سورة الغُراب

by محمود مسعودی

http://mahmoodmassoodi.files.wordpres...

Genres: Novels

180 pages, ebook

First published April 1, 1988

About the author

محمود مسعودی یک نویسنده و مترجمِ فارسی‌زبانِ ساکنِ فرانسه است.‏ گفته میشود ایشان در سالهای سکونت در ایران از دوستان شمیم بهار بوده است.‏

Reviews

[Mostafa · Rating 5 out of 5]

لذت متن!
یک داستان مهجور و قدرنادیده
سوره الغراب داستانش جوری نیست که با تعریف کردنش کسی را تشویق به خواندنش کنید، اما چیزی است که باید به هر کتاب دوستی توصیه اش کنید!
داستانی عجیب و درهم پیچیده و مرموز، با فرم روایی جذاب و چندلایه... و انقدر خوب که نمیشود به راحتی رهایش کرد
کوتاه سخن: چیزی که مثل هیچ چیز نیست!

*

برای بار دوم هم همچنان تازه بود واسم

[Hamid · Rating 4 out of 5]

برای من بزرگترین شگفتی در خواندن سوره الغراب همان منظری ست که از آن می شود همه چیز را دیگرگون دید و تفسیرهای رایج را بازتفسیر کرد و پی برد به آن ملغمه ای که نامش یقین است و حقیقتْ که خودش دروغی برآمده از واقعیت است. اینکه رمان در چه زمانی نوشته شده است خودش هولناکی وضعیت را یادآورمان می شود. چه چیزها که از سرگذرانده و می گذرانیم. چه سوره العجایبی ست
هنگامِ خواندن این سوره ی مبارکه پیوسته تک به تک تصویرها در خیالم مرور می شود گویی چون خوابی با غرابی و کلاغی در خوابی. آنقدر عزا بر سرمان ریخته اند که داشتن سازمان ترتیب عزاداری و برگزاری سوگِ عمومی آنقدر طبیعی ست که نمی شود گمان کرد که مردمانِ دیگر جاها چگونه صبح را شب می کنند و شب را صبح بی آنکه پیوسته سوگوار نباشند
آنجور که عُمرم قد می دهد نشده است یک روز که چون کلاغ خبرهاهای سیاه را جار نزده باشیم در هر گوشه ی شهر. و سوره الغراب مدام گوشزد می کند: این چیزی که سپری کرده ایم نباید و نمی تواند و نمی شود که عادی باشد! و چگونه ما غیرطبیعی ترین وضع را اینگونه طبیعی زندگی کرده ایم و همچنان باور نکرده ام که نهقاف هست و نه سیمرغ! ما در توده ای مِه خاکستری چنان فرو رفته ایم که چشم هامان هم نمی بیند دیگر اما تلاش می کنیم برای دینِ پسِ سرمان و اینها را مسعودی در همان دم دمه های کار می گویدمان به سال 1367 خورشیدی که رُمان را چاپ می کند تا امروز و هزار سالی پیشِ روی مان را روایت می کند و چه قالبی دارد این تصورات! و راستی نکند که همه ی اینها خوابی ست؟ نکند که بیدار بشویم و یک هو دیگر دنیا تمام شده باشد و نکند اصلن دنیا تمام شده است و ما بی خبریم و این گونه است که او آیاتی آورده است بهتر از آن چیزی که گفته اند نمی شود نمونه ای اندرش آورد

#
و اما آنجا که باید همه چیز را درباره ی این سوره خواست و پی جُست نشانی زیر است. همانجا که نویسنده آنجاست

https://mahmoodmassoodi.fr/%d9%85%d8%...

گویی بنا نیست کارِ ما با این سوره ی غراب ته بکشد و تمام بشود. اصلن همین است متون مقدس دیگر! مراجعه ی پیوسته و بازخوانی و بازبینی. امروز نقد استاد حورا یاوری درباره ی سوره الغراب را خواندمش. بی اندازه رهگشاست در آموختنِ شیوه ی بازدیدن و بهتر خواندن. دست مریزاد
جالب اینکه صبح داشتم چند تکه فیلم نگاه می کردم از شعرخوانی شاعرانِ فرمایشی. ببین تفاوت ره از کجاست تا ناکجا

١٤٠٤/٠٩/١٢

[علی‌رضا · Rating 3 out of 5]

