Son yıllarda pek çoğu Türkçe’ye de kazandırılan milliyetçilik konulu temel kitaplar, toplumsal cinsiyet körlüğü ile malûller. Milliyetçiliği anlayabilmek için toplumsal cinsiyet ilişkilerine bakmak şart. Aynı şekilde kadınlık ve erkeklikleri anlayabilmek için milliyetçiliği incelemek gerekli. Türk modernleşmesi içerisinde kadınlara biçilen rollerden, ‘vatan’ın ‘ana’, ‘devlet’in ‘baba’ olmasına, militarist söylemlerin cinsellik yüklü doğasından Kürt milliyetçi hareketi içerisindeki gerilla kadın mistifikasyonuna, Bosna’daki sistematik tecavüzlerden MHP’li ‘Asenalar’a kadar pek çok olgu, bize, milliyetçilik ile toplumsal cinsiyet arasındaki ilişkinin önemini gösteriyor. Ayşe Gül Altınay’ın derlediği Vatan, Millet, Kadınlar başlıklı kitap, toplumsal cinsiyetin milliyetçi pratiklerde merkezî bir yeri bulunduğu fikrini işliyor. Türkiye için bir karşılaştırma zemini yaratması amacıyla seçilen yazılarda, Batı’daki deneyimlerin yanı sıra İran, Hindistan ve Pakistan örnekleri üzerinde duruluyor. Bu örnekler, Türkiye’deki milliyetçi ve militarist süreçlerin benzersiz olmadığını gösteriyor. Türkiye üzerine olan makaleler ise Kemalist ideolojideki aileden, değişen ve değişmeyen kadınlık imajlarına, Sabiha Gökçen’den Tansu Çiller ve Merve Kavakçı’ya, militarizm ve namus ilişkisinden Kürt milliyetçiliğindeki kadınlık kurgularına kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor.
Ayşe Gül Altınay teaches anthropology, cultural studies, and gender studies at Sabancı University in İstanbul. With Yeşim Arat, she won the PEN Turkey’s Duygu Asena Award in 2008 for their book Gender Based Violence in Turkey.
Yazmakta olduğum bir makale için başladığım toplumsal cinsiyet okumalarında bir diğer kitap Ayşe Gül Altınay'ın derlediği, farklı yazarların makaleleriyle katkıda bulundukları "Vatan, Millet ve Kadınlar". İletişim Yayınları'ından çıkan kitabın sade bir tasarımı ve baskısı var.
Milliyetçilik, militarizm, devlet, ideoloji... Siyasal alanların pek çok konusunda kapsamlı bilgiler içeren oldukça öğretici makaleler var. Ben bu kitabı adeta "ders" gibi gördüm. Çünkü örnek olarak kullandığı konu çeşitliliği aynı zamanda Türkiye'nin ve başka ülkelerin yakın tarihlerine de göz atma imkanı sunduğu gibi Sabiha Gökçen, Tansu Çiller gibi pek çok siyasetçinin de yaşamını farklı bir perspektiften okuma imkanı veriyor.