Darwin'den Dersim'e Cumhuriyet ve Antropoloji

by Zafer Toprak

Darwinden Dersime: İki dünya savaşı arası karanlık çağın tarihsel gerçeklerini, dönemin özgünlüğünü göz ardı etmeksizin, Cumhuriyet kadrolarının ve Atatürkün düşünce dünyasına ışık tutmayı amaçlayan bir çalışma.

Darwinden Dersime: Cumhuriyet ve Antropoloji, Atatürkün yaşamının son yirmi yılına odaklanan, entelektüel Atatürkü, 30lu yıllarda gerçekleştirdiği bilimsel ve kültürel devrimi yorumlamaya yönelik bir çalışma. İki dünya savaşı arası karanlık çağın tarihsel gerçeklerini, dönemin özgünlüğünü göz ardı etmeksizin, Cumhuriyet kadrolarının ve Atatürkün düşünce dünyasına ışık tutmayı amaçlıyor.

Türkiyedeki çağdaş bilim ve eğitim antropolojiyle başlıyor; kısa sürede dil, tarih, coğrafya, jeoloji, biyoloji başta olmak üzere tüm bilim dallarını kapsıyor. Cumhuriyet ve Antropoloji, geçmişle bağını koparan Cumhuriyetin alternatif bilimsel Aydınlanmasını ve ulus-devletin laik yeni insanını yerli ve yabancı özgün kaynaklara başvurarak disiplinlerarası bir anlayışla okura sunuyor.

Afet Hanımın tebliği birçok açıdan dikkat çekiciydi. Öncelikle vurgulanması gereken husus, bu tebliğin kolektif bir çalışmanın ürünü olmasıydı. Başta Atatürk olmak üzere birçok Türk Tarih Tetkik Cemiyeti üyesi tebliğin hazırlanışına katkıda bulunmuş olmalıydı. Nitekim daha sonraki yayınlarında Afet İnan bu tebliğine yer vermedi. Bunun bir nedeni tebliğin kolektif niteliği ise, diğeri içeriğiydi. Oysa içerik 1932 yılının heyecanını yansıtıyordu. Kongrenin ilk bilimsel tebliğinin o tarihlerde bir kadına verdirilmesi de ayrı bir önem taşıyordu. Evrimciliği, Darwinizmi gündeme getiren bir tebliğdi ve Osmanlı tarihçiliğinde Âdem-Havva ya da Nuh peygamberde köklerini arayan yaratılış efsanelerine meydan okuyordu. Böylece tebliğ tarihin ötelerine taşarak, jeolojiyi de kapsayan çok geniş bir zaman dizinini gündeme getiriyordu.

Genres: History, Turkish, Politics

616 pages, Paperback

First published January 1, 2012

About the author

1946 yılında doğdu. 1969 yılında Ankara Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü’nü bitirdi. 1971’de Londra Üniversitesi’nde ‘Alan Araştırmaları’ konusunda yüksek lisansını tamamladı. 1981 yılında Londra Üniversitesi’nde ekonomi doktorasını verdi. Boğaziçi Üniversitesi’nde Ekonomi ve Toplum Tarihi profesörü olarak görev yaptı. Tarih Vakfı’nın başkan yardımcısı ve Boğaziçi Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü’nün kurucu başkanıdır.

Reviews

[Umut · Rating 5 out of 5]

Eski mel'un, bilim yanlısı ve ilerici günleri anlamak için birebir

[Tülya Ortuç · Rating 5 out of 5]

Bilimin ışıklı yolunda ilerlerken biz..........

[KQ · Rating 4 out of 5]

Antropolojinin tarihsel bağlamını da göz önünde bulundurarak Cumhuriyet dönemindeki salt bilimsel atılımların yanında antropolojik ilgi ve verilerin aynı dönemdeki milli kimlik inşasına nasıl katkıda bulunduğunu şüphesiz en iyi ele alan kitap. Baştan sona oldukça anlaşılır bir dille yazılmanın yanında ele alınan birçok tartışmalı kavrama olabildiğince objektif yaklaşılmış olması halk için yazılan popüler eserlerde oldukça ender birlikte görülen iki özellik olduğu için ayrıca okuması keyifliydi. Fakat Antropolojide “Fransız” ve “Alman” ekollerinin tespit edilip, detaylıca ayrım yapılması ne kadar gerekli olsa da daha ırkçı olduğu vurgulanarak ima edilen “Alman” ekolünün ve Sosyal Darwinist düşünürlerin gerekenden fazla anlatıldığını düşünüyorum. Özellikle de Cumhuriyet’in antropolojisinin ve Eugene Pittard gibi katkıda bulunan önemli figürlerin “Fransız” ekolüne daha yakın olduğundan bahsettikten sonra olumsuz çağrıştırmalarla dolu olan sayfalarca ırkçılık betimlemeleri kafa karıştırıcı oluyor. Kaldı ki kitabın isminde de “Dersim”e bir göndermede bulunulduğu için 5 yıldız vermeye elim gitmiyor.

[Emir Kesici · Rating 4 out of 5]

Cumhuriyet donemindeki bilimsel ve kulturel atilimlari, ulus-insa surecini, bilimsel yontemle yorumlayan cok guzel bir calisma. Ataturk'un ve kurucu kadrolarin yuksek ideallerini ve bunlari icraata dokme basarilarini her Turkiye Cumhuriyeti vatandasi okumali diye dusunuyorum.