Sebuah Unggun Di Tepi Danau: Puisi-Puisi Pilihan

by Muhammad Haji Salleh

Buku ini memuatkan puisi-puisi pilihan daripada tujuh buah buku beliau yang telah diterbitkan dari tahun 1973 hingga 1993. Bagi memantapkan kumpulan puisi ini, Muhammad mengetengahkan kesinambungannya dengan menyertakan beberapa puisi baru di bawah judul "Jurnal Eropah" yang dihasilkan sewaktu beliau menduduki Kerusi Pengajian Melayu di Universiti Leiden pada tahun 1993-1994.

Genres: Poetry

259 pages, Hardcover

First published January 1, 1996

About the author

Sasterawan Negara yang ke-6, 1991. Penerima S.E.A. Write Awards 1997. Tokoh Anugerah Akademik Negara 2008.

Prof. Dr. Muhammad Haji Salleh dilahirkan pada 26 Mac 1942. Beliau mendapat pendidikan awal di High School Bukit Mertajam ,Bukit Mertajam, Maktab Melayu Kuala Kangsar dan Malayan Teachers College Brinsford Lodge, England. Setelah itu, beliau menuntut di Universiti Malaya, Singapura dan mendapat Ijazah Sarjana Sastera. Beliau kemudiannya melanjutkan pengajian ke Universiti Michigan, Amerika Syarikat di mana beliau mendapat Ph. D.

Kerjayanya bermula sebagai seorang guru di Trade School Butterworth pada tahun 1960 dan kemudiannya meneruskan perkhidmatan perguruannya di beberapa buah sekolah hinggalah menjadi tutor, pensyarah, pensyarah kanan dan seterusnya menjawat beberapa jawatan akademik di universiti tempatan dan antarabangsa.Beliau juga pernah mencatat sejarah sebagai profesor termuda yang pernah dilantik ke jawatan itu pada tahun 1979 ketika berusia 37 tahun.

Sekembalinya ke Malaysia, beliau berkhidmat di Universiti Kebangsaan Malaysia dan Universiti Sains Malaysia. Selama 42 tahun, beliau pernah bertugas di USM,UKM dan UM. Malah pernah dijemput mengajar di Amerika Syarikat, Brunei, Jerman dan Belanda sebagai profesor pelawat dan menerima ‘fellowship’ dari beberapa buah universiti di Amerika Syarikat, Jepun serta Belanda.

Fokus penulisan beliau ialah puisi dan kritikan sastera dalam bahasa Melayu dan bahasa Inggeris serta membawa sastera Malaysia menyeberang ke benua Asia, Eropah dan Amerika Syarikat.

Beliau telah mencetus penubuhan dua pusat kajian Melayu iaitu di Universiti Islam Riau dan Universiti Jambi. Sajak dan kritikan sastera beliau diterjemah ke dalam 12 bahasa termasuk bahasa Belanda, China, Denmark, Ibrani, Itali, Jepun, Jerman, Korea, Rusia, Sepanyol, Thai , Vietnam ,Portugis dan Perancis. Teks sastera klasik yang dikajinya ialah Hikayat Isma Yatim, Sulalat-as-Salatin dan Hikayat Hang Tuah dan lain-lain yang menonjolkan jati diri Melayu.

Reviews

[hans · Rating 3 out of 5]

Kiasnya terlalu 'klasik' dan berat bagi aku. Tapi laras dan pilihan bahasanya cantik sekali (walaupun aku sebenarnya lebih gemar kalau puisi punya ritma senada pada setiap rangkapnya). Ada cerita pada setiap puisi daripada pemerhatian, pengalaman peribadi dan isi hati penulis-- hal budaya dan bahasa, kisah kampung dan sejarah, hal-hal mellow dan random. Paling suka bab Kalau, Atau dan Maka, ada satu rangkap paling aku ingat di puisi Kasih Anak Kecil--
"takdir bukan tunggul di jalan
dapat diukur dengan penglihatan
datangnya di luar faham
samar, sulit dan sedih."

[⠀ · Rating 3 out of 5]

Kali pertama baca makin lama puisi-puisinya rasa makin membosankan. Sebab kebanyakan puisi hanyalah seperti cerita-cerita yang diceritakan dalam rangkap demi rangkap daripada ayat penuh dalam perenggan demi perenggan. Tapi tak dinafikan juga, ada beberapa rangkap dalam beberapa puisi yang agak menarik perhatian. Untuk puisi-puisi macam ni, memang aku baca balik sekali dua. Dan aku perasan kebanyakan puisi berteraskan pemerhatian, harapan dan kenangan dari penulis. Apa yang membuatkan perasaan membaca puisi-puisi dalam buku ini sedikit hambar mungkin kerana penggunaan bahasanya yang boleh dikatakan straight forward daripada dihiaskan dengan bahasa yang puitis dan berbunga-bunga seperti dalam kebanyakan puisi yang biasa aku baca. Jadi, tidak memberi banyak ruang untuk pencarian isi-isi tersirat sepertimana kebiasaan terselit dalam puisi-puisi yang ditulis dalam bahasa yang puitis tu dan sekaligus tak dapat membangkitkan perasaan teruja sewaktu membacanya. Tapi apa yang aku suka tentang puisi-puisi dalam buku ini adalah bagaimana ia turut merakam situasi politik, budaya dan kaum sekitar waktu ia ditulis dan yang menariknya situasi yang sama itu masih lagi berterusan sehingga ke hari ini.