سیزدهم اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۴ | اوایلِ ظهر
‌
ابهام، ابهام، ابهام. باید بسازی با ابهام داستان. خیلی‌هاش دلیلی ندارد و فقط هست و باید بپذیریش. مثل بخش‌هایی از زندگی که پر از ابهام است و می‌پذیریش. توضیح هم نمی‌خواهی. که مثلا چرا یک بخش از کتاب را به یک زبانی نوشتی که مطمئنم برای هیچ‌کسی معنی نمی‌دهد؟ باید بپذیری. همین.
‌
شبِ هول را نتوانستم جلو ببرم. دست بردم به این کتاب و با این‌که توی چند صفحه‌ی اول پیچیدگی‌ش را متوجه شدم اما کنارش نگذاشتم و ادامه‌اش دادم. اگر بشود می‌توانیم بگوییم که این نمونه‌ی موفقی‌ست از ادبیات پست‌مدرن در ایران. اگر بتوانیم پست‌مدرن بخوانیمش‌ البته.
‌
نمی‌دانم چرا با این همه ابهام و نفهمیدن و همه‌ی چیزهای عجیب و غریبی که رمان دارد کنارش نگذاشتم! کشش داشت خیلی برایم. دوست داشتم جلو بروم اگرچه با قدم‌های کوتاه و کند اما پیش رفتم و تمامش کردم و خوشحالم.
‌
چیزهای زیادی نمی‌توانم راجع به خط اصلی داستان بگویم. اگر خط اصلی داشته باشد البته. یک عزاداریِ بزرگ، شک در این‌که سیمرغی وجود دارد یا نه، شهری به اسم سوره‌ی کلاغ، تراب و یونس و ایوب (اگر اشتباه نکنم) که هرسه یکی هستند و...‌
‌
رمان متفاوتی‌ست. خیلی متفاوت‌تر از چیزی که تصورش را بکنید. باید و باید و باید چندباره خوانده بشود که البته نه وقتش را دارم نه حوصله‌اش را. که اگر داشتم یک‌بار دیگر می‌خواندم و خیلی دقیق یادداشت برمی‌داشتم. و دوباره می‌خواندم و یادداشت‌ها را طبقه‌بندی می‌کردم و ته‌و‌توی قضیه را در می‌آوردم. اما حیف که نمی‌شود. شاید سر فرصت دیگری. خدا داند.

[Behzad · Rating 3 out of 5]

کتاب عجیب و غریبی بود و بسیار نمادپرداز.
به نظر میرسید که اشاراتی داره به جریان انقلاب و مثلن در جاهایی که میگه سیمرغ وجود داره یا نه و چرا تبعید شده، حتا به ذهنم رسید که نکنه داره درباره ی انقلاب 57 صحبت میکنه.
رمان درباره ی مذب و نقش اون در زندگی آدمهاست. آقا تراب که یونس و ایوب هم هست انگار، یک شمشیر در فرق سرش داره که جدا نشدنی جوش خورده و اون رو همیشه عزادار جلوه میده. یه تصویر دیگه برای اشاره به مذهب.
زنها چادر سر میکنن و قشنگ تر میشن. چادر سیاه، انگار چهره ی سفید زنها رو قاب میکنه و حتا میگه چطوره که مردها هم چادر سر کنن.
رمان میگه تنها چیزی که نمیمیره خود مرگه. مرگ درست زمانی میمیره که دیگه چیزی برای مردن وجود نداشته باشه. که تأمل برانگیز جمله ایه برای خودش.
رمان بسیار مرموز و تفکر برانگیزیه که یه سرش یه آدم و همسرش و یه عزاداری بسیار گسترده هست که خب من رو یاد انقلاب انداخت همونطور که گفتم با کلاغ های زیادش و یه سر جریان سی مرغه که شانه به سر رو میکشن زیرا گفته بوده سیمرغی وجود نداره و سیمرغ خود ما هستیم و رَخمِه مهم ترین پرنده ایه که کشتن شانه به سر رو تحریک میکنه و بعد سیمرغ هیچوقت به ق نمیرستن بلکه در یک صحنه ی کشتار جمعی همدیگه رو به طرز فجیعی میکشن.
از نقاط ضعف رمان شاید اینه که خیلی مبهم و استعاری و معما گون شده. ینی رمان رو تقلیل داره به یه سری نماد که کنار هم چیده شدن و یه سری متن که گزافه گویی و زیاده گویی دارن و شخصیت رو کمتر توسعه دادن و پروروندن. مکان ها و زمان ها در حد یه رمان پر رنگ و حائز اهمیت نشدن. سوره کلاغ که اسم یه شهره هرچند با نقشه و طی مونوگرافی های مختلف شرح داده میشه، اهمیت قابل توجهی پیدا نمیکنه در فرایند رمان.
رمان کوتاهیه که خسته کننده نمیشه و باید در موردش زیاد نوشت و فکر کرد تا بتونیم رمزگشایی کنیم ازش.
اول رمان نوشته اگر می توانید آیه ای مانند آن بیاورید و بعد پایینش نوشته سوره الغُراب. که انگار ینی این رمان سوره ایست مانند آن.

[Miss Ravi · Rating 3 out of 5]

ایده‌ی سوره‌بودن متن در کل ایده‌ی جذابیه. این‌که نویسنده خواسته به یه زبان شبه‌قدسی نزدیک بشه توی جهانی که دیگه قدسی نیست. این انتخاب خیلی جاها جواب داده، مخصوصاً وقتی متن تیکه‌تیکه می‌شه، قطع می‌شه، تکرار می‌کنه و انگار هی داره هشدار می‌ده بدون اینکه دقیقاً بگه چرا. بعضی جاها هم حس کردم متن زیادی داره روی همین فرم می‌مونه. انگار خودِ سوره‌بودن روایت تبدیل شده به هدف داستان، نه مسیری برای رسیدن به یه لایه‌ی عمیق‌تر.

استفاده از کلاغ اما یکی از بهترین قسمت‌های رمانه. نه لازمه خودش رو توضیح بده، نه شکل قهرمان پیدا می‌کنه. خیلی خنثی و تقریباً بی‌طرفه. گفت‌وگوهایی هم که در ارتباط با کلاغ و نقشش توی داستان اتفاق می‌‌افته همین حالت رو داره.

