Kees de jongen behoort tot de weinige eversellers van de Nederlandse literatuur. Na de honderdduizenden verkochte exemplaren en de verfilming enkele jaren geleden is er eigenlijk niemand meer die Kees niet in zijn hart heeft gesloten. Voor Dick Matena was het een lang gekoesterde wens om het boek om te werken tot een beeldroman. Het resultaat is zonder twijfel ook in zíjn omvangrijke oeuvre een hoogtepunt. Zeldzaam mooi heeft Matena zowel Kees als Amsterdam tot leven gewekt in heldere sfeerbeelden en aangrijpende ensceneringen. Net als bijvoorbeeld Reves De avonden en Kaas en Dwaallicht van Elsschot bevat ook Kees de jongen de integrale tekst van de roman.
Ontzettend mooi dat van zo'n iconisch boek een graphic novel is gemaakt. Omdat de volledige tekst van het boek is opgenomen in deze editie, heb je een boek 'formaat grote bijbel' in je handen en door het 'graphic novel'-lettertype ligt het leestempo ook een stuk lager dan in een gewoon boek. De graphic novel is dus vooral interessant voor fans van Theo Thijssen, maar is helaas niet echt laagdrempelig voor scholieren, wat ik eigenlijk wel gehoopt had.
Een boek in stripvorm omzetten is altijd moeilijk. Zo las ik ooit een bewerking Marx' Het kapitaal waar mijn tenen spontaan van begonnen te krullen. Ik weet ook nog steeds niet goed wat ik moet aanvangen met de bewerking die David Zane Mairowitz van Kafka's proces maakte, al hoop ik dat dit betert wanneer ik er eindelijk toe kom het origineel te lezen. Met deze bewerking was Dick Matena echter niet aan zijn proefstuk toe. Zijn bewerking van Kort Amerikaans kon mij niet echt bekoren, maar wat hij met Kaas en Het dwaallicht deed was geweldig: de tekeningen waren prachtig, de sfeer die ermee gecreëerd voelde het verhaal goed aan en zo voegde hij ontzettend veel diepte toe aan het verhaal. Bovendien werd de gehele tekst op majestueuze wijze geïntegreerd in de beelden. Ook zijn recente bewerking van Kees de jongen bevatte de integrale tekst, en ik had er dan ook hoge verwachtingen van, die jammer genoeg niet ingelost konden werden. Het verhaal van Kees de jongen lag mij op zich al minder als de teksten van Willem Elsschot en de tekst leent zich ook veel minder tot de bewerking tot stripvorm, zo bleven veel beschrijvingen zonder tekening (waarschijnlijk een keuze om het werk niet nog dikker te maken), de tekst was omgezet in een handschrift dat niet zo vlot las. De grote hoeveelheid tekst was echter mijn grootste ergernis aan deze strip. Niet dat ik niet van een lijvig boek houd, maar de verhouding tekst/tekening zat niet goed: op de meerderheid van de pagina's verdronken de tekeningen in de grote hoeveelheid tekstballon en voice-over's. Er zijn ook meer zelden echt grotere tekening die de moeite zijn om even bij stil te staan. De tekening zelf zijn vaak knap, maar nooit echt uitzonderlijk. De vele close-up's van gezichten konden mij echt niet bekoren, en de uitdrukking van emoties was maar matig. Hierdoor ontbrak het vaak aan een echte sfeerschepping, en slaagde Matena er niet in mee echt mee in het verhaal te trekken. Op zich dus wel een interessant werk, maar niets onoverkomelijks en in vergelijking met de bewerking van Het dwaallicht en Kaas maar een magere prestatie.
Al vele malen was ik van plan het boek Kees de Jongen te lezen, maar op de een of andere manier kwam het er niet van. Door alles wat ik erover gelezen had, kreeg ik het gevoel, dat ik al bijna helemaal wist, waarover het ging, en dat ik het ook op zijn minst prachtig diende te vinden. Zoiets weerhoudt me dan om het werk ook echt te gaan lezen. Toen vond ik in de bibliotheek de grafische versie van Dick Matena. Een kloek werk van bijna 500 bladzijden, en zo (letterlijk) zwaar, dat ik zere handen kreeg van het openhouden en optillen. Het lettertype maakte bovendien, dat ik moeite had de tekst te lezen. Minpunten dus. Het verhaal is duidelijk zeer gedateerd, op de stad gericht, en het vroeg wat voorstellingsvermogen om er van te genieten. Toch begreep ik alle lof die ik had gehoord wel. Het verhaal tekent goed de sfeer in een gezin zoals dat van Kees. Hij is de zoon van een schoenmaker, die een verwarrende periode in zijn leven doormaakt. Zijn reacties daarop zijn door Thijssen prachtig weergegeven. De tekeningen van Matena voegen nog wat toe. Ook hij weet goed de sfeer te treffen. De zorgelijke gezichten. De dromerige momenten. De boosheid. De trots. Het verantwoordelijkheidsgevoel van Kees, dat van alle bladzijden afspatte. En dan natuurlijk de zwembadpas en de raadselachtige Rosa Overbeek.... Herkenbaar neergezet.