Apapun antara puisi-puisi dengan satu dua rangkap yang berjaya menarik perhatian aku adalah:

• walau sementara
• kurun-kurun peperangan
• darah rwanda
• eropah hari ini
• waktu berpawai
• perjalanan terakhir
• untuk kasturi
• selamat pulang juita
• di sebuah desa (puisi penuh)
• dalang iii
• potret diri
• kasih anak kecil
• ceritera yang kesepuluh
• ceritera yang kedua puluh empat
• pulang si tanggang
• pulang
• berapa banyak?
• helsingor
• di kubur chairil
• tuhan yang menjadikan (puisi penuh)

Dan salah satu petikan rangkap puisi yang aku suka:

berapa banyak kemanusiaankah
harus kita berikan untuk jadi manusia
di dunia begini?
kita mesti berperang
untuk nilai-nilai yang mensejahterakan,
dan dengan berlawan
kita merosot kembali dari kemanusiaan.
— berapa banyak?

[Fadillah · Rating 5 out of 5]

Usia mensamar ketentuan,
Lorong-lorong menjadi tua,
Diulangi oleh ingatan sisa,
Bangsa-bangsa jadi biasa.
Ku cari juga kelainan,
dari detik tengah usia,
tetapi yang tiba rupa biasa,
Yang berkerlip hanya garis beza,
atau condong cara.
- Condong Cara by Muhammad Haji Salleh (Kalau, atau dan Maka)
.
.
A truly wonderful, a mix of political, spiritual, nature, travel and just amazing poetry from Muhammad Haji Salleh’s previous work. Despite being a renowned literary scholar and National Laureate in Malaysia, its hard to admit that this is my first time reading his work. I honestly dont know how to write my review on this one as it it is indescribable. Particularly because he wrote his poems so well and the topics are so diverse that within this collection - that we as readers felt that we aren’t just reading poems. We are following along in his journey. For the first part which is titled ‘Jurnal Eropah’ - its like travelogue within the poetry. The acute observation as foreigner living in a foreign land was stamped all over his prose in this section. For example, when he wrote about fall season in Leiden Netherland (1994) : “Musim gugur melayang ke atas daun
tangkainya terpatah oleh panas rapuh,
akhirnya tergelincir di ubanku.
Hujungnya kuning seperti Nestapa,
Diberatkan oleh titik halus kabus,
Kuning mencair jadi kenangan.
On ‘Watak Tenggara’, his poems started to become a bit gloomy. Its not a bad thing (at least for me as i love reading despressive stuff) as he contemplated on the existence, loss, exile and even few reflection on reality of living for the working class in the country he visited. In ‘Penunggu’, he wrote about a man that frequented to the government office waiting for his matter to be settled but was told to wait few times unless he can give bribe.
“Sekali terbayang penyelesaiannya,
hanya rupiah yang dapat membeli waktu,
dan untuknya bukan satu penyelesai,
dia tidak punya wang,
dan setelah berhari menunggu,
dia tidak lagi punya waktu.”
‘Sajak Sejarah Melayu’ demonstrated how he took apart many pieces of Malay History and rewrote them in the form of poetry. The fall of Melaka were penned in ‘Ceritera yang Ketiga Puluh Empat’ : “Telah lama alah Melaka ini,
Feringgu Hanga Pemecah Terakhir,
Pada Negara yang diretakkan,
Oleh Biaperindan orang-orang besarnya,
Bukit Istana diusung ke parit oleh Zalimnya
Yang tak tertebus pada tujuh keturunan”. The poem illustrate that portuguese might be one of the factors why Malacca Glory ended but internal crisis is the biggest contributor to it. There are other chapters that are equally good but i might not be able to review them all as I dont want to sound repetitive. Overall, What a unique style and a great pleasure to read this as well. Ultimately, i have to buy more MHS works after finishing this one.
.
.
Individual Rating for each section :
- Jurnal Eropah (4/5)
- Watak Tenggara (5/5)
- Kalau, atau dan maka (4/5)
- Sajak-sajak sejarah melayu (5/5)
- Ini Juga duniaku (5/5)
- Dari seberang diri (4/5)
- Buku Perjalanan Si Tenggang II (5/5)
- Sajak-Sajak pendatang (4/5)

[Arif Zulkifli · Rating 4 out of 5]

Paling suka Penjual Batik.

[Ummu Auni · Rating 3 out of 5]

puisi pilihan dengan tulisan yang bersahaja, paling suka dengan puisi perihal zaman kesultanan melayu