειοψηφία) στην αλλαγή των αξιών και της συνείδησης, στην πολιτιστική και ψυχολογική αλλαγή προς όφελος μιας ευρύτερης σεξουαλικής απελευθέρωσης. Και αυτό γιατί η ανατροπή της άρχουσας τάξης είχε σαν εναλλακτική τότε μια σοβιετική εξουσία που εξίσου δίωκε τους ομοφυλόφιλους. Οπότε μιλάμε για φόβο. 219

Συνοπτικά ο Άλτμαν καταλήγει στο ότι η αποδοχή της ομοφυλοφιλίας απαιτεί μείζονα μετασχηματισμό της κοινωνικής δομής229 αποδοχή στο ότι είναι πλευρά της ανθώπινης φύσης συνολικά και ουσιαστικό κομμάτι της ύπαρξης.


Γραμμένο πριν την εποχή του AIDS, στην εποχή του ελεύθερου έρωτα, το βιβλίο είναι τεκμήριο ενός παρελθόντος και ενός μέλλοντος τελικά, καθώς μέσα βλέπουμε όσα σήμερα έχουμε κατακτήσει και όσα ακόμα απαιτούμε. Αυτός ο μετασχηματισμός της κοινωνικής δομής, αυτό το πολιτιστικό κίνημα που σπάει την εξουσία της πυρηνικής οικογένειας, δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμα. Η ευρύτερη αποδοχή της ομοφυλοφιλίας ως φυσιολογικής παραλλαγής της ανθρώπινης σεξουαλικότητας δεν έχει αποστερήσει την κοινωνία από την ακόμα ισχυρή προπαγάνδα της εκκλησίας. Ακόμα οικογένειες απορρίπτουν τα παιδιά τους, ακόμα ο "ομοφυλόφιλος κόσμος" έχει τον χαρακτήρα του ευκαιριακού, του απρόσωπου, ακόμα είναι δύσκολη η αποδοχή στον εαυτό μας της σεξουαλικότητας μας, ακόμα τα μπαρ είναι τόποι μοναξιάς.

Διαβάζοντας το βιβλίο το 2021, από πολύ καλύτερες θέσεις κοινωνικά απ ό,τι το 1971, μπορούμε πια να μην χρειαζόμαστε την προσέγγιση των συντηρητικών ομοφυλόφιλων για την αλλαγή των αξιών και της συνείδησης. Μπορούμε να συνεχίσουμε την πολιτιστική αλλαγή αμφισβητώντας πια και την πολιτική και οικονομική εξουσία της ελίτ και αποδεχόμενοι ότι η ομοφυλοφιλία είναι κομμάτι του εαυτού μας. Μπορούμε πιο έτοιμοι να συνδυάσουμε τον πολιτιστικό με τον πολιτικό, ταξικό αγώνα.

[Carlos · Rating 5 out of 5]

This 1971 book gives the reader a deeper understanding of the LGBT person than almost any other book since. Through the historical lens of the emerging gay liberation movements across the world, Altman manages to give a penetrating look at the LGBT person and its community with its strengths, challenges and future. He manages to discuss, quite in depth, about a number of issues that, I believe, are central to the understanding of the end goal of the initial gay rights groups; issues like the false dichotomy of hetero-/homosexuality as well as the uniqueness – without implying any superiority – of the gay stigma in comparison to the one carried by other oppressed minorities. In this last aspect, Altman also manages to give the reader the best discussion on the intersection of African-American and LGBT politics that I’ve ever read and, while acknowledging his shortcomings, also giving a detailed look at the intersection with Women’s politics. This is a definite must-read for anyone who wishes to understand the role of the gay person/movements in the larger scheme of civil rights.

[Luke McCarthy · Rating 3 out of 5]

Worthwhile as a glimpse into what gay liberation was talking about and thinking through in the early moments of its formation. Particularly astute when it touches on the difficult work of building solidarity amongst other minority groups. Unfortunately, there is a kind of New Left morality here which has aged poorly. Altman proposes that the ideal society would necessarily be genderless and bisexual. This leads him to some odious, condescending and plainly transphobic conclusions. I really have no time for this kind of speculative theory.

[James · Rating 5 out of 5]

Genuinely fascinating to read this cornerstone key text (Vito Russo in The Celluloid Closet argues it might be THE gay text of his time). I had to keep reminding myself that this was written pre-AIDS crisis, full of hopes and dreams of a future that was soon to be ripped asunder. Altman argues that in order for there to be total acceptance of the homosexual, the world would have to move past simple homo- and heterosexual definitions into a new kind of human, a kind of radical change. This is a constant throughout the work, the end point of many of the discussions he raises and the literature he engages with. But those radical changes never occured.