مسئله‌ی اصلی من با کتاب، دو روایت موازیه. ایده‌ش خوبه، ولی اجراش برای من یه جاهایی گنگه. نه اون روایت انسانی اون‌قدر جون می‌گیره که بشه بهش چنگ زد، نه روایت سوره‌وار اون‌قدر پیش می‌ره که تکلیفش با خودش روشن بشه. نتیجه اینه که یه جاهایی حس می‌کنی داری دور خودت می‌چرخی. مثلاً بخوام نمونه بیارم، به‌نظرم روایت رمان گفت‌وگو در کاتدرال داره توی فرم همین کار رو می‌کنه. ولی اونجا همه‌چیز کاملاً چفت‌وبست داره. گیج نمی‌شی و به بیراهه نمی‌ری. یه خط توی یه فصل اگه گیجت کنه، دو فصل جلوتر جوابت رو پیدا می‌کنی و با خودت می‌گی آها، پس اون خط برای این بود.

در نهایت اینکه سوره‌الغراب کتابیه که بعد از تموم شدنش تو ذهنت می‌مونه. حتی اگه تو شرایط بهتری خونده بودمش، بیشتر توی ذهنم می‌موند و حتی حوصله می‌داشتم یه چیزهایی رو الان برگردم و مرور کنم.

[Foad · Rating 4 out of 5]

مبهم!
مبهم! مبهم!
از یه جایی به بعد یاد می‌گیری که در برابر ابهامش مقاومت نکنی و اجازه بدی تو رو با خودش ببره.
فقط اینجوریه که ازش لذت می‌بری.
مسعودی کمرنگ کردن مرز رویا و واقعیت خیل خیلی خیلی خوب بلده.



بخشی از کتاب:
مرگ است که عمرش فقط وقتی سر می‌رسد که دیگر چیزی برای مردن نمانده باشد. آنهایی هم که پشت سر هم تخم می‌گذارند و می‌نشینند روش، خیال برشان داشته که دارند با مرگ در می‌افتند. نمی‌دانند که روی تخم مرگ می‌نشینند و عاقبت شریک زنده ماندنش هستند.

[Parasto Asn · Rating 5 out of 5]

«من خواب می‌بینم شده‌‌ام کلاغ که خوابیده دارد مرا خواب می‌بیند که شده‌‌ام او. یا کلاغ خواب ببیند که شده است من که خوابیده‌‌ام دارم او را خواب می‌بینم که شده است من.»

به غایت داستان عجیبی بود. داستان انگار درون یک خواب اتفاق میفته اما هیچ مرزی بین خواب و بیداری نیست . شما بارها احساس میکنید که فهمیدید داستان از چه قراره ولی مسعودی دوباره غافل‌گیرتون میکنه. بارها برگشتم و صفحات رو دوباره خوندم هیچ راهی نیست تا بفهمید کجا از خواب ‌وارد بیداری شدید هشتاد بخش پیاپی با نحوه‌ی روایتی که از یک جریان سیال ذهن ساده فراتره انگار ما با جریان سیال ذهن یک دیوانه مواجهیم یا جریان سیال ذهن موجودی یا موجوداتی (تراب شمشیر‌به‌سر؟ کلیشه‌ساز؟ کلاغ) در حال خواب دیدن جایی که هیچ قانونی وجود نداره.
بازی کردن با افعال ‌پرش‌های پیاپی از اول شخص به دوم شخص طوری که انگار انسانی درونه کلاغه یا کلاغی درون انسان.
شما منتظرید که بالاخره یه جایی از داستان این رمز رو بشکافید
ولی نمیتونید و این هیچ اهمیتی نداره همونطور که موقع رویادیدن از جایی به بعد دیگه عجیب و غریب بودن هیچ
چیز هیچ اهمیتی نداره.

اما فارغ از اینها ادبیات، ادبیاتِ انتقاد از وضع موجود هم هست مثل بیشتر هم‌عصرانش شما میتونید هرچقدر بخواید ارجاعات مذهبی، فرهنگ شیعی، عرفانی، داستان‌های اساطیری کهن توش پیدا کنید و بدون شک انتقادات پیچیده شده در لفافه از حکومت.

در آخر نمیتونم از این بگذرم که داستان با ایه‌ای از سوره‌ی بقره شروع میشه «اگر از انچه بر بنده‌ی خویش نازل کردیم به شک اندرید سوره‌ای مانند آن بیاورید.» سورة الغراب

[Ehsan · Rating 4 out of 5]

تو اگر بودی، ماه را برایم نیش می‌زدی.

[AmirHossein · Rating 5 out of 5]

درخشان‌ترین ستاره‌ در گوشه‌ای دورافتاده از آسمانِ شب که تا پیش از این آن را ندیده بودی، یا هنوز خود را به تو نشان نداده بود.

