Ruim twee eeuwen geleden, een hoofdstad in opstand. De jonge Catho, opgegroeid in een vondelingentehuis, merkt nauwelijks iets van de revolutie die gaande is, tot nieuwkomer zuster Berthe haar in het geheim leert lezen en schrijven, en de enige is die om haar geeft. Maar de twee verliezen elkaar uit het oog, ervan overtuigd door de ander te zijn verraden. Intussen begint pianofortebouwer Tobias een bijzondere vriendschap met iemand die hem een zeer controversieel verzoek doet.
De nieuwe tijd eist geluk - maar hoe bereik je het geluk? Zet je een streep onder het verleden en begin je opnieuw?
Dit was een zeer vreemde leeservaring: je waant je eerst in een dystopische roman, tot al vlug blijkt dat Van Leeuwen haar verhaallijnen gesitueerd heeft in de beginperiode van de Franse Revolutie. Cruciale momenten uit die revolutieperiode passeren de revue, maar ze vormen maar de achtergrond. Het is Van Leeuwen te doen om een 6-tal hoofdfiguren, die elkaar kruisen en mee de gevolgen van de revolutie ondergaan. Toch heeft deze roman niks romantisch-heroïsch, integendeel, het lijkt er zelfs sterk op dat het de auteur met haar erg onderkoelde, afstandelijk, laconiek-registrerende stijl wil illustreren hoe ‘kleine mensen’ meegesleurd worden in het wereldgebeuren. Er hangt iets triest, iets kil en doods over de lotgevallen van de hoofdfiguren, alsof het slechts handpoppen zijn, maar die toch blijven doorgaan ondanks hun miserabel bestaan. Stilistisch is dit absoluut vakmanschap, met kleine impressionistische toetsen die een hele sfeer oproepen. Maar het verhaal zelf grijpt helemaal niet aan, en ik heb de indruk dat dit bewust zo bedoeld is, zeker als je afgaat op de titel die Van Leeuwen aan dit boek heeft gegeven: het koortsige revolutiegebeuren zit nog maar in zijn beginfase, er is nog hoop, want het is nog niet duidelijk waar het op zal uitlopen, namelijk – zoals wij weten – de Terreur. (2.5 sterren)
Joke van Leeuwen schreef deze roman in 2012 waarmee ze de AKO-Literatuurprijs won, de voorloper van de huidige Nederlandse Boekenbon Literatuurprijs.
In ‘Feest van het begin’ leer je de vondelinge Catho kennen die op autoritaire wijze in een klooster wordt grootgebracht. Op een gegeven moment komt ook de jonge novice Berthe in het klooster aangewaaid, die voor haar rijke familie te rebels bleek te zijn. Zij trekt zich het lot van de gepeste Catho aan, ontfermt zich over haar, en leert haar stiekem lezen en schrijven.
Via de straten worden er geruchten opgevangen dat er verzet groeit tegen de koning en zijn gevolg. Zonder enig gebruik van tijdsaanduidingen of plaatsnamen, merk je dat je je in de tijd van de Franse revolutie bevindt, en dat je je in de straten van Parijs begeeft. Waar kranten beginnen verkocht te worden, waar meer mensen inderdaad leren lezen en kritischer te denken. Niet alleen in het rijke chique deel dat dan tot de elite behoort, maar ook in de vuile straten van de armere wijken waar gewone mensen trachten te overleven. Waar werkenden meer en meer zien dat zij uitgebuit worden en dat er iets moet veranderen. Parijs was toen één van de meest bevolkte steden ter wereld. De Bastille en het paleis van Versailles worden bestormd.
Net zoals Catho en Berthe een tandem symboliseren waarin de grenzen tussen arm en rijk overbrugt worden en naar elkaar toe groeien, vinden elders in Parijs een Duitse pianoforte-bouwer, Tobias, en de beul van Parijs, Charles, elkaar in hun gemeenschappelijke liefde voor de muziek. Tobias is technisch begaafd en handig aangelegd. Samen met Charles zal hij de grondlegger zijn van de zogezegde verbetering om op de beschuldigden die bij Charles opgevoerd worden, de doodstraf toe te passen en die in latere tijden nog vele andere slachtoffers zal doen vallen: de guillotine. Charles heeft het idee aangevoerd en de plannen die al prematuur zijn uitgetekend, Tobias zal ze verfijnen en uitvoeren. Echter is het motto van het boek: Weest gelukkig, want jullie zijn niet schuldig. Tobias kan er niets aan doen, hij wil zijn zachtaardige lieve vrouw Gisèle, een dochter uit een rijkere familie, gewoon het leven gunnen dat ze gewoon is. Als Duitser was hij al niet populair in zijn buurt, zich verder compromitteren maakt daarom op hem ook minder indruk. (Beide personages zijn gebaseerd op notities van Charles-Henry Sanson uit Mémoires des Sanson van Henry Sanson uit 1862.)
