Boşuna mı Okuduk? Türkiye'de Beyaz Yakalı İşsizliği

by Tanıl Bora (Editor), Aksu Bora, Necmi Erdoğan

"Diploma = iş" denklemi gitgide geçersizleşiyor. Genç işsizliği ve 'okumuşların' işsizliği, dünyada da Türkiye'de de istisnai olmaktan çıktı. Zamanımız kapitalizminde işsizliğin yapısal niteliği aşikâr hale gelirken, tahsilli, kalifiye çalışanlar yani "beyaz yakalılar" da güvencesizleşme sürecinin kurbanı oluyor, imtiyazlarını kaybediyorlar. İnsanlara atfedilen ve onların kendilerine atfettikleri 'anlamın' iş durumuna göre belirlenegeldiği bir yaşam dünyasında, işsizlik sadece iktisadi olmayan derin bir kriz kaynağıdır.

Genres: Nonfiction

312 pages, Paperback

First published May 1, 2011

About the author

1963 Ankara doğumlu. İstanbul Erkek Lisesi’ni ve Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’ni bitirdi. 1984-88 arasında haftalık haber dergisi Yeni Gündem’de gazetecilik yaptı. 1988’den beri İletişim Yayınları’nda araştırma-inceleme dizisi editörüdür. O zamandan beri kitap çevirmenliğiyle de meşguldür. 1993’ten 2014’e kadar üç aylık sosyal bilimler dergisi Toplum&Bilim dergisinin yayın yönetmenliğini yaptı. 1989’dan beri düzenli yazdığı aylık sosyalist kültür dergisi Birikim’in 2012’de yayın koordinatörlüğünü, 2016’da yayın yönetmenliğini üstlendi.

Ağırlıklı çalışma alanları, Türkiye’de siyasal düşünceler, özellikle sağ ideoloji ve milliyetçiliktir. Bu konularda yayımlanmış kitapları: Devlet Ocak Dergâh - 1980’lerde Ülkücü Hareket (Kemal Can’la birlikte - İletişim Yayınları, 1991), Milliyetçiliğin Kara Baharı (Birikim Yayınları, 1995), Türk Sağının Üç Hali (Birikim Yayınları, 1998), Devlet ve Kuzgun - 1990’lardan 2000’lere MHP (Kemal Can’la birlikte - İletişim Yayınları, 2004), Medeniyet Kaybı- Milliyetçilik ve Faşizm Üzerine Yazılar (Birikim Yayınları, 2006), Türkiye’nin Linç Rejimi (Birikim Yayınları, 2008), Sol, Sinizm, Pragmatizm (Birikim Yayınları, 2010), Cereyanlar - Türkiye’de Siyasî İdeolojiler (İletişim Yayınları, 2017).

Reviews

[Duygu · Rating 5 out of 5]

"Ne gülüyorsun? Anlatılan senin hikayen."

[Onur · Rating 5 out of 5]

Kitabın yayınladığı tarih 10 sene öncesine işaret ediyor. Ancak odak gruplardaki kişilerin öyküleri daha eskiye dayanmakta. Bunu yazma nedenim, aradan geçen 10 yılı aşkın sürede halen aynı problemler daha da artarak devam ediyor.

-Israrla memuriyete atanmayanların devlette sözleşmeli çalışma mecburiyeti,
-Özelde mülakatlar ve Kpss'deki adaletsizlikler,
-Eğitim ve iibf fakültelerine öğrenci-mezun kotası konmaması,
-Taşra ve özel üniversite sayılarının kontrolsüzce artması,
-Türkiye'de halen kendine yer bulamayan sosyal devlet anlayışı,
-Devlet ve özel sektördeki torpil, mobbing ve liyakatsizlik üçgeni vs.

Bence İletişim yayınları Covid-19 ekonomik kriz sürecinin sorunlarını da ekleyerek yeni bir baskı veya devam kitabı yayınlamalı. (Maaşını zanaatına göre değil de diploma ve iş tecrübesine dayalı fikir işçisi olarak kazanan herkesin okumasını öneririm.)