[Hana Hmp · Rating 4 out of 5]

فقط یک کلمه دارم برای توصیف این رمان و اون اینه: درخشان. اسمش درخشان بود، طعنه‌زدنش به تحدی درخشان بود، تراب‌ها و یونس‌ها و شخصیت‌نداشتن شخصیت‌ها درخشان بود، کلاغ‌ها و تشییع‌ فرمایشی درخشان بود، دیدن سیمرغ در ماه و کشتن تنها پرنده‌ای که منکر وجود سیمرغه درخشان بود. آسون نیست انقدر سیاسی و اجتماعی باشه رمانت ولی تو ذوق نزنه، ولی حتی اسم هم از کسی نیاری، ولی حتی به تاریخ و زمان و مکان معلومی هم اشاره نکنی. چی بگم واقعا، همونی که اول گفتم: درخشان.

[Asal Akz · Rating 4 out of 5]

کتاب مثل خیلی چیزای دیگه سلیقه ایه، من تو نظرات خوندم که یکی به این کتاب گفته بود هذیان گویی؛ آره ممکن هذیان گویی باشه
ولی من به شدت ازش لذت بردم، کتاب مشابه به این سبک خونده بودم از نویسنده اسم دار اما لذت نبرده بودم .
یک نوع نبوغ دلنشین داره
میخوام این کتاب رو داشته باشم و هر از گاهی دوباره بخونمش و کیف کنم.
پیشنهاد: اگر روزی این کتاب رو شروع کردین، سعی نکنید از چیزی سر در بیارید، سعی نکنید بفهمید چی به چیه؛ فقط پیش برید تا کیفش رو ببرید.

[Zarrin · Rating 5 out of 5]

نمی دونم چرا اینقدر از این کتاب خوشم اومد. یه کم گنگ بود ولی بد جور به دلم نشست. پر از کنایه و وهم . در خواب و بیداری. هم فلسفی بود هم سیاسی بود هم کنایی بود. باید یه بار دیگه بخونمش

[Faranaj · Rating 5 out of 5]

“اگر از آنچه بر بنده خویش نازل کرده‌ایم، به شک اندرید، سوره‌ای مانند آن بیاورید.“


از این کتاب هرچیزی که بگم حس میکنم از ارزشش کاسته میشه. در ادبیات داستانی فارسی اثری ناب و کمیاب هست..

[Ayda · Rating 3 out of 5]

در بعضی قسمت‌ها درخشان و در بعضی، فقط ابهام...
اگر مخاطب نتواند ابهام را بفهمد، پس هدف از ایجادش چیست؟ این همه ابهام، به چه کار می‌آید؟

[Seyed Mohammad · Rating 2 out of 5]

هذیان محض.نویسنده تلاش کرده تا با بریده بریده گویی و تصاویر بی معنی تا می تواند خود را آوانگارد جا بزند

[Kamsara · Rating 2 out of 5]

آن خواب چه خواب؟ خوابِ بد مستِ خراب

سوره الغراب با اين آيه از قرآن آغاز می شود که: اگر از آنچه بربنده خويش نازل کرده ايم به شک اندريد سوره ای مانند آن بياوريد
و محمود مسعودی چنین کرده است آوردن سوره ای با ٨١ آيه

سوره الغراب را کسانی در ردیف بوف کور می دانند

برای فهم دقایق این رمان از دوست اندیشمندم "انوشه م" یاری طلبیدم، معرفی این کتاب برگرفته از نوشتۀ ایشان است

سوره الغراب داستانِ شدن های روح جمعی است که همواره به دنبال هست و نیست حقیقت بوده اند و هم در این شدن هاست که همواره فردیت را سرکوب کرده اند

سوره الغراب همانند راهرویی است تو در تو با نثری شیوا و طنزی گزنده، همراه با زبان تمثیلی و رمزی که خواننده را به اندیشیدن وا می دارد، این در حالی است که خوانندۀ داستان را در نا امنی و شک و تردید نگاه می دارد و با فکر و دلی مضطرب همراه تراب، ایوب، شنقار، رخمه و کلاغ _ اگر فرقی مابین آنها باشد_ احساس تنهایی می کند و با خود می گوید که نکند من هم از ساکنان شهر حلزونی سوره کلاغ باشم
در سوره الغراب چندین داستان به موازات هم و در تداخل با هم حرکت می کنند که از طریق خواب به هم ربط پیدا کرده اند، خوابی که با بیداری یکی شده است
هنگام خواندنِ سوره الغراب خواننده تنهاست، هیچ یک از شخصیت های داستان کمکی در فهمیدن داستان نمی کنند، خواننده بایستی در تنهایی خودش بیاندیشد، ایماژ و تمثیل ها را پیش و کنار هم بگذارد و فعل و فاعل را پس و پیش تغییر دهد تا بنا به تجربۀ وجودی خود مفهوم کلی داستان را شکل دهد، در چنین وضعیتی است که حس می کنی آزادی و به هیچ چیز جز قوای خودت بند نیستی
شاید به همین دلیل به خوانندگانی که راحت طلب هستند و همه چیز را ساده و راحت می پذیرند، احساس ناامنی دست می دهد و رمان را هذیانِ گیج سری بیش ندانند، اما سوره الغراب رمانی است کم نظیر و ناب

از متن کتاب :