Catho en Berthe worden op hun beurt door het klooster hardhandig uit elkaar gedreven, en moeten elk op hun manier zien te overleven in een nieuwe realiteit die voordien ondenkbaar was. En dat doen ze alle twee, want geluk ligt niet in het hebben van geld maar in de ambitie om het beter te hebben, verder te groeien. Beiden zijn op hun manier ook een voorbeeld in de strijd voor economische afhankelijkheid en meer rechten voor de vrouw in het begin van die Franse revolutie. Joke van Leeuwen is altijd al feministe geweest, al van voor deze term bestond. En ondanks de waarden van de broederlijkheid en zusterlijkheid, de vrijheid en de gelijkheid, is de positie van de vrouw er toen niet op verbeterd.
Joke van Leeuwen mag dit boek dan wel vaag hebben gehouden zonder al te veel details, haar beschrijvingen zijn dat allesbehalve en haar taal is zo poëtisch als mag verwacht worden van een pur sang dichteres. Op de eerste bladzijde bevind je je al in een waas van kleuren en vooral ook geuren. Eigenlijk is deze historische roman op maat van adolescenten gemaakt, zit er een wat naïeve kant aan het verhaal door zaken waar haar personages niet van af weten weg te laten, en heeft het ook elementen van een sprookje in zich: de personages hebben ondanks de vele tegenslagen steeds opnieuw kansen op het geluk, de hoop blijft. Het boek voelt wat aan als Dickensiaans, omdat gewone mensen met een krachtige persoonlijkheid vanuit armoede en miserabele toestanden op eigen benen leren staan. Dit verhaal over zware tijden is daardoor eerder een licht dan een zwaar boek geworden. Het boek leest gewoon heel vlot ook al zijn er soms moeilijke tijdssprongen en perspectiefwisselingen. En hoewel sommige zinnen nogal lang zijn, vind je nergens hoogdravende taal of moeilijke termen. Ook laat de schrijfster de lezer toe de emoties van de personages zelf in te vullen. Zij brengt het verhaal en de beschrijvingen aan, maar beschrijft consequent de gevoelens van haar personages niet doorheen het hele boek.
De beschrijving van de Franse revolutie in dit boek, en het vieren van het begin en de samenhorigheid die de opstanden teweegbrengen, zou in deze tijden kunnen opgaan voor bijvoorbeeld Syrië, dat zich net bevrijd heeft van het decennialange regime van de Assads. En een aantal jaren geleden ook voor de Arabische revoluties in een aantal andere landen in het Midden-Oosten. In Iran is de stem van de bevolking nog steeds te horen, denk aan de vrouwen die zich verzetten tegen de strenge sjiitische kledingvoorschriften ondanks de zware straffen vanwege het Iraanse autoritaire regime. Ook op dit vlak is dit een interessant boek voor schoolgaande jeugd om parallellen met onze tijd te zoeken. De verbinding die de personages in dit boek bij elkaar vinden, is alvast iets om ons aan op te trekken in onzekere en bange tijden.
Joke van Leeuwen schrijft zo heerlijk, ik geniet altijd zo van haar gedachtengang en de manier waarop haar personages tegen de wereld aankijken. Hoe ze schrijft over de salontafel met kleine leeuwenpootjes die alle vier naar buiten wijzen. Alsof de tafel zeggen wil; als je allemaal een andere kant op wilt, sta je altijd stil. Mooie weergave ook van de verschillende kanten van de revolutie.
Het boek staat vol mooie zinnen - de vrijheid die uitbreekt, mannen die met een ruggengraat van wol tegen de gevel hangen - en hier en daar zie je die lekkere Joke van Leeuwen-humor. Maar ik mis wezenlijk contact tussen de personages, tussen de verschillende verhaallijnen, en uiteindelijk ook tussen mij en het verhaal. Dit is geen Iep of Bobbel. (Maar als ik een dag later het dubbelinstrument in het Plantin-Moretus Museum zie, moet ik aan Tobias denken.)
Er had wel meer in gezeten. Van Leeuwen heeft een fantastische schrijfstijl en af en toe vindt je zo'n zin die je even wilt inlijsten ('Dat denkt ze, maar ze denkt het voorzichtig, alsof die gedachte kan breken zodra ze met haar hoofd schudt'). Helaas past die stijl toch niet helemaal bij het verhaal. Misschien is het de overdaad aan personages, die in een kleine 240 pagina's allemaal hun eigen verhaal moeten krijgen, maar niemand krijgt veel diepgang en geen enkele plotlijn weet echt te boeien. Catho is waarschijnlijk het meest typische 'Van Leeuwen'-personage maar ze krijgt eigenlijk geen enkele karakterontwikkeling, dus dat is jammer.