[Derya Ekin · Rating 4 out of 5]

Öğrendiğim en önemli şeyler:

1) Volkswagen 1993'te 4 günlük iş haftası modeline geçmiş, ücretler ortalama %20 düşürülmüş, bu kayıp çalışanlara vergi indirimi ve tatil vs. ücretlerin ücretlerin artırılmasıyla teladi edilmişti. Bu politika, 30bin işçiyi işten çıkarmanın alternatifi olarak uygulanmıştı. 2006 eylülünde "maliyet ve rekabet baskısına dayanamadığını" açıklayan Volkswagen yönetimi bu uygulamya son verdi ve 5 günlük iş haftasına döndü.

2)Danimarka'nın 1995'te %10'u geçen işsizliği 15 yılda %1.6'ya indirmesini sağlayan flexicurity ("güvenceli esneklik") modeli. "işyeri güvencesi yerine istihdam güvencesi" şiarına dayanıyordu. İşverenlere üretim ve talep beklentilerine göre işçi sayısını azaltıp artırma esnekliği tanınmıştı. Sosyal güvenlik rejimi makul bir işsizlik parasını garanti ettiğinden, sendikalar da bu esnekliğe onay vermişti. Ancak bu modelin hala bir tür sosyal refah devleti (yarım)adası olmayı sürdüren İskandinavya dışındaki örneklerinde, güvenceleri hızla aşındıran bir esnekleşmenin uygulandığı görülecekti.

3)Emeğin geçicileştirilmesi = causalisation
Güvencesizleştirilmesi= prekarizasyon
esnekleştirilmesi= fleksitarya

[Hasan Çakan · Rating 4 out of 5]

Türkiye'de beyaz yakalı işsizliği, 2009 krizinin de etkisiyle, daha fazla tartışılmaya başlandı. O tarihlerde yazılan bu kitabı okuduğumda, aradan geçen 10 yıldaki korkunç ekonomik şartların, güvencesizleşmenin ve değersizleşmenin etkisiyle beyaz yakalı işsizliğinin ne dereceye ulaşmış olduğunu ürpertiyle fark ettim.

Her ile açılan üniversiteler, atanamayan öğretmenler, genç işsizliğinin rekor seviyeye ulaşmış olması, "nitelikli" sayılan mesleklerdeki prekaryalaşma eğilimleri, önümüzdeki yıllarda da bu konunun gündemden düşmeyeceğini gösteriyor. Hepimizin temas ettiği bu sorunlara, bir adım geri atarak bakma imkanı veriyor bu kitap.

[Sencer Turunç · Rating 5 out of 5]

Prekaryalaşma denilen mefhumu orta sınıf tecrübesi bakımından irdelemek, anlamak, tartışmak isteyenlere önerilebilecek bir kaynak... Türkiye'de orta sınıfın kendi sınıfsal konumunu nasıl anlamlandırdığı; eğitim sermayesinin nasıl aşındığı; işsizliğin nasıl bir sembolik şiddet ağı ördüğü ve işsizin nasıl bir duygu dünyasını tecrübe ettiğine ilişkin bir çalışmalar bütünü...

Senneth'in karakter aşınması dediği mefhumun bizim toplumumuzda nasıl cereyan ettiğini görme, işitme fırsatı veriyor kitap...

[Ferhat Karaağaç · Rating 5 out of 5]

Kitap hakkında uzun bir yazı yazmak istiyorum. Şimdilik bir kaç notla yetinelim burada.

Kitap beyaz yakalı işsizliğini çeşitli açılardan, disiplinlerden incelemiş. Tespitler ve analizlerle birlikte çıkarsamalar yerinde ve bazen nokta atışı deriz ya o kadar net ve doğru.

Her üniversite mezunun mutlaka okuması gereken bir kitap.