من کلاغم و فقط من مانده ام. چنگ و منقارم خونی است، يک بالم شکسته و از يک چشمم خون می‌ريزد‌، حتی حالا که روی این تخته سنگ نشسته ام، این بال، که جمع کردنش دیگر کار من نیست تعادلم را به هم می زند... ‌توی اين سنگِ صيقلی روبرو، يک چشمی که به خودم نگاه می‌کنم‌- يا به ‌تو، فرقی که نمی‌ کند‌- می‌بينم‌ اگر چه هنوز تک و توکی از پرهات جور عجیبی بنفش می زنند ولی پاک کارم ساخته است‌

تا وقتی همۀ چیزها جز خود مرگ مردنی باشند، هزار و یک جور مرگ و میر وجود خواهد داشت، پس توفیری نمی کند که تو کشته باشی یا من، مرگ یعنی هرچیزی که هست، فقط چیزی که نیست، نمی میرد، اگر پیش از عهد دقیانوس تا حالا هی سیمرغ سیمرغ کرده اند، برای این بوده که نبوده تا بمیرد، هر وقت هم یکی خواسته بگوید سیمرغ نیست، نمی دانم چه مرگش می شده که حرفش را جوری نزده که حتی اسمش از یادت برود یا برمی گشته می گفته : سیمرغ مرده است، که پس یعنی بوده که حالا مرده، یا با گفتنِ سیمرغ منم، دوباره جوری زنده ش می کرده که دیگر هیچ مرغی نتواند بگوید مرده
فرياد رس ازدست اين زبون گيران ، كه بر راهها دامها به پاساخته اند ، و حبس هاى قفس پرداخته... ما را از آشيانها جدا مى دارند، و از جفت وبچه فرد، واز مرغزارها دور، و از باغها مهجور، وگاه بازيچه وار به دست كودكانيم، گاه موش كردار در چنگال گربگان....ما از ناله زارى كنان، و ايشان از آن ناله شادى كنان، ايشان به تماشاى ما مشغول و ما در رباط عذاب محبوس

وقتی آن شعر را می گفته، مرا دیده بود که شده بودم کتاب و باد داشته مرا با خودش می برده، حاضرم همین را توی هر دادگاهی شهادت بدهم، نمی گویم کتاب بد است ، ولی حقیقت این است که کتاب نشده بودم، کلاغ شده بودم، آخر کتاب شده باشم که چی؟

[Sohrab Najafi · Rating 4 out of 5]

🔴 کتاب " سوره الغراب (سوره کلاغ) "
🔵 نوشته محمود مسعودی

🔹رمان #سوره‌الغراب (سوره کلاغ)، از هشت بخش تشکیل شده که هر بخش آن به تعدادی آیه کوتاه و بلند تقسیم شده اند. در ابتدای رمان آیه ۲۳ سوره البقره نقل شده که میگوید: " اگر از آنچه بر‌بنده خويش نازل کرده ایم، به شک اندريد، سوره ای مانند آن بياريد ".

- رمان سوره کلاغ، ادعای نویسنده در هماوردی با قرآن نیست؛ پیشنهادی است برای بریدن از باورها و یقین های سست و نیندیشیده، از زبان کلاغی که سرگذشت تلخ و اندوهبار یک قوم را روایت میکند. آدمهای جامعه ای که یکی یکی به کلاغ تبدیل شده اند، یا یک کلاغ بر شانه دارند. کلاغ که به نقل یکی شان از کتاب: "میگفتند بدشگون و منقار لقی. و جز نارو زنی و پشت هم اندازی و دروغگویی کار دیگری بلد نیستم".( ص۲۳)، این آدمهای کلاغ شده، متاثر از داستان تمثیلی سفر پرندگان از فریدالدین عطار در منطق الطیر، سفری در پیش میگیرند، برای بیرون آمدن از خودشان و تبدیل شدن به سیمرغ. نویسنده در این رمان با استفاده از استعاره آبگینه در رمانش تک تک آنها را در برابر آینه میگذارد. کلاغها شکست نهایی سفر خود را در آینه میبینند. در این سفر که به شکست منتهی شده، از گذشته و حال یک ملت روایتی تمثیلی داده میشود.

◀ ساختار رمان بسیار دقیق و تاثیرگذار است. در سوره الغراب، اشاره های فراوانی به وضعیت جامعه ایران پس از انقلاب وجود دارد. مثلا جایی که از زبان کلیشه ساز چاپخانه درباره چادر سرکردن زنها آمده:

" چادر، نه این که آدم نمیداند چیزهای زیرش دقیقا چه شکلی اند، بدتر آدم را خیالاتی و حالی به حالی میکند. برای همین آنقدر ذوق کردم که همه سر کردند... کاش روزی برسد که ما هم سر کنیم. حیف است زنها از لذت تخیل محروم بشوند ".(ص۱۲۴)

[Ehsan Varasteh · Rating 4 out of 5]

