De zondagsjongen

by Cherry Duyns

Anton Berg, in 1944 geboren uit een Duitse moeder en een Nederlandse vader, woont als kind afwisselend als blöder Holländer in Duitsland en als mof in Nederland. In De Zondagsjongen beschrijft Cherry Duyns de zoektocht naar de oorsprong van de verscheurdheid die zijn hoofdpersoon obsedeert. "Als een hond wentel ik mij in de drek van het verleden. Ik eet zelfs van de bittere aarde in de ruïnes, lik aan vergane muren. Mijn tong zoekt een antwoord. Ik weet dat het tevergeefs is, ik zal er nooit meer bij kunnen komen. Maar ik moet het doen, keer op keer. Er steekt dwang achter."

172 pages, Paperback

First published January 1, 1988

Reviews

[Twan Vet · Rating 4 out of 5]

Mooie autobiografische roman in de stijl waar ik altijd even in moet komen, maar die vervolgens om me heen valt als een schil tegen de wereld. Ik hoor de stem van Cherry als ik het lees. Een bijzonder boek.

[José Van Rosmalen · Rating 4 out of 5]

De hoofdpersoon, Anton Berg, heeft sterke overeenkomsten met de auteur, Cherry Duyns. Het is een autobiografische roman. Anton is eind augustus 1944 geboren in Wuppertal, als zoon van een Duitse moeder en een Nederlandse vader, die de kost verdient als goochelaar. Bij de geboorte van Anton is hij pas negentien jaar. Het huwelijk van de ouders strandt na enkele jaren. Anton groeit op in Haarlem en in het door de oorlog verwoeste Wuppertal. Hij woont als Duits jongetje enkele jaren bij zijn moeder en wordt daar ontvoerd door zijn vader en komt dan in Haarlem te wonen. Op latere leeftijd bezoekt hij weer regelmatig zijn moeder. Hij wordt verscheurd door de verdeeldheid tussen vader en moeder en tussen Nederland en Duitsland met alle gevoeligheden van de periode kort na de Wereldoorlog. Men had het toen over moffen of over kaaskoppen. Het boek laat je de verscheurdheid van de opgroeiende jongen zien en hoe hij zich daartegen leert wapenen. Ook de beide ouders komen tot hun recht in de zin dat hij niet voor de een of de ander kiest. Boeiend zijn ook de beschrijvingen van personen die een ‘bijrol’ in het boek hebben zoals een buurman met nazisympathieen en opa’s en oma’s.

[Anton Segers · Rating 4 out of 5]

Ja, dit is hetzelfde verhaal als 'Het afscheid' en ook deels als 'De Chinese knoop' - sterk aanleunend bij het persoonlijk leven van Cherry Duyns - dus een hoog 'déjà-lu' gehalte, maar het blijft boeiend. Duyns bekijkt het leven door de ogen van de kleine jongen, gevangen in een pijnlijke 'grand écart' tussen zijn gescheiden Hollandse vader en Duitse moeder, vlak na de oorlog.
Een kwetsbare kinderkijk op echtscheiding, op het onnozele van nationalisme: in laconieke, korte zinnetjes en scènetjes. Eerlijk, soms grappig, vaak schrijnend: de waarheid komt uit de kindermond.

[Paulus Voerman · Rating 4 out of 5]

De Zondagsjongen - Cherry Duyns (Wuppertal, 27 augustus 1944) - De Geus 1988

Ik kende Cherry Duyns van zijn documentaires bij de VPRO en vooral ook van Herenleed (over Weemoed & Verlangen - samen met Armando en Johnny van Doorn), maar dat hij ook schreef was mij tot nu onbekend. En wat een verrassing is De Zondagsjongen, een (ongetwijfeld autobiografisch) portret van Anton Berg, de aan het eind van de tweede wereldoorlog geboren zoon van de Duitse Irmchen en de Nederlandse Zaubermeister Harry. Anton woont in zijn jonge jaren afwisselend bij zijn vader in Haarlem en bij zijn moeder in Wuppertal. Het veroorzaakt een levenslange verscheurdheid die niet wordt opgelost.

Ik wens hier niet welkom te zijn. Ik moet hier bij tijd en wijle komen om redenen diep in mij. Ik heb geen vrede gesloten. Ik kijk naar het terras, maar het terras roert in zijn koffie, tipt met de papieren servet aan de mondhoeken.

Taal met een brok in de keel. Om de vergeefsheid. En dat zonder melodrama. Dat is knap.

Als hij volwassen is leest zijn moeder Irmchen uit Wuppertal al lang niet meer, Anton vindt bij haar alleen nog een boekje met aforismen van Schopenhauer, 'het viel open bij pagina 119':
Wie töricht, zu bedauern und zu beklagen, daß man in vergangener Zeit die Gelegenheit zu diesem oder jenem Glück oder Genuss hat unbenutzt gelassen! – Was hätte man denn jetzt mehr davon? Die dürre Mumie einer Erinnerung.

[Frank · Rating 3 out of 5]

3-4*
Anton Berg groeit vlak na de Tweede Wereldoorlog op als zoon van een Nederlandse vader en Duitse moeder. De nasleep van de oorlog met de daarbij behorende vooroordelen en vijandelijkheden is nog op alle fronten voelbaar en maakt het leven van de jonge Anton, die tijdens zijn jeugdjaren deels in Wuppertal (Duitsland) en deels in Haarlem (Nederland) woont, er niet makkelijker op. Daar komt nog bij dat het huwelijk van zijn ouders op de klippen is gelopen en hij zich afvraagt of hij nu een Hollander of een Duitser is?
De gebeurtenissen worden vanuit het perspectief van de jonge Anton verteld, zowel persoonlijke voorvallen, alsook oorlogs- en wereldlijke zaken. De toon lijkt zakelijk, objectief, maar emoties overheersen volop.

[Peter Altena · Rating 4 out of 5]

Verfijnde vertelling van verscheurdheid: Anton heeft een Duitse moeder en een Nederlandse vader. Prachtig optreden van oom Otto, krijgsgevangen in Rusland, maar in de familie van de moeder nog aanwezig. De zwarte vogel in het boek, dat is oom Otto. Net zo mooi is de verschijning van Angelica, het lilliputtermeisje. Laconiek verteld.

[Agnes · Rating 4 out of 5]

Nostalgie, ik hou ervan hoe Cherry Duyns het verleden oproept, het Duitsland van na de oorlog, het kind zijn tussen twee kampen.

[Bert Huisman]

4 t6