Ben Neyim?: Kişiler ve İnsanlar Üzerine Bir Çalışma

by Itır Erhart

Ben nedir? Bir hayat hikyesinin toplami mi? Vazgecilemez oldugunu dusundugumuz ugraslarimizi terk etmek zorunda kalirsak, ben yine ben olarak var olmaya devam eder mi? Peki ya bir gun Alzheimer'a yakalanir ve giderek tum bilissel yetilerimizi yitirirsek ya da bitkisel hayata girersek, yine bir 'ben'den soz edebilecek miyiz? Beynimizin yari kurelerinden biri bir baskasina nakledilirse 'ben' de onunla birlikte gider mi? Kafka'nin Gregor Samsa'si gibi dev bir bocege donusursek ben'e ne olur? Ben Neyim? belki de kendimize hic sormadigimiz felsefi sorularin cevabini ariyor. "…savunmaya calistigim yaklasima gore, "benim ilk fotograflarim, annemin rahminde iken cekilmis olanlardir" cumlesi, dogru olacaktir. Ben, o insan ceniniydim ve sonra o cenin insan bebegine donustu, insan yavrusuna ve sonra da yetiskin insana donustu. Beni annemin rahminde iken gosterenlerden baslayip bitkisel hayatta insan olarak gosterenlere kadar resimlerle dolu bir albumum olsa, butun bu resimler benim resimlerim o

Genres: Philosophy

172 pages, Paperback

First published January 1, 2008

Reviews

[Elif Sena Ergin · Rating 5 out of 5]

Başlarken insanlar nelerle uğraşıyormuş gibi bir şaşkınlık yaşadım. Yazar anneannesinin bir alzheimer hastası olduğunu söylüyor ve hastalıktan önceki anneannemle şimdiki anneannem aynı mı gibi bir soruyu temele alıyor. Bu temelde, ben neyim, biz neyiz, ölünce ne oluyoruz, beynimiz birilerine nakledilse ne oluyor gibi sorularına verilmiş farklı yanıtlar tartışılıyor. Dili gayet anlaşılır, felsefe terminolojisine aşina olmayan ben bile anlamakta sıkıntı çekmedim. Konu da hepimizin alttan alta düşündüğümüz ama cevabını bulmak için felsefeciler gibi çeşitli argümanlar üretmediğimiz bir konu. Bu konuda kim ne demiş, en makulü ne olabilir gibi birtakım soruların yanıtlarının kısa bir özeti sayılabilir bu kitap.

[Armagan (any pronouns) · Rating 3 out of 5]

Yazar, gündelik dilde pek de birbirinden ayırmadığımız "insan" ve "kişi" kavramlarının arasındaki farkı netleştirdikten sonra, farklı ekollerin "birini o kişi yapan nedir?" sorusuna verdiği yanıtları sergileyip, birbiriyle karşılaştırıyor. Bu konudaki Türkçe bir üretimin kitap olarak da mevcut olması iyi hissettirdi. Çeşitli hipotetik örneklere yer verilmiş. Yazarın, sunduğu örnekleri eğlenceli hâle getirme eğilimi var. Bölümlerdeki organizasyon netliği ile yazarın akademik formasyonu kendini belli ediyor. Douglas R. Hofstadter de "I am A Strange Loop" (Ben Bir Garip Döngüyüm) kitabında "Ben Nedir?" sorusuna odaklanıyordu. O kitapla birlikte okunmasında sakınca olduğunu düşünmüyorum. Varsayımsal bir organ naklini temel alan örnekler çok. Frankenstein ile paralel de okunabilir. Yalnız, yazar her ne kadar net ve sistematik olmaya hassasiyet göstermiş olsa da, "Ben" üzerine yazılan kitaplarda çok fazla düşünce akışı, hatta (yazanların düşünmüşlüğünden ve donanımından kaynaklanan) alışılmadık bağlantılar, metaforlar ve örnekler oluyor. Bu nedenle hem kolay algılanabilir hem de kolay algılanamaz bir kitap olduğunu düşünüyorum. Zaman zaman ilgiyle zaman zaman sıkılarak takip ettim. Ders kitabı niteliği taşıdığı izlenimini edindim. "Ben Neyim" adlı bir derse katılmış gibi hissettim. Okumak için sinirbilim ya da felsefe alanlarında altyapı gerektirmiyor. Literatür hakkında detaylı bilgi veriyor (verdiği tüm bilgilerin akılda kalması benim açımdan mümkün olmadı fakat bir fikir edindim). Yazarın animalist görüşe dayanan iddiasını, yani "İnsanlar kişi olma özelliklerini kaybettikten sonra da varlıklarını sürdürebilirler" fikrini "politik" olarak da sevdim (aslında şimdi düşününce, geleceğe yazılan bir android manifestosu gibi de geldi).

[Ferhat Elmas · Rating 4 out of 5]

Insaniz ve yasamimizdaki evreye gore kisi olabiliriz. Ayrica, olu insan bir celiski cunku insan canli olmak zorunda, oldugunde insanin varligi sona erer.