Giosafat Barbaro (also Giosaphat or Josaphat) (1413–1494) was a member of the Venetian Barbaro family. He was a diplomat, merchant, explorer and travel writer. He was unusually well-travelled for someone of his times.
Kapak tasarımcısının kitap künyesinde üçüncü sırada kayıtta yer alması goodreads’in kullanıcı kaydı oluşturma hakkını iptal edip bulduğu müthiş (!) çözümün örneklerinden biri sadece.
Tarihi bir seyahatname okurken, ki bu seyahatler şu anda üzerinde yaşadığı topraklarda gerçekleşiyorsa gayri ihtiyari içinde tanıdık nüveler bulmaya, bildik yerler görmeye çalışıyor insan. 15. yüzyılda Doğu seyahatlerini gerçekleştirmiş bu Venedikli seyyah da bahsettiği şehirler, adetler, yerler ve insanlarla o dönemin kısa ama canlı bir panoramasını sunuyor okuyucusuna. Eser, müellifin gittiği yerlere gidecek tüccar/elçi/casus olarak seyahat edecek hemşehrilerine yol gösterme amacıyla yazılmış olsa da yüzyıllar sonra bile o dönemin tanıklığını yapması bakımından etkileyici. Bu noktada çeviride tespit edilen edilen yer adlarının günümüz haliyle ve yazarın yazdığı şekilde verilmesini değerli buldum. Çünkü muhtemelen yazılı olarak görmediği, söylenişini duyduğu yer adlarını müellifin anladığı şekilde görmek aydınlatıcı. Seyahatlerini iki kısımda derliyor Venedikli Barbaro. İlk yarısında Kıpçak Bozkırlarına, Karadeniz’in kuzeyindeki topraklara seyahatini gerçekleştiriyor. Diğer kısmında ise Kıbrıs üzerinden Osmanlı Devleti’nin de o dönemki düşmanı olan Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Hasan’ın sarayına konuk oluyor, İran coğrafyası ve Doğu Anadolu’yu arşınlıyor. Bu süreçte gördüğü ilginç adetleri, saray adetlerini ve bazı önemli yapıları da not ediyor. Başına gelen ilginç olaylar ve karşılaştığı ilginç kişileri de aktarıyor. Hasta haliyle yatarken hastanede karşılaştığı ve ona dünyadaki yabancılığını vurgulayan üstü çıplak geyik derisi kuşanmış adamın bir Kalenderi dervişi olduğunu düşünmek, Adana şehrinde üzerinden geçtiği taş köprüden kendimin de geçmiş olabileceğinin hayalini kurmak ve tanık olduğu bir ağaca çaput bağlama geleneğinin hala devam ediyor olmasını fark etmek heyecan vericiydi. Aynı zamanda 15. yüzyılda yaşamış bu Venediklinin dünyaya bakışını, karşılaştığı devrinin insanlarının durumlara, adetlere ve olaylara bakışını anlatması bakımından da değerli bir kaynak bu seyahatname. Günümüz penceresinden sorunlu veya tartışmalı görülen hassasiyetlerin bu insanlarda olmadığının farkına varmak da önemli. Hediye olarak köle alınıp verildiği, Uzun Hasan’ın sarayındaki Antik dönem heykellerini koruyup bunları Barbaro’ya gösterip fikrini soracak bir ilgiye sahip olması gibi örnekler bu devrin insanları konusunda farklı bir bakış sunması bakımından oldukça ufuk açıcı.
Bundan öncə Türkiyənin "Yeditepe" nəşriyyatından çıxan "Doğuda Venedik Elçileri" kitabını oxuduqdan sonra kitabda dəfələrlə adı çəkilən, digər italyan səyyah Giosafat Barbaro'nun da səyahətnaməsini oxumaq olduqca zövqlü oldu. Həmyerlilərindən fərqli olaraq Barbaro'nun yazdıqları olduqca detallı idi və dövrün insanlarının yaşayış tərzini, Uzun Həsənin hakimiyyəti dövründə Ağqoyunlular dövlətini anlamaq üçün yaxşı izahlar verərək yazılmışdı. Ağaca lent bağlamaq, yasda ehsan verilməsi, müsəlmanlar arasında mövhümatçılıq kimi hələ də həyatımızda mövcud olan şeylərin 6 əsr bundan öncə də var olduğunu bilmək təəccübləndirdi. Səyyah bizə doğma olan - Bakı və Şamaxı haqqında da məlumat verib.
Bu səyahətnamə əslində Uzun Həsənin bir hökmdar kimi xarakterinin anlaşılması üçün də əla mənbədir: qonaqlarına, əhalisinə davranışı, mədəniyyətə verdiyi önəm və s.
"Kronik" nəşriyyatı çox əla iş çıxarıb, yer adlarını günümüzdəki ərazilər göstərilməklə verib ki, bu da oxucunu yormur, əlavə araşdırmağa ehtiyac olmur.
Italian (more specifically Venetian) diplomatic and commercial reports of travels made between ca. 1470 and the mid-sixteenth century to what is now Central Anatolia and Iran, both via the Eastern Mediterranean and via the Black Sea and the Caucasus. Includes much of interest about Venetian attempts to ally with Uzun Hasan against the Ottomans, battles between these forces in Anatolia, the rise of the Safavids from an outside perspective, and the many routes used by merchants and goods traded in these areas. Includes the texts of Giosafat Barbaro, Ambrosio Contarini, Caterino Zeno, Giovan Maria Angiolello, an anonymous merchant, and Vincentio D'Alessio in English translation (some of them very old, with antiquated phrasing and spelling).
If you can fight past the early modern English of the first translation, this is a tremendously entertaining set of travelogues, particularly the first two, which represent two polar opposites on the spectrum of travel - an up-for-anything, confident, likable guy who always appears to fall into the best possible company, followed by a querulous drip who suspects every land of hiding new dangers and keeps being ditched by his travel companions. If I were a Hollywood producer I'd be commissioning a script of their combined stories as an odd-couple buddy travel comedy in 15th century Iran.