‌
‌

#سوره_الغراب سرشار از نماد و استعاره
با زبانی متفاوت و ناب چنان ذهن شما را به بازی می‌گیرد که به همه چیز شک می‌کنید
سورة‌الغراب ماجرای مردی است که نامش گاهی یونس گاهی ایوب و گاهی تراب است که این می تواند نمادی از خود-گم-کردگی یا چندهویتی انسان باشد(و جالب آنجاست که گاه در جایی که حرف از صبر و انتظار است نامش ایوب و گاه در جایی که حرف از گم‌شدن است نامش یونس می‌شود که این می‌تواند اشاره‌ای به زندگی یونس و ایوب پیامبر باشد) و در حال توصیف یک تشییع جنازه‌ی بزرگ است که معلوم نیست تشییع جنازه‌ی کی و چیست!
تشکیل شدن انجمن هماهنگی عزا و دستوراتی که می‌دهد طعنه‌هایی بسیار فکر شده و با مسما هستند
یک نمونه از توصیه‌ها کم و بیش این است که: "فرزندانتان را به عزاداری نیاورید چون حفظ جانشان در این ازدحام سخت است بدین منظور قفس‌هایی به تعداد کافی مهیا شده که می‌توانید بخرید و فرزندانتان را در تمام مدت عزاداری در قفس نگه دارید" که این به گمانم می‌تواند طعنه‌ای به انقلاب و بسته‌شدن دست و پا و سلب آزادی نسل بعد از انقلاب در ازای هزینه کردن! دانست که خودشان نمی‌دانند چه بلایی دارد سرشان می‌آید
این مرد یک شمشیر در فرق سرش دارد که نه او را کُشته و نه می‌شود آن را درآورد! که می‌تواند استعاره از زندگی توأم با سختی در جهان و خو گرفتن انسان با این سختی(هرچند غیر قابل پذیرش و غیر قابل تحمل) باشد
این مرد عقل درست و حسابی ندارد و مدام از سوی زنش شیرین‌عقل و عقل‌گرد خطاب می‌شود که این باعث می‌شود با روایتی جذاب‌تر روبرو باشیم
بخش دیگر رمان به در‌هم‌ریخته‌شدن باورهای انسان در صورت مواجهه با زاویه‌ی دیگری از باورها و فتواهایی که عمری با آن‌ها زیسته و شالوده‌ی زندگی‌اش شده‌اند می‌پردازد؛ بد و شوم‌بودن چیزی در جایی و مقدس‌بودن همان چیز در جای دیگر، برده‌وار و بدون هیچگونه مخالفت در قید و بند عقاید و روش زندگی اجداد و پدرانمان بودن و تشبیه این سنت‌ها به هیولایی در پشت سر که اجازه‌ی دیدن هیولای روبرو که می‌تواند درجازدن و سکون و تباهی عمر و زندگی باشد نمی‌دهد
اما بخش اعظم روایت به دوش یک کلاغ است؛ راوی خواب می‌بیند کلاغی است که گاهی کلاغ است، گاهی غراب است، گاهی رخمه(کرکس-لاشخور) و در انتها سیمرغ که به سان منطق‌الطیر عطار، با جمیع پرندگان در حال رفتن به سمت کوه قاف و زیارت سیمرغ‌اند که به ناگاه از شانه‌به‌سر می‌شنوند: "سیمرغی نیست و سیمرغ خود ماییم" و عکس‌العمل پرندگان در مواجهه با حقیقت تلخ که به کشتن شانه‌به‌سر و سپس به لت و پار کردن همدیگر ختم می‌شود که حریص بودن در سبقت گرفتن به سمت قهقرای جهان را بسیار هوشمندانه تصویر کرده است
و در انتها با این عبارات مواجه می‌شوید: "ساعت شماطه‌دار رویِ پاتختی زنگ می‌زند‌. احساس می‌کنيد که راحت و به‌اندازه‌ی کافی خوابيده‌ايد‌. چيزهايی به‌خاطرتان رسيده که با وجود مبهم بودن باعث می‌شود لبخندی بزنيد‌..."
عباراتی که شما را وا می‌دارد فکر کنید که افکار، باورها، اتفاقات و در کل، تمام زندگی‌تان خوابی است که دارید می‌بینید یا به قول بندی از کتاب کسی دارد شما را خواب می‌بیند و شما در خواب کس دیگری هستید یا همه چیز واقعیت است؟
هیچ چیز در سوره‌الغراب قطعی نیست و همه‌چیز از هم می‌پاشد و در انتها شما می‌مانید و ذهنی پر از سؤال درباره ی همه‌چیز
رمانی سرشار از گزیده‌گویی‌های شاعرانه و طنازی‌های زبانی دلچسب و زبانی که این رمان را یک سر و گردن از ادبیات ایران بالاتر می‌بَرَد؛ چه از نظر فرم روایت و چه از نظر محتوی و زبان اصیل و جذاب فارسی‌اش
#محمود_مسعودی در سوره‌الغراب معجونی دلچسب ساخته که حتی به خواندن چندباره‌اش هم می‌ارزد
‌
‌
‌

[Atefe D · Rating 3 out of 5]

تو یه کلمه بخوام توصیف کنم: متفاوت.
رمان ساختار پیچیده، تودرتو و جالبی داره.
روایت و فرم کتاب خیلی متمایز و جذابه، مخصوصا اینکه کل ماجرا همسو با شعر مهتاب نیماست.
اما این رمان بیشتر فرم داره تا محتوا، انگار به قول فرمالیست ها درگیر آشکارسازی تکنیکه تا پرداختن به محتوا.

[Hossein Shirzadi · Rating 3 out of 5]

در اسفند نود و چهار تمام شد. داستان غریبی بود.

