De slag van de Somme 1916

by Koen Koch

Op 1 juli 1916 begon The Big Push – de gezamenlijke poging van de Britse en Franse legers om aan het Noord-Franse front bij de rivier de Somme een beslissende doorbraak te forceren in de vastgelopen stellingenoorlog. Het plan liep uit op een fiasco, waarbij op die eerste dag alleen al aan Britse zijde 60.000 slachtoffers vielen. De Somme werd, samen met Verdun, het symbool voor de zinloze slachting die de Eerste Wereldoorlog heet.Koen Koch schetst het verloop van de slag, beschrijft de hoofdrolspelers en maakt duidelijk hoe tot op de dag van vandaag de discussie woedt over de militaire en politieke betekenis van de slag. In een slothoofdstuk neemt hij de lezer mee op reis naar Noord-Frankrijk, en laat hij zien wat er in het huidige landschap is terug te vinden van de verschrikkingen van weleer. Het boek is geïllustreerd met foto's en verhelderende kaartjes.

Genres: History, World War I, Nonfiction

214 pages, Hardcover

First published August 1, 2008

About the author

Koen Koch (Amsterdam, 30 juni 1945 - aldaar, 21 januari 2012) was een Nederlands bijzonder hoogleraar en universitair docent aan diverse universiteiten met als specialisatie internationale betrekkingen en onderwerpen rond de Eerste Wereldoorlog. Hij organiseerde diverse reizen in het kader van die laatste interesse.
Koch studeerde algemene politieke en sociale wetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam, en werkte daarna aan de universiteiten van Utrecht en Rotterdam. In 1989 verkaste hij naar Leiden, waar hij aan de slag ging bij het Instituut voor Politieke Wetenschap en bekleedde hij vanaf 1994 de Jean Monnet Chair in Political and Administrative Studies of European Integration. In 1999 werd hij benoemd tot hoogleraar "Internationale betrekkingen, met bijzondere aandacht voor veranderings- en integratieprocessen in Europa"

Reviews

[Harmen de Jong]

Die slag begon op 1 juli 1916 om 07:30 t/m 18 november. De Britten werden geleid door Sir Douglas Haig (1861-1928), Sir Henry Rawlinson (1864-1925), Sir Hubert Gaugh (1870-1963) en Sir William Robertson (1860-1933). Zij hadden Sir John French (1852-1925) gewipt als opperbevelhebber. De Somme was hun vuurproef, ze zouden het beter doen. Echter, de eerste dag sneuvelden 19.240 soldaten, 35.493 gewonden. Haig vond dat het nog wel mee viel. Veel gewonden bleven echter achter tussen beide fronten en gingen langzaam dood.
Haig was nog van de oude stempel, met cavalerie enzo. De anderen waren een beetje realistischer. Maar Haig was de baas...
Allen hadden ze een diepe minachting voor de vrijwillige soldaten uit het arbeidersmilieu. Ze konden dan ook zaken die fout afliepen afschuiven op de slechte kwaliteit van de soldaten. Inferieure kwaliteit. Het tegendeel bleek het geval. Er begon een grote beschieting voorafgaande aan de aanval. Het was slecht materiaal met granaten die te snel waren gemaakt. Het uiteindelijk effect was bijna nul. Het prikkeldraad en de bunkers stonden er nog, op een paar plekken na, waar beter geschut was gebruikt. Zo gaat de beschrijving door, 10.000 gesneuvelden hier, 30.000 daar etc. Het is een weerzinwekkend relaas van generaals die geen binding hadden met hun troepen, slechte communicatie, soldaten die letterlijk als kanonnenvoer werden gebruikt. Halverwege ben ik gestopt, ik had er geen zin meer in. Ik ga later wel eens verder. Ik ben nu ook bezig met de WW1 serie van Anne Perry, daar worden persoonlijke verhalen verteld, je hebt er dan een realistischer beeld bij.

[Alex Knipping]

Koen Koch, schrijver van dit boek kiest duidelijk stelling. De schuld voor het falen van de Britten bij de Slag aan de Somme ligt vooral bij het opperbevel. Haig voerde een oorlog met moderne wapens, maar met een verouderde tactiek, waarbij hij de cavalerie een belangrijke taak had toebedacht, het ver doorstoten tot achter de vijandelijke linies, nadat de artillerie en infanterie een bres hadden geslagen. Die oude cavalerie zou slechts een keer in actie komen tijdens deze uitputtende slag en ook dat werd een fiasco. Voor het eerst werd ook gebruik gemaakt van wat later cavalerie zou gaan heten: een gevechtsgroep bestaande uit tanks. Dit bracht meer succes, maar technische mankementen maakten dat het arsenaal aan tanks snel was uitgeput. Koch betoogt dat de plannen (een doorbraak) al snel werden omgezet tot een uitputtingsoorlog, maar ook dat is dan geen succes geweest, want de Geallieerden verloren meer soldaten dan de Duitsers. Het boek geeft een beknopt en helder overzicht van het beloop van de slag, maar mist toch de ooggetuigenverslagen die de boeken van Lynn MacDonald zo bijzonder maken. Aan het eind een handige reisroute door het gebied.

[Ans Volckaerts]

Tot nu toe las ik eigenlijk nog niet zo enorm veel over de slag van de Somme, maar door dit boek van Koen Koch is mijn interesse absoluut gewekt.
Voor een ‘beginneling’ is dit boek uitermate geschikt, de slag wordt stap per stap of slag per slag, zoals je wil, beschreven. Dit op duidelijke overzichtelijke manier, ook de politieke standpunten en de denk- en handelswijze van onder andere Haig, Rawlinson, Robertson,... komen aan bod. Zonder saai of te technisch worden, dat is een kunst die Koch beheerste.
Ook de derde slag van Ieper van Koen Koch maakte voor mij heel veel duidelijk, alsof er puzzelstukjes in elkaar vielen.
De slag van Somme was onvoorstelbaar qua verliezen. Als je die cijfers leest...waanzinnig. Dit boek geeft me zin om veel meer te weten te komen hierover.

[Tom]

Spoiler alert : het was de schuld van de incompetente generaals.