In a recent article on Dale Peck's criticism of Pete Buttigieg, Rich Juzwiak referred to an article by Fenton Johnson which argued that gay culture was divided into two camps; the radicals (who fought for a new kind of consciousness around sexuality, a "radical change") and the assimiliationists (who simply wished to fit in). This divide is also in evidence in Altman's work, even if it is less prominent. Johnson argued that the radicals changed in the AIDS crisis; "we died or lost ourselves to grief", a weakness the assimilationists used to gain prominence: "the assimilarionists have won, those men and women whose highest aspiration was to be like everyone else." This divide is still in evidence today, but it's interesting to read Altman's work and to note how different the world could've been (for more on this, I would reccomend href="https://www.iftheylived.org/home"... Herrera's FATHERS Project).

It's also worth noting that Altman's view on transgender people (that they will be made redundant when the 'new human' is revealed because their existence is primarily defined by gender) is complicated and very much of the period. It will be interesting to see if Altman's perspective has changed in his 2016 follow-up The End Of The Homosexual?.

But even ignoring its importance as a historical artefact, Dennis Altman's book is still shockingly relevant, exploring what it means to be a homosexual within Western society in an insightful and accesible manner. I will finish with the most poignant quote from Altman's book:

"We are freeing ourselves through the way we live, and as long as homosexuals are oppressed, walking arm-in-arm with one's lover down the street is as much a political act as campaigning for legal reform."

[✩☽ · Rating 2 out of 5]

Tolerance can be achieved by liberal means; acceptance however demands a major change in our social framework.

personally, i think this book would've been better titled 'bisexual'.

(i get that altman didn't choose the title but the original publisher has long been defunct and at least that way the title would've aligned better with the book's thesis.)

in his foreword, altman is incredulous that today's queer academics refer to his generation as "essentialists" given that he was saying sexuality is "fluid, malleable and created" and criticizing the "the essentialist views of some sort of ahistorical inborn gay spirit which underlie bunch of early gay liberation writing" long before those academics ever existed.

in other words, altman was queer theorying before the cool kids started calling it that.

so it comes as no surprise that altman doubts the existence of exclusive homosexuality several times throughout the book (how many of us are in fact exclusively homosexual, he asks) and suggests people are socialized from a bisexual potential into homosexuality even as he paradoxically admits he has no explanation for how exactly this might occur, given that society is incredibly and violently homophobic. at one point he proposes that black women are more likely to be homosexual due to violence from men — an insane claim to make, considering lesbians face the dual burden of both sexism and homophobia, which is a point he makes in his own damn book.

had the pervasive liberal homophobia of the last decade not stripped me of any and all charitable good will, i'd be less irritable about this book; i admit that irritation has heavily colored my reading experience simply because i'm so fed up and on guard against certain strains of argument. but let me compartmentalize for a hot second and allow for some more grace and nuance: i'm not entirely against social constructionist arguments, certainly there are elements i agree with. i wholly concur that the extreme stigma attached to homosexuality causes people who might experience same-sex attraction to either not recognize that attraction or repress it; in a world where this stigma did not exist, this would not be the case (see: the women's movement in the 70s). ergo presenting same-sex attraction as something everyone is either innately aware of or incapable of creates as sense of otherness around same-sex attraction that might lead people to not recognize their own potential for it. i get it! i agree! it's when theorists apply this argument in reverse that i have to wonder what kind of alternate reality the writer is living in. be for real mate, in what world was anyone socializing me into repress the supposed heterosexual elements of my personality. au contraire, people are more than willing to hallucinate it despite the clear fact of its non-existence. "you too might be attracted to the same sex" is a radical statement in a heterosexist society, whereas "you too might be attracted to the opposite sex" is just insane old-school homophobia.

i get the broad strokes of altman's vision, i do — it's just the homophobic devil in the details and the way elements of that vision are playing out right now in a manner that is to the complete and utter detriment of homosexuals. but that's not fair, now is not 1973 when this was published and i don't want to be wholly disparaging of altman who came out in what was an incredibly difficult time to be out, let alone on such a public level.

disagreements with the book's thesis aside, altman is an astute writer and i did really enjoy reading about the origins of gay liberation movement and its connections and relation to other radical leftist movements of the time (well, specifically in the US). both for the historical perspective, but also for its present day relevance. progress made through liberal means has warped into a new kind of homophobia - gay activists (as distinct from queer activists) have once again been reduced to asking for tolerance of same-sex attraction. altman envisions moving beyond pleas for tolerance, "beyond the liberal hope that the homosexual will megre imperceptibly into society" and articulates clearly how true acceptance of homosexuality can only come with a radical transformation of society. those demands of the gay liberation movement were never really fulfilled; with liberal and conservative homophobia fencing us in, i suspect that vision will be vital for the fight ahead.

[Domenico Francesco · Rating 5 out of 5]

Probabilmente il saggio più importante sull'omosessualità insieme a Elementi di critica omosessuale di Mario Mieli. Sono rimasto davvero scconvolto da questo libro, dalla sua attualità sulla maggior parte delle questioni sulla liberazione omosessuale e sull'arrivare decisamente al punto della questione. Interessante anche l'ultimo capitolo in cui si analizza a parte il rapporto tra i gruppi LGBT+ e gli altri gruppi e controculture americane. Essenziale, da ristampare subito.

[Robert Drake · Rating 4 out of 5]

This book was very informative, well written, and useful for sociological research purposes.