Ik had hoge verwachtingen van dit boek, was als kind al fan van Joke van Leeuwen. Het boek is goed geschreven, bevat op het eerste gezicht simpele, maar knappe en mooie omschrijvingen. Maar het verhaal viel me wat tegen. Ik ging met een aantal personages steeds meer meeleven, maar het gevoel dat het hun levens ergens samen zouden komen of dat het verhaal een bepaalde kant opging, werd niet ingelost. Toen ik het boek uit had, voelde het voor mij onaf. Bleef dus achter met een beetje een ontevreden/teleurgesteld gevoel. Helaas!
Het is mij niet duidelijk waarom dit boek de AKO literatuurprijs heeft gekregen. Het is inderdaad mooi geschreven, maar de verschillende verhaallijnen hangen als los zand aan elkaar en je zou verwachten, dat ze aan het eind enigszins bij elkaar komen,maar neen. Het eind lost niets op, alles blijft zo'n beetje hangen. Ik heb betere boeken over de Franse revolutie gelezen. Je leest het wel in een paar uur uit.
Joke van Leeuwen heeft een prachtige stijl, de zinnen zijn beeldend en poëtisch. Dit boek speelt in de tijd van de Franse revolutie in Parijs (al staat dat nergens). Het geeft een fascinerend tijdsbeeld door de ogen van heel verschillende mensen. Jammer is dat in het plot de levens niet aan elkaar raken. Het blijft beschrijvend en mist spanning. Toch heb ik al vaak aan dit boek teruggedacht bijv. bij de geschiedenisles van mijn kinderen.
Mooi, vooral ook omdat het weliswaar over de Franse Revolutie gaat, maar dat er nergens een concrete verwijzing naar de tijd of de plaats van handeling is. Beeldend taalgebruik. Intrigerende personages, vooral de met veel empathie neergezette beul, Charles. Anderzijds blijven verhaallijnen soms te onafgemaakt. Dat voelt onbevredigend. En zijn sommige personages erg vlak.
Leve de Rainbowreeks. Zo kom je romans tegen waar je indertijd niet aan toe gekomen bent. Deze is beslist de moeite waard (en heeft niet voor niets de AKO literatuurprijs in 2013 gekregen) Dit is een historische roman, gesitueerd vlak voor en aan het begin van de Franse revolutie in Parijs, hoewel land, stad en namen niet genoemd worden. De hoofdpersonen, een vondelinge, een adellijke non, een pianofortebouwer en de officiële scherprechter van Parijs worden geleefd door de omstandigheden, komen allemaal voor morele keuzes te staan en proberen op hun manier (toch) opnieuw te beginnen, vooruit te kijken en het leven met zijn wisselende omstandigheden te accepteren. Het taalgebruik van Joke van Leeuwen is (open deur!) heel knap en in deze roman ook heel beeldend. Je ruikt, voelt en hoort bijna wat er zich zo rond 1789 in Parijs afspeelde.
Een verhaal ten tijde van de Franse Revolutie, vanuit verschillende perspectieven geschreven. Het is overigens ook mijn eerste 'verplicht' boek sinds de schoolbanken. Al las ik deze keer eentje voor een leesclub. Meteen ook de reden denk ik, dat ik hem heb uitgelezen... Hoewel ik grote fan ben van Joke van Leeuwen haar jeugdwerk, vond ik dit bijzonder moeilijk om te doorspartelen. We volgen verschillende personages en net daar zit voor mij het knelpunt. Alle personages worden redelijk afstandelijk beschreven, ze kregen nooit echt de kans om onder mijn vel te kruipen. En net wanneer je een beetje voeling begint te krijgen met één van hen, beland je bij een ander personage.
Prachtig geschreven schets van verschillende levens, met letterlijk zinnenstrelende teksten. Maar het boek voelde onaf; ik zat er net lekker in toen ik ineens op de laatste bladzijde stuitte.
Ik weet niet wat ik moet denken van dit boek. Enerzijds wel mooi taalgebruik met regelmatig een vleugje humor, anderzijds een verhaal dat koud en afstandelijk wordt verteld. Geen enkel personage is uitgediept - bij momenten lijkt het wel op een “verslag”. Het was mijn eerste kennismaking met Joke Van Leeuwen; voorlopig blijft het daar ook bij. Begrijp evenmin dat dit boek ooit de AKO-Literatuurprijs heeft gewonnen.
open einde: ze vinden elkaar niet. Alle verschillende verhalen eindigen wel met een soort hoop. Denk dat er wel een soort onderliggende drang is naar iets??
This entire review has been hidden because of spoilers.