[Reyrika · Rating 5 out of 5]

ماندگار و با جای تفسیر بسیار

[Peymanjafari · Rating 5 out of 5]

بیشک یکی از پیچیده ترین داستانهای فارسی است
که بحث و گفت و گو در موردش ساعتها و حتی روزها زمان میطلبد!!!

من به چند نکته اشاره میکنم:
داستان با آیه ۲۳ سوره بقره شروع میشود:اگر از آنچه بر بنده خود نازل کرده ایم به شک اندرید،سوره ای مانند آن بیارید،،
که محمود مسعودی با آوردن سورة الغراب در ۸۱ آیه این ادعا رو به چالش میکشه و سوره ای مانند آن میاورد،
فرم داستان در قالب فرم قرآن آورده شده،روای داعما عوض میشود اول شخص،دوه شخص ،سوم شخص و حتی دانای کل مرتبا عوض میشود مثل اتفاقی که در آیه های قرآن میافتد
داستان بر پایه سیال ذهن است،
حرف “ق”بارها تکرار میشود که منظور قله قاف هست که سیمرغ در آنجا قرار دارد و بر اساس منطق الطیر عطار پرنده ها برای دیدن معبود خود باید به بلنترین نقطه قله قاف برسند!!!
در آیه یا قسمت ۲۳ سورة الغراب تصویر زیادی درخت میبینیم که منظور نویسنده این است که آیه ۲۳ با زبان شجری که یک زبان قدیمی هست نوشته شده!!!
شخصیتها خوابهایی میبینن(تراب،ایوب،یونس و کلاغ)که این خوابها در نهایت به هم می آمیزد و معنا پیدا میکند که در داستان به طور یقین نمیشه گفت که حوادث در خواب است یا بیداری،و کل شخصیتها و کلاغ همه یک شخص هستن و گاهی چند شخص،
ک تراب هم وزن غراب هست و نزدیکتر،

داستان اشاره دارد به انقلاب۵۷:
در عین حال روایت شهری است به نام سوره کلاغ - که نویسنده در میانه داستان نقشه شهر را هم برای خواننده‌‌اش می‌کشد- که قرار است در آن یک تشییع‌جنازه برپا شود (انقلابی برپا شود) و هرکس قرار است یک کلاغ به این تشییع‌جنازه ببرد و کار به این‌جا می‌کشد که از هر پنجرۀ شهر یک پرچم سیاه آویزان می‌شود.

شمشیر فرق سر تراب - که آشکارا نشانه‌‌ای است از قمه‌زنی مذهبی- به نمادی از مذهبی بدل می‌شود که با «مغزش جوش خورده» (صفحه ۱۴۱) و بیرون نمی‌آید، و در میانه شعار «یا مرگ یا آزادی»، پرچم سرخی که در کنار پرچم‌های سیاه لحظه‌‌ای برافراشته شده بود، به‌سرعت بازی را به پرچم‌های سیاه و کلاغ‌ها می‌بازد.

در کنار آن «انجمن هماهنگی عزا» رفته‌رفته همه‌چیز را به دست می‌گیرد، افرادی را برای بازداشت مردم می‌فرستد («ریشو، سبیلو و کوسه» را به در خانه تراب هم روانه می‌کند)، برای بچه‌های مردم قفس می‌سازد و همه‌چیز را به کلاغانی می‌سپارد که در نهایت تنها فضله‌شان نصیب مردم می‌شود

این نقد کوتاهی بود از داستان که خدمت دوستان گفتم،بی شک نقد داستان بسیار وسیع تر از این چند خطی بود ک من گفتم،پاینده باشید.

[Parastoo · Rating 2 out of 5]

نتونستم با استعاره‌های کتاب و این‌همانی‌پنداریِ پرنده‌ها و انسان‌ها ارتباط برقرار کنم

[Sina Tahmasbi · Rating 5 out of 5]

۲۵٫۷٫۱۴۰۴
۱۳:۴۵

دقیقا همان که نیاز بود بخوانم.
خدا می‌داند دست به دامن چه کسانی شدم برای «روایت» خوب و آخر کار یکی از آن درست حسابی‌ها گیرم آمد. هر جزء درست سر جای خودش نشسته و ادعایی دارد.

ـــــــــــــــــــــ

برای همین ها بود که وقتی آن دور دورها يك پرچم سرخ عين خونِ کلاغ از توی سياهي جمعيت فوران زد همه از رنگش خوشمان آمد و از زور خوشحالی انقدر ذوق کردیم که بنا کردیم به شعار دادن قرار نبود کسی شعار بدهد . ولی همه یکهو انقدر خوشحال شدند که شعار دادند:
« یا مرگ یا آزادی یا مرگ یا آزادی»
اولش کلاغ ها نگذاشتند ولی بعد که شعار به ما نزديك شد دیدم یک پای شعاره بدجوری می لنگد چه خوب زودی تیراندازی کردند پرچم سرخ فوری بند آمد، به خیال خودشان هالو گیر آورده بودند. به خیال خودشان می توانستند با آن لنگ زورخانه مرا که هی کلاغ میشوم و خودم می شوم خر کنند. آخر اگر قرار باشد که آدم یکی از این دو تا را انتخاب کند مرگ را که نمیتواند انتخاب نکند . پس چه شد ؟ پس آدم انتخابش را کرده حالا فقط باید برود خانه که بگیرد بمیرد. برای همین شعار که به من رسید من یای اول را نگفتم به جای یای وسط هم گفتم واو. بعد جای دو کلمه را هم با هم عوض کردم که معلوم بشود مقصودم به همین‌هاست. خوبست آدم هم آزاد باشد هم بمیرد نه اینکه یا آزاد نباشد و بمیرد ، یا آزاد باشد و هیچوقت نمیرد. با این هم مخالفم که اول بمیرد ، بعد آزاد باشد. برای همین جاهاشان را عوض کردم .

