Χτίστες, νοικοκυρές και η οικοδόμηση της σύγχρονης Αθήνας

by Ιωάννα Θεοχαροπούλου

Σε αντιδιαστολή με τον έντονο θαυμασμό που προκαλεί η Ακρόπολη, η σύγχρονη Αθήνα περιγράφεται συνήθως με αρνητικούς όρους – μια άσχημη πόλη, με αδιάφορα κτίρια και ασφυκτική ατμόσφαιρα. Η μελέτη «Χτίστες, νοικοκυρές και η οικοδόμηση της σύγχρονης Αθήνας» θέτει αυτά τα στερεότυπα υπό αμφισβήτηση και αποτιμά εκ νέου την οικοδομική έκρηξη που καθόρισε τη μορφή της μεταπολεμικής πόλης, εστιάζοντας στον πιο χαρακτηριστικό κτιριακό τύπο της, την πολυκατοικία.
Η Ιωάννα Θεοχαροπούλου επανεξετάζει την πολυκατοικία, τονίζοντας τα καινοτόμα χαρακτηριστικά αυτού του κτιρίου, το οποίο κατασκευαζόταν εύκολα και με στοιχειώδη τεχνικά μέσα. Η πολυκατοικία έδωσε ώθηση στην οικονομία της μεταπολεμικής πόλης και αποτέλεσε μοχλό για τον μετασχηματισμό της αθηναϊκής κοινωνίας στα μέσα του 20ού αιώνα. Ιδιαίτερα οι εσωτερικοί χώροι των διαμερισμάτων αντανακλούσαν την επιθυμία των νοικοκυρών να υιοθετήσουν τον μοντέρνο τρόπο ζωής που προβαλλόταν μέσα από τις ταινίες και τα περιοδικά της εποχής. Συγχρόνως, οι εργολάβοι και οι χτίστες συμμετείχαν ενεργά στον σχεδιασμό αυτών των εσωτερικών χώρων, δίνοντας έτσι τη δυνατότητα στους ενοίκους να διαμορφώσουν την καθημερινή ζωή τους και τη μεταπολεμική πόλη ανάλογα με τις ανάγκες τους.

Σε αυτή την αναθεωρημένη έκδοση της πρωτότυπης έρευνάς της, η συγγραφέας αντλεί στοιχεία από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και ψυχαγωγίας, τη θεωρία του πολεοδομικού και χωροταξικού σχεδιασμού, τις πολιτισμικές σπουδές και την ανθρωπολογία. Επιπλέον, στον απόηχο της πρόσφατης δημοσιονομικής κρίσης στην Ελλάδα, το επικαιροποιημένο επίμετρο του βιβλίου διερευνά τον πιθανό ρόλο της πολυκατοικίας στην πόλη του μέλλοντος, μια πόλη που θα ανταποκρίνεται στα περιβαλλοντικά και κοινωνικά αιτήματα του 21ου αιώνα.

Genres: Architecture

288 pages, Paperback

First published November 1, 2022

About the author

Η Ιωάννα Θεοχαροπούλου είναι αρχιτέκτων και ιστορικός της αρχιτεκτονικής, η έρευνα της οποίας εστιάζει στις πόλεις και στις ιστορίες, τις θεωρίες και τις ιδέες μετεξέλιξης της αρχιτεκτονικής και της κοινωνίας σε μια εποχή απαλλαγμένη από τα ορυκτά καύσιμα. Σπούδασε στην Architectural Association του Λονδίνου (AA Diploma) και έχει μεταπτυχιακό στον Προηγμένο Αρχιτεκτονικό Σχεδιασμό (MSAAD) και διδακτορικό στην Ιστορία της Αρχιτεκτονικής από το Πανεπιστήμιο Columbia. Έχει συμμετάσχει σε πολλά ακαδημαϊκά συνέδρια, με πιο πρόσφατο το Athens Urban Age Forum που διοργανώθηκε από το Cities Program του London School of Economics και τον Δήμο Αθηναίων (Ιούνιος 2022). Κείμενά της έχουν δημοσιευτεί σε πολλά βιβλία και ακαδημαϊκά έντυπα. Έχει διδάξει στο Πανεπιστήμιο Columbia, στο Cooper-Hewitt National Design Museum και στη New School. Αυτή την περίοδο διδάσκει Ιστορία και Θεωρία, ως Επισκέπτρια Λέκτορας, στο Τμήμα Αρχιτεκτονικής, Τέχνης και Πολεοδομίας του Πανεπιστημίου Cornell.

Reviews

[foteini_dl · Rating 4 out of 5]

Τούτη εδώ η έκδοση αποδεικνύει γιατί στη συζήτηση για το αρχιτεκτονικό -και όχι μόνο- προφίλ της Αθήνας δεν μπορεί να απουσιάζει ο ρόλος της εσωτερικής μετανάστευσης, των γυναικών, της ταξικής διαστρωμάτωσης, της ανώνυμης αρχιτεκτονικής αλλά και ο αντίλογος στο "για όλα τα στραβά φταίει η αντιπαροχή" και συναφών απόψεων/προκαταλήψεων. Εάν κάπου μπορείς να βάλεις και λίγο ελληνικό κινηματογράφο κάπου (έχοντας λόγο, έτσι;), τότε ακόμα καλύτερα.

Υγ.: Θα ήταν ακόμα καλύτερα αν δεν υπήρχε το εισαγωγικό σημείωμα της Αφροδίτης Παναγιωτάκου, το οποίο δεν προσφέρει κάτι, αλλά τι να κάνεις...