Opsene: roman

by Veljko Mili?evi?

204 pages, Paperback

Published January 1, 1922

Reviews

[Brodolomi]

“Opsense” su objavljene 1922. godine, šesnaest godina nakon što je Milićević u SKG u nastavcima objavio “Bespuće”, koja danas imaju status prvog modernog romana u srpskoj književnosti. Razočarajavuće što se Milićević u “Opsenama” odrekao dosta onoga što je u “Bespuću” kritika učitala kao moderno, te je čitaocima isporučio manje-više konvencionalni roman. Siže je solidno postavljen, ali Milićević nije vrstan pripovedač. Mogu mu se naći mnogobrojne mane. Tekst je prebombardovan nizovima retoričkih pitanja, a stil je na pojedinim mestima plesnjiv od opštih mesta na nivou poređenja očiju sa gorskim jezerima i sl. Glavni junak dr Branko Zavišić je neka vrsta posavskog don Huana i po temperamentu blizak rođak Gavra Đakovića iz “Bespuća”. Branko ga onako živi “kola, kurve, droga, klubovi, kafane, ovaj život, žurka koja nikako da stane”, ali kada “svane” i dođe do prezasićenja i praznog novčanika želi da se promeni, te napušta Zagreb. A to je opet kao u Bespuću, samo što u Milićevićevom prvencu čak i, kad Gavra izađe na sveži vazduh sela, njega pratimo kroz guste magle i uvek nam nešto izmiče i sve je više štimung nego činjenica, dok je pripovedanje u “Opsenama” u trećem licu dosta konvencionalnije. Zaplet je zasnovan na ljubavnoj intrigi, erotskim trouglovima, duhovima prošlosti, naivnoj miraždžiki i lajtmotivu cvetova i grobova. Reč je o nihilističkom tekstu sa vrlo odvratnim karakterima koje prezireš ili jer su nečasni ili jer su bez kičme, a zbog oboje cokćeš jezikom jer autor nije previše poradio ni na jednima. Intriga i atmosferičnost poslednje četvrti romana lepo vozi.

Za rubriku “Ništa novo pod suncem” ističem da u romanu postoje izvod iz hrvatskih novina gde se Hrvati žale na “balkansku i divlju muziku” koju slušaju Srbi na svojim proslavama, iako su na terevenci, opisanoj nekoliko stranica ranije, "divlju muziku" iz Srbije vrlo rado slušali i Hrvati.