[بهار · Rating 4 out of 5]

سورة‌الغراب، رمانی به نوشته‌ی محمود مسعودی. داستانی تمثیلی و نمادین که گویی از زمانه‌ی انقلاب و باورهای ملتی‌ست که چون کبکْ سر در برف کرده‌اند. کتاب با آیه‌ای از سوره‌ی بقره شروع می‌شود که همین آیه، خط و ربطی را درباره‌ی آنچه که انتظارتان را برای خواندن می‌کشد، نشان می‌دهد. پی‌رنگی در داستان‌ها دیده نمی‌شود و این گاهن فضا را مبهم می‌کند، برای فهم بهتر این ابهام کمی صبوری، تمرکز و تأمل لازم است؛ شاید این کتاب را با سرعت آرام‌تری باید خواند. سورة‌الغراب طعنه‌ای به انقلاب، باورهای مذهبی و وعده‌‌های نجات‌دهنده و خوشبختی به مردم است. مردمی ساده‌باور که چون جوجه مرغی در آرزوی دیدن و هدایتگری سیمرغ‌اند.

چند خطی از کتاب:
-دلم می‌خواست یکی پیدا می‌شد، همه‌ی زندگی‌ت را تبدیل به خواب و رویای خودش می‌کرد و سنگینی کلاغ بودن را از روی تنم برمی
داشت.
-سیمرغ بی‌ربط می‌گفت که می‌آییم اینجا خودمان را پیدا کنیم. من کجا دارم خودم را پیدا می‌کنم؟ من دارم پشت و رو شده‌ی خودم را می‌بینم، نه خودم را.

[ساسان عاصی · Rating 3 out of 5]

فکری بودم که هیچ چیزی درباره‌ش ننویسم و با همین ستاره دادن از کنارش عبور کنم، اما دلم نمی‌آد دست‌کم یکی دو جمله در تعریف‌ش نگم. شاید به این دلیل که هرچند پُر ادا بود، خوش‌ادا هم بود. فرم شکسته‌ی روایی‌ش چندان به دلم ننشست، اما اون‌طور هم نبود که بتونم به شکل دیگه‌ای (که مثلاً بهتر به نظرم بیاد) تصورش کنم. بازی‌ای که با داستان سیمرغ و پرندگان کرده بود در کل برام جذاب‌ترین بخش‌ش بود و راوی نام‌پریشان (!) انسان‌ش هم به‌نظرم بانمک اومد. راست‌ش چند صفحه که از شروع‌ش گذشت احساس کردم که احتمالاً قرار نیست با قصه‌ای مواجه بشم و باید در پیچ و خم یه روایت پریشان شکنجه بشم، اما خوشبختانه اشتباه می‌کردم و قصه و حال‌وهوایی غریب در انتظارم بود. این‌طور که ازش تعریف کردم لابد باید به‌ش چهار ستاره می‌دادم.‏

[مهشید · Rating 2 out of 5]

داستان به شدت گنگ و نمادگرایانه بود. و به نظرم اونقدر به این نمادها زیاد پرداخت شده بود که خواننده رو گیج می‌کرد. خط داستانی خیلی مشوش بود تا میومدم بفهمم چی به چیه، خط، راوی، مخاطب تغییر می‌کزد. انگار یکی کابوس‌هاش رو نوشته و می‌خوندم. ‌کتاب بسیار سیاهی بود و خوندنش دل آشوبه‌ای به خواننده میده که معلوم نیست از کجا اومده و دلیلش هم اینه که داستان مثل محتوای کابوس‌ها، تلخ و گنگه. در مجموع موردعلاقه‌م نبود

[Sia · Rating 5 out of 5]

لذت متن!
یک داستان مهجور و قدرنادیده
سوره الغراب داستانش جوری نیست که با تعریف کردنش کسی را تشویق به خواندنش کنید، اما چیزی است که باید به هر کتاب دوستی توصیه اش کنید!
داستانی عجیب و درهم پیچیده و مرموز، با فرم روایی جذاب و چندلایه... و انقدر خوب که نمیشود به راحتی رهایش کرد
کوتاه سخن: چیزی که مثل هیچ چیز نیست!

*

برای بار دوم هم همچنان تازه بود واسم

[Hossein · Rating 3 out of 5]

همه‌مان گم شده‌ایم. (صفحه ۷۹)

[Fatemeh Rasouli · Rating 5 out of 5]

نمیدونم از محتوای عمیق و تفکر‌ برانگیزش بگم، یا از فرم خلاقانه و پیچیده در ابهام و بدیعش. واقعا لذت بردم، از خط به خطش. حتی از جاهایی که برام مبهم بود.