Εις θάνατον! Η δίκη και η εκτέλεση των έξι μέσα από τα πρακτικά, τα παραλειπόμενα και τα «ψιλά» των εφημερίδων

by Βασίλης Ι. Τζανακάρης

Μετά το μπεστ σέλερ Δακρυσμένη Μικρασία, 1919-1922: Τα χρόνια που συντάραξαν την Ελλάδα που απέσπασε το Κρατικό Βραβείο και το βιβλίο Στο όνομα της προσφυγιάς: Από τα δακρυσμένα Χριστούγεννα του 1922 στην αβασίλευτη δημοκρατία του 1924 , ο Βασίλης Ι. Τζανακάρης ολοκληρώνει την τριλογία με το βιβλίο Εις θάνατον! Η δίκη και η εκτέλεση των έξι μέσα από τα πρακτικά, τα παραλειπόμενα και τα «ψιλά» των εφημερίδων .

Τον Μάιο του 1919 η Ελλάδα θα προσπαθήσει να πραγματώσει ένα όνειρο που από τα χρόνια της Άλωσης της Κωνσταντινούπολης συνέχιζε να γαλουχεί γενιές και γενιές Ελλήνων. Να κάνει να ηχήσουν τα τετρακόσια σήμαντρα της Αγια-Σοφιάς, να αναστήσει τον μαρμαρωμένο βασιλιά μέσα από έναν λήθαργο αιώνων, να διώξει τους Τούρκους έως την «Κόκκινη Μηλιά». Ένα όνειρο που η Ελλάδα δείχνει τώρα να το αγγίζει, όταν αμέτρητες χιλιάδες Μικρασιάτες κλαίνε από χαρά, σταυροκοπιούνται και αγκαλιάζονται, καθώς βλέπουν τους έλληνες φαντάρους να αποβιβάζονται στην προκυμαία της Σμύρνης ένα βροχερό ξημέρωμα στις 2 Μαΐου 1919. Το όνειρο μιας Μεγάλης Ιδέας, που ύστερα από τρεισήμισι χρόνια η κατάληξή του δεν θα είναι οι χαρμόσυνες κωδωνοκρουσίες της Αγια-Σοφιάς αλλά οι εκπυρσοκροτήσεις από τριάντα ένα τουφέκια μάνλιχερ στο Γουδί...

Με τον γνωστό χειμαρρώδη λόγο του ο Βασίλης Ι. Τζανακάρης ρίχνει φως σ' αυτή τη σκοτεινή σελίδα της νεοελληνικής ιστορίας ανατρέχοντας σε πηγές της εποχής. Το βιβλίο συνοδεύεται από αρχειακό φωτογραφικό υλικό.

Genres: History

624 pages, Paperback

First published January 1, 2010

About the author

Ο Βασίλης Τζανακάρης γεννήθηκε στην Πεντάπολη το 1944, αλλά μεγάλωσε και έζησε στην πόλη των Σερρών.

Σπούδασε πολιτικές και οικονομικές επιστήμες στο Α.Π.Θ. και από τα γυμνασιακά του χρόνια ασχολήθηκε με τη δημοσιογραφία. Έχει εκδώσει τρεις εφημερίδες, περισσότερα από είκοσι βιβλία και έχει διοργανώσει πολλές εκθέσεις αρχειακού υλικού. Από το 1975, και για 34 χρόνια, εξέδιδε το μηνιαίο σερραϊκό περιοδικό Γιατί. Υπήρξε από τους πρωτοπόρους στο ραδιόφωνο και την τηλεόραση, με τα οποία ασχολήθηκε επί σειρά ετών. Είναι μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Συγγραφέων, του Συνδέσμου Εκδοτών Βορείου Ελλάδος και αντεπιστέλλον μέλος της ΕΣΗΕΜΘ.

Το βιβλίο του Δακρυσμένη Μικρασία τιμήθηκε το 2008 με το Κρατικό Βραβείο Χρονικού-Μαρτυρίας. Κείμενα, μελέτες, ποιήματα και συνεντεύξεις του υπάρχουν δημοσιευμένα σε πολλές εφημερίδες της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης.

Reviews

[Κώστας · Rating 4 out of 5]

Είναι ένα βαρύ βιβλίο. Όχι μόνο επειδή έχει πολλές σελίδες - η επετειακή έκδοση πρόσθεσε κι άλλες - αλλά η ίδια του η γραφή είναι κομματάκι δύσπεπτη. Είναι κι αυτή η καθαρεύουσα που την έχουμε αφήσει δεκαετίες πίσω μας είναι και τα λογοκριμένα κι αλογόκριτα πρακτικά της δίκης...γίνεται ένας ψιλοχαμός.

Αλλά μετά την πρώτη σύγχιση, το βιβλίο παίρνει μια σταθερή γραμμή. Κινείται στη γνωστή ράγα του δικαστικού δράματος, με καταθέσεις μαρτύρων, απολογίες κατηγορουμένων, αντιπαράθεση με τους μάρτυρες, λογύδρια της υπεράσπισης. Μας μεταφέρει στην δικαστική αίθουσα.

Αυτό που μένει τελικά είναι το δια ταύτα. Αν καταδικάστηκαν δικαίως ή αδίκως. Δεν είμαι δικαστής αλλά όλοι έχουμε άποψη. Τώρα το πόσο μας βοηθάει αυτό το βιβλίο να τη διαμορφώσουμε; όχι πολύ. Ο Γούναρης αρρώστησε και δεν μπορούσε να παραστεί στο μεγαλύτερο και κρισιμότερο διάστημα της δίκης. Έτσι στερηθήκαμε έναν δεινό χειριστή της γλώσσας, ένα λογοπαίκτη που σίγουρα θα ανέβαζε τη θερμοκρασία. Η απολογία του βέβαια ήταν γραμμένη και διαβάστηκε αλλά δεν είναι το ίδιο.