Een schets van Frankrijk kort na de Franse Revolutie, verteld vanuit de ogen van een bonte verzameling personages wier levens allemaal in meer of mindere mate met elkaar verwoven zijn. Van Leeuwen is een meesterlijk schrijfster en dat merk je zowel aan de mooi geformuleerde zinnen als aan de algehele structuur van dit boek, dat gewoon erg goed in elkaar zit. Het boek leest dan ook erg lekker weg.
Toch vond ik, naarmate ik dichter bij het einde kwam, dat er iets ontbrak. Op de kaft staat vermeld dat de Volkskrant het een 'serene' vertelling vindt, maar ik vond het eerder afstandelijk aanvoelen. Er gebeuren een hoop dramatische, soms ronduit nare dingen in dit boek, en toch voelde ik me nooit erg betrokken bij het wel en wee van de hoofdpersonages. Ondanks al het drama kabbelde het in mijn hoofd allemaal rustig voort, en ontbrak voor mij een gevoel van urgentie of spanning.
Nu dat ik er over nadenk is de kern van het probleem voor mij dat, in essentie, dit boek meer om de historische gebeurtenissen dan om de personages draait. Van Leeuwen illustreert heel treffend hoe iedereen wordt meegesleurd in de maalstroom van de geschiedenis en niemand de controle over zijn eigen leven kan houden in deze turbulente tijd. Maar dit sloeg, in mijn geval, jammer genoeg door in een gevoel van onverschilligheid.
Ik lees al graag eens een historische roman. Dit boek is dan ook nog een prijswinnaar - het won de AKO Literatuurprijs in 2013 - en ik was dan ook benieuwd. Nu het uit is, heb ik gemengde gevoelens.
Een historische roman? Bwa, niet echt. "Een" hoofdstad, ergens te velde, waar opstand uitbreekt tegen ik-zou-niet-weten-wat eigenlijk. Heel onbestemd allemaal. Maar ik vond wel een paar personages die me wel bevielen, en vergat vaak de wereld rond me tijdens het lezen, en dat is altijd een goed teken.
Een echte aanrader is het niet, maar ook geen afknapper. Een drie, dus.
Begint heel veelbelovend, met heerlijke poetische beschrijvingen. Wat ook redelijk speciaal is, is dat het boek over tempoversnellingen lijkt beschikken. Door gebruik te maken van ellenlange zinnen, maar constant onderbroken door komma's lijkt de schrijfster met het tempo te spelen. Maar die sterke lijn wordt jammergenoeg niet helemaal niet doorgetrokken tot het einde. Is uiteindelijk een dun boekje en op 2 dagen uitgelezen, dus zou het wel kunnen aanraden. Maar om hiervoor de Ako literatuur prijs te geven?
Van Leeuwen heeft een prettige schrijfstijl, je leest makkelijk door en de woordkeuze is fijn. Verder is het verhaal niet al te interessant. Het gaat vooral om het dagelijks leven, zo'n 200 jaar geleden. Het is wel interessant om te weten, en te voelen, hoe zij toen leefden. Maar het plot vind ik niet erg speciaal. Toch raad ik dit boek aan, het is niet al te dik (250 bladzijdes) en Joke van Leeuwen schrijft erg mooi.
Een revolutie, een klooster, een novice van adel, een muziekinstrumentenbouwer, een scherprechter, een vondeling... Het boek verhaalt over al deze personen. Een open einde om u tegen te zeggen. Mooi geformuleerde zinnen en sfeerbeelden. "De vondelinge vroeg zich af waarom ze er was als ze er niet had hoeven zijn en ze dacht dat ze er moest zijn omdat ze er was, want anders zou ze er niet zijn" (p25)
3,5 Ik ben dol op Joke. Haar taal is fenomenaal. Haar prettig gestoorde gedachtenkronkels zo kwetsbaar neergeschreven met altijd die humor en die menselijke filosofie. Maar het verhaal was me te verbrokkeld, te donker, te rauw en doelloos. En dat is niet zo mijn ding. Ik ben altijd een beetje leeggezogen aan het einde van zo’n soort boek.
Joke van leeuwen is in mijn ogen altijd inspirerend en ontroerend. Met een kinderlijke onschuld en scherp observatief vermogen omschrijft zij een wereld waar je gecofronteerd wordt met een andere tijd en gedachtegang.
3,5 i liked it, didnt love it. it has interesting themes like identity that we're gonna explore further in class and im actually excited about that so thats good. the end is HORRIBLE because there is simply no end. very frustrating. but maybe that was the point
De impact van de Franse revolutie op een aantal gewone burgers. Hoewel de verhaallijnen zorgvuldig en helder geschreven worden blijven het aparte verhalen en wordt het geen geheel. Ik heb niet zo goed begrepen waarom zij een dergelijk boek heeft willen schrijven.
Wel een mooi beschreven verhaal, maar soms irriteerde ik me aan het stereotype beeld van de kerk. Dat had wel genuanceerder gekund. Creatief en originele opbouw van de zinnen.