Η άφιξη μιας νεαρής Ελληνοεβραίας δασκάλας σε ορεινό χωριό της Κρήτης, το έτος 2000, όσο και το πασχαλινό έθιμο της καύσης του Ιούδα, δίνουν αφορμή για μια τομή στο «άβατον» των σύγχρονων ορεινών κοινωνιών της νήσου, αλλά και για το ξεδίπλωμα μιας παλιάς κρητικής παράδοσης, που αποδίδει στο πρόσωπο του βιβλικού Ιούδα τη μοίρα του μυθικού Οιδίποδα. Νόμος και παρανομία, έρωτες και τελετουργίες, φονικά και αποσιωπήσεις, ρηξικέλευθες αλλά και απαρχαιωμένες αντιλήψεις, συνθέτουν ένα σκηνικό γεμάτο συγκρούσεις και αντιφάσεις, μέσα στο οποίο η νεαρή γυναίκα αναζητεί τις ρίζες της ταραγμένης οικογενειακής της ιστορίας.
Rhea Galanaki (Greek: Ρέα Γαλανάκη) is an author who was born in Heraklion, Crete in 1947. She studied history and archaeology at the University of Athens. She received the Novel Prize of the Greek state in 1999.
Το βιβλίο σ’ ένα τμήμα του βασίζεται στην ελληνική λαϊκη παράδοση, και μάλιστα σ’ αυτή της Κρήτης, ενώ το υπόλοιπο στις κλειστές κοινωνίες της ορεινής Κρήτης. Από την μία έχουμε τον μύθο της γέννησης και ζωής του Ιούδα μπλεγμένο με αυτόν του Οιδίποδα και από την άλλη τα ήθη και έθιμα της ορεινής Κρήτης με τις κλειστές κοινωνίες. Θίγονται θέματα πολιτικά και κοινωνικά, θέματα που αφορούν στον αντισημιτισμό και την ξενοφοβία μα πάνω απ’ όλα η νοοτροπία που επικρατεί στις ορεινές κοινωνίες της Κρήτης με τις παραδόσεις και τα ήθη που είναι δύσκολο ν’ αντιληφτεί ο ξένος. Είναι ένα βιβλίο που κρύβει πολλά νοήματα και δίνει τροφή για σκέψη.
Δύο μύθοι, του Οιδίποδα και του Ιούδα μπλέκονται στην κρητική παράδοση για να δημιουργήσουν το απόλυτο κακό. H Ρέα Γαλανάκη γράφει υπέροχα, παντρεύει το σήμερα με το χθες αριστοτεχνικά κι μένω να αγαπώ και να μισώ ταυτόχρονα τον τόπο που έγινε τόπος μου μέσα από τη λογοτεχνία.
Πραγματικά ένα πολύ ωραίο βιβλίο. Έχω διαβάσει της Ρέας Γαλανάκη το "Ελένη ή ο Κανένας", μυθιστόρημα που εκδόθηκε την χρονιά που εγώ γεννιόμουν και που με προϊδέασε να προσθέσω το "Φωτιές του Ιούδα, στάχτες του Οιδίποδα" στη βιβλιοθήκη μου. Μια νεαρή γυναίκα, Ελληνοεβραία δασκάλα, ακολουθεί τη τελευταία λέξη της μητέρας της πριν πεθάνει και διορίζεται - εσκεμμένα - σε ένα χωριό της Κρήτης. Η ιστορία εκτυλίσσεται το 2000, ενώ ταυτόχρονα στο βιβλίο συμπεριλαμβάνεται και η αφήγηση της ιστορίας του βιβλικού Ιούδα - και κατά πόσο σχετίζεται και με τον μύθο του Οιδίποδα - μέσα από τοπικές αφηγήσεις και ιστορίες. Το βιβλίο κυλάει σχετικά αργά και το λεξιλόγιο που χρησιμοποιεί η κα Γαλανάκη είναι αρκετά λυρικό. Παρόλα αυτά, το βιβλίο με κράτησε εκεί μέχρι και τις τελευταίες σελίδες. Μου άρεσε ιδιαίτερα η χρήση διαφορετικής γραμματοσειράς κάθε φορά που η συγγραφέας περιέπλεκε μέσα στην "βασική" ιστορία την ιστορία του Ιούδα. Σχετικά με τους χαρακτήρες, η οπτική γωνία των πραγμάτων από την πλευρά της Μάρθας και η δυναμικότητα των γυναικείων μορφών ήταν τα αγαπημένα μου χαρακτηριστικά. "... τους ήταν αδύνατο να χωνέψουν ότι αντί για το δικό μου, το άνευ αξίας γυναικείο, ξένο κι εβραίικο αίμα, χύθηκε αίμα αντρικό, αίμα του τόπου τους..."
Πολύ ωραία η βασική ιδέα και το παράλληλο ξετύλιγμα των δύο μύθων, αλλά βαριά και κουραστική η γραφή. Υπομονή μέχρι το τέλος του βιβλίου που αποζημιώνει κάπως.