Hollandse Meesters uit Amerika

by Ben Broos, Rieke van Leeuwen (editor)

Dutch

561 pages, Hardcover

First published January 1, 1990

Reviews

[Jan · Rating 4 out of 5]

De catalogusauteur is Ben Broos, hoofdconservator van het Mauritshuis in Den Haag, de Nederlandse locatie van de tentoonstelling van ‘Hollandse meesters uit Amerika’ – de andere was San Francisco. In de uitgebreide inleidende essays doen die auteurs de geschiedenis van het verzamelen van Hollandse en Vlaamse 17de-eeuwse kunst in Amerika uit de doeken. Ook in de begeleidende teksten bij de afzonderlijke tentoongestelde schilderijen staat enorm veel informatie over de reis die een schilderij vanuit het schildersatelier via vele eigenaren, handelaren en instituten heeft afgelegd alvorens te arriveren in de actuele collectie van een particulier of een museum, uiteraaard voor zover bekend, want over zeer vele omzwervingen tast men nog steeds in het duister. Wat opvalt, ’t is welhaast een refrein, is de omstandigheid dat wel vaak gepoogd is een belangrijk schilderij voor (en in) Nederland te behouden, maar dat vooral in de loop van de negentiende eeuw dat niet gelukt is wegens de enorme financiële koopkracht van vooral Amerikaanse kunstkopers, die niet altijd tevens kunstminnaars waren. Het is dan vaak wel zo dat op den duur dergelijke aankopen in (Amerikaanse) musea terecht zijn gekomen, zodat zij voor het publiek beschikbaar zijn gekomen; een enkele keer gebeurde aankopen met het vooropgezette doel om ze aan een museum over te doen, hetzij bij leven dan wel door middel van een legaat.
De bespreking van alle 73 schilderijen zelf in de catalogus betreft verder wat er te zien is, hoe de compositie in elkaar zit en welke, vaak slechts speculatief te duiden, achterliggende bedoelingen de schilder eventueel heeft gehad. Ook wordt ingegaan op kleurgebruik en de wijze waarop kleding is weergegeven, hoe een landschap is gestoffeerd en dergelijke, nog afgezien van de lang niet altijd duidelijke datering. Wat ik zelf ook interessant vind is het equivalent van wat een romanschrijver aan intertekstualiteit in zijn boeken aanbrengt: welke voorbeelden zijn op een schilderij kenbaar, toont het overeenkomsten met tijdgenoten, leermeesters, leerlingen en hoe heeft de schilder die invloeden naar zijn hand gezet. Daartoe zijn in het boek velerlei ondersteunende afbeeldingen geplaatst.
Het is een enorm rijk boek, zoals de tentoonstelling, die ik begin 1991 heb bezocht, een kleurrijke en betekenisvolle gebeurtenis was. JM
O, wat was het schilderij van Rembrandt ‘Portret van Joris de Caulerij’ van superieure kwaliteit!!