Τελικά ήταν ένοχοι εσχάτης προδοσίας; δεν θα τόλεγα. Άλλωστε, 88 χρόνια μετά αθωώθηκαν.
Ήταν αθώοι; όχι. Δεν ήταν αθώες περιστερές.
Τι ήταν τελικά οι περιβόητοι 6 που τουφεκίστηκαν; Ήταν τα γνωστά "μούτρα", οι πολιτικές φυσιογνωμίες που έχουμε συνηθίσει να συναντάμε. Αργυρώνητοι βολεψάκηδες που αρμέγουν την πατρίδα και το μέλημά τους είναι να πάνε ταμείο κάθε μήνα. Ένας Γούναρης πετσής που του κάναμε και οδούς με το όνομά του στις μεγάλες πόλεις για να μην τον λησμονήσουμε ενώ στρογγυλοκάθονταν στην καρέκλα του και το στράτευμα έπινε τα ούρα του στο Σαγγάριο από την έλλειψη προμηθειών. Και άλλα πολλά φρικώδη που αναφέρονται.
Αλλά κι ο λαός δεν ήταν αμέτοχος. Πάντα οι λαοί, αυτή η οχλομάζα αρεσκόταν σε προφητείες, πίστη και δήθεν οράματα. Αν σήμερα έχουμε τον παίσιο και τον κοσμά τον αιτωλό, οι προγονόι μας είχαν φάει πλύση εγκεφάλου τον μαρμαρωμένο βασιλιά. Κι επειδή ο βασιλιάς λεγόταν κωνσταντίνος, θεωρούσαν ότι θα πάρει πίσω την πόλη, ότι ήταν μετενσάρκωση του παλαιολόγου. Ο λαός φέρθηκε πρόστυχα στον Βενιζέλο και τα υπόλοιπα είναι ιστορία. Η διχόνοια είναι το σακατιλίκι του έλληνα, κυλάει στη φλέβα, είναι στο dna του.
Τις απόψεις μου επ αυτού τις έχω γράψει στην κριτική για το βιβλίο Ιστορία (κωμικοτραγική) του νεοελληνικού κράτους, 1830-1974

Συμπερασματικά ένας έλληνας πρωθυπουργός κλείνει θετικό ταμείο στις κάτωθι περιπτώσεις:
+ Όταν αυξάνει τα σύνορα της επικράτειας
+ Όταν δεν έχει καθόλου ανθρώπινες απώλειες ή -συγκριτικά- έχει λιγότερες από του εχθρού καθότι έχει διεξάγει νικηφόρες μάχες
+ Όταν έχει φτιάξει έργα & εγκαταστάσεις υποδομής θεσπίζοντας μέτρα βελτίωσης της ζωής των πολιτών.

Σύμφωνα με αυτά, η ιστορία θυμάται με χαμόγελο τους Καποδίστρια, Βενιζέλο, Μεταξά και προσπαθεί να ξεχάσει τους υπόλοιπους.

Με το πέρασμα των χρόνων η λήθη θα σκεπάσει τρυφερά με άσηπτο μαγνάδι τη συγκινησιακή φόρτιση όλων εκείνων των στιγμών. Στιγμές που μόνο με εκείνες του επιτάφιου θρήνου θα μπορούσαν να συγκριθούν

[Nikos · Rating 4 out of 5]

Ωραία δομή και κατανοητή.Δίνει μια αναλυτική εικόνα χωρίς να μεροληπτεί με βάση μόνο τα γεγονότα και τις πηγές πληροφόρησης εκείνων των ημερών.Πολύ καλό βιβλίο για κάποιον που θέλει να κάνει μι άρχη πάνω στο θέμα της "Δίκης των έξι"

[Marianna · Rating 4 out of 5]

Πριν από πολλά χρόνια, στις ένδοξες εποχές του blogpost, είχα γράψει ενα επικριτικό κείμενο για τους έξι, με αποτέλεσμα να επικοινωνήσει μαζί μου ο κ.Μίκης Πρωτοπαπαδάκης, εγγονός του Πέτρου Πρωτοπαπαδάκη κ πρωτοστάτης της δικαστικής αναψηλάφησης της Δίκης. Με έκπληξη τότε, έμαθα από αυτόν πολλές πληροφορίες και παρανοήσεις που δυστυχώς παρουσιάζονταν σε όλα τα σχετικά κείμενα. Χαίρομαι που το βιβλίο αυτό, παραθέτοντας τα γεγονότα, όπως αποτυπώθηκαν στις εφημερίδες της εποχής, προβάλλει την αλήθεια για τους έξι.

Για την ιστορία, ο κ.Μίκης Πρωτοπαπαδάκης, ζήτησε απο τον Άρειο Πάγο να διαγράψει το «εν γνώσει» και το «με πρόθεση» και να απαλλάξει τους Έξι απο την κατηγορία της Εσχάτης Προδοσίας, λαμβάνοντας υπόψιν πηγές τις οποίες (ας θεωρήσουμε ότι) οι δικάσαντες το 1922 αγνοούσαν. Το ανώτατο δικαστήριο τον δικαίωσε το 2010, κρίνοντας άκυρη την απόφαση του Έκτακτου Στρατοδικείου.

[Pinko Palest · Rating 3 out of 5]

χρήσιμο βιβλίο, με αρκετές λεπτομέρειες, ιδίως από τις εφημερίδες της εποχής. Για το ίδιο θέμα πάντως, πολύ πιο εντυπωσιακό, αν και πιο συνοπτικό, επίτευγμα είναι Η Δίκη των Έξι: Επίλογος στο Γουδί του Αλέξανδρου Κοτζιά