«Κάθε χρόνο γίνομαι όλο και λιγότερο άνθρωπος/όλο και περισσότερο βελανιδιά»
Ένα βράδυ, πριν κάποιο καιρό διάβασα τυχαία ένα ποίημα αυτής της συλλογής – δεν θυμάμαι ποιο. Διάβασα και λίγα λόγια για την ποιήτρια. Σκέφτηκα πως κάποτε θα την πάρω τη συλλογή, να τη διαβάσω σωστά.
Το επόμενο βράδυ, ήταν εκείνο το βιβλιοϊβέντ που μας έκαναν δώρο πακετάκια με βιβλία. Δεν μου άρεσε σχεδόν τίποτα από το πακετάκι μου κι αντάλλαξα με τη φίλη μου. Εκεί που έψαχνα τι είχαν τα άλλα πακετάκια, έπεσε το μάτι μου στην «Η καλοσύνη διαχωρίζει τη μέρα από τη νύχτα» και αμέσως το ζήτησα, μη πιστεύοντας στο όλο αναπάντεχο του πράγματος. Δεν είναι εξωφρενική ιστορία, αλλά εμένα μου έκανε μεγάλη εντύπωση. Πόσες ήταν η πιθανότητες άλλωστε;
Η ποίηση της Marija Dejanović μου φάνηκε να δίνει συμπιεσμένα συμπεράσματα για τον πλουραλισμό της ομορφιάς του κόσμου, γεμάτη από φύση, τοπία, χώρες, σημαντικούς άλλους και όλα αυτά μαζί, ενωμένα: μετανάστευση και όλα όσα χωράνε μέσα σε αυτή. Πρωτοπρόσωπη αφήγηση, γυναικεία φωνή, βιωματικά στοιχεία και πολύ δυνατές εικόνες, που ξεκινάνε απλές και καταλήγουν λυρικές, που κάπου ξαφνιάζουν, κάπου καθησυχάζουν.
Τα ποιήματα είναι μακροσκελή και χορταστικά, αλλού πυκνά, αλλού πιο ελαφρά και απλωμένα, είναι σαφές πως η Dejanović έχει πολλές λέξεις μέσα της, έχει πολλές ιστορίες να διηγηθεί. Ξεχώρισα τα: Η Ισλανδία, η Μούκλα, το Διαβατήριο και Η καλοσύνη διαχωρίζει τη μέρα από τη νύχτα.
* Σου γράφω από την Ισλανδία εδώ είναι όλα λευκά όπως στη φωτογραφία πάνω από τα σύννεφα από το παράθυρο του αεροπλάνου όταν ερχόμουν σε σένα
Τη μέρα, ο ουρανός έμοιαζε σαν να ήταν ο Βόρειος Πόλος και η Γη ήταν αόρατη
Τη νύχτα, ο διάδρομος προσγείωσης έμοιαζε με δίχτυ αστεριών
Αποσιωπώ τις σκούρες λεπτομέρειες Λέω ψέματα ότι χιόνισε Το γράμμα τελικά δεν το στέλνω δεν αρχίζω να μισώ τον κόσμο ξαπλώνω γυμνή κάτω από τα σκεπάσματα και δεν κλαίω *
Πολύ δυνατή συλλογή γεμάτη σκληρά ποιήματα, που ως επί το πλείστον έχουν να κάνουν με το να βρίσκεις τον εαυτό σου μέσα σε δύσκολες συνθήκες. Το ποιητικό εγώ συνεχώς αναμοχλεύει τραύματα, γλυκόπικρες αναμνήσεις και υπαρξιακά άγχη για το ανήκειν του μέσα σ' έναν ανοίκειο κόσμο. Μερικά ποιήματα με συγκίνησαν κι επέστρεφα σ’ αυτά ξανά και ξανά, αν και σε πολλά άλλα, προσωπικά, δε βάιμπαρα και τόσο με την υπερρεαλιστική εικονοποιία (που πάντως είναι ενδιαφέρουσα και διαπνέει όλη τη συλλογή).
Μερικά αγαπημένα μου: «Το διαβατήριο», «Μελιτζάνα», «Ομορφότερα νανουρίσματα», «Στο δρόμο προς το κατάστημα», «Το ψάρι», «Δεισιδαίμων» και το ομώνυμο «Η καλοσύνη διαχωρίζει τη μέρα από τη νύχτα»
Sjajna Marija Dejanović! Čak i matematika podržava to: od 32 pjesme, označio sam 11, što znači 34,35%. Ne solidnih, nego fenomenalnih pjesama koje su me raznijele, bilo pjesničkim slikama, bilo mislima, emocijama ili jezičnim igrama. Natjerale na iskazivanje oduševljenja naglas.
I ostale pjesme što ostadoše neoznačene solidne su, samo se nisu mogle mjeriti s ovim mojim favoritima.
Dejanović oduševljava kada piše na granici: apstraktnog i konkretnog, racionalnog i emocionalnog, političkog i privatnog.
Kao nevelikog čitatelja poezije koji je često pasivno agresivan u pružanju otpora prema čitanju stihova, Marijini stihovi približili su me poeziji (ili poeziju meni), njezinoj i tuđoj.
Poželjeti čitati još vjerojatno je jedan od većih uspjeha koje pisac može postići kod svojih čitatelja. Jedino me strah da ću u svim sljedećim pjesmama tražiti Mariju Dejanović, ali ću je rijetko nalaziti.
Αριστουργηματικά ποιήματα αφοπλιστικής ευαισθησίας. Σαν οι σκέψεις μου να παίρνουν τη μορφή στίχων σε αυτή τη συλλογή των εξαιρετικών αυτών ποιημάτων. Τριάντα δύο εξαιρετικά ποιήματα αλλά μερικά υπερβαίνουν κατά πολύ τον όρο αριστούργημα, τρυπώνουν κατευθείαν στην ψυχή μου, δείχνουν μια εντελώς ιδιοσυγκρασιακή ποιήτρια και πάντα θα επιστρέφω σε αυτά. Πολυαγαπημένα μου ποιήματα λοιπόν τα: ''Χρόνος μακράς ανάρρωσης'', ''Έλλειψη'', ''οι κομμώσεις της δεκαετίας του ενενήντα'', ''στο δρόμο προς το κατάστημα''. Και τα άλλα όμως δεν υστερούν σε κάτι, είναι γενικά μια εξαιρετική συλλογή. ''Οι κινήσεις των γονάτων σου αντανακλούν την έλλειψη φίλων'' είναι ένας από τους πολλούς εξαιρετικά ευαίσθητους στίχους αυτής της θαυμάσιας ποιήτριας. Πολύ χαίρομαι που διάβασα αυτό το βιβλίο.