In De Proefkolonie vertelt Wil Schackmann op levendige wijze over het ontstaan van de koloniën die in het begin van de negentiende eeuw in Drenthe werden gesticht. De in 1818 opgerichte Maatschappij van Weldadigheid wilde verarmde landgenoten uit hun toestand van 'diepe ellende en daaruit spruitende zedelijke verbastering' halen. In een nog woest en maakbaar Drente zouden zij leren met landarbeid de eigen kost te verdienen. En daardoor vanzelf betere mensen worden.
Met veel liefde voor het onderwerp en voor de mensen die er een rol in spelen, en met oog voor vermakelijke details, vertelt Wil Schackmann over het ontstaan van de Maatschappij, over de landelijke inzamelingsactie - die gezien kan worden als de eerste in haar soort - en vooral over het leven van de eerste 52 proefkolonisten in het net geopende dorp Frederiksoord. Een aantal daarvan leren we gaandeweg goed kennen.
Hoe vertel je een omvangrijke geschiedenis van een ideaal dat kraakt en barst op de fundamenten? Je merkt duidelijk dat lastige materie is. De chronologische vertelling zorgt niet altijd voor evenveel helderheid, maar de strijd voor het ideaal en de oprichting van De Maatschappij der Weldadigheid en zijn koloniën en worsteling van de inwoners is overeind gebleven. De leesbaarheid verliest gedurende het boek wat aan kracht door het regelmatig quoten uit oorspronkelijk bronmateriaal in het taalgebruik uit die tijd. Niet per se makkelijk door heen te komen, maar wel een pracht aan verhalen met een prachtig verwoord besluit. Zeer veel bewondering voor het onderzoek en uitschrijven dat Wil Schackmann heeft verricht. Een fundamentele geschiedenis voor een uniek stukje Nederlandse historie is daarmee leesbaar behouden. Het blijft verbazingwekkend hoe Johannes van den Bosch bleef geloven in de maakbaarheid van de mens en in een soort van socialisme avant la lettre.
Grateful for the author's research and collating of archival information (and the occasional wry bit of humor in sometimes rather dry subject matter) on a topic I was wholly ignorant about. While I understand that this is not a strictly academic work, I don't think we needed quite as many literal quotes if you're not going to use citations anyway. Constantly dipping into 19th century speech modes seriously halts readability!
Op zich interessant, de oprichting van de koloniën van Weldadigheid bij Vledder en Frederiksoord. De manier waarop mensen werden aangezocht, de strubbelingen, de aansturing door Johannes en Benjamin van Den Bosch. De mix van goede bedoelingen en het met soms harde hand willen ‘verbeteren’ van mensen. Alles is gebaseerd op uitgebreid onderzoek in alle geschriften en verantwoording over de koloniën, en daarmee ook de valkuil van dit boek. Ergens op de helft kwam ik niet meer verder, te veel detail, te veel herhaling van vergelijkbare situaties. Ik heb de laatste hoofdstukken gescand, en het boek daarna als ‘ gelezen’ verklaard.
2? 3? sterren. Lastig. Ik las dit omdat ik eigenlijk in juni/juli dit boek had willen lezen toen ik naar de koloniën ging, maar toen vond ik de kinderkolonieën. Het zijn behoorlijke boeken en behoorlijk feitelijk, vandaar dat het stof een beetje op leek bij mij. Ik vond het steeds moeilijker mij er voor te focussen, hoewel ik van mening ben dat het boek zelf een beetje stoffig overkomt goed geschreven en gefundeerd is.
Interessant boek dat het begin van de geschiedenis van de koloniën van de Maatschappij van Weldadigheid vertelt. Je krijgt als lezer een goed beeld, ook van de oprichter Johannes van den Bosch. Wat mij betreft had het alleen wel wat strakker gemogen. Het wordt nu chronologisch verteld, terwijl een ordening naar onderwerp het geheel misschien helderder had gemaakt.