Rachels rokje

by Charlotte Mutsaers

Als meisje heeft Rachel Stottermaus nooit haar liefde aan Douglas D. durven verklaren. Wanneer ze hem als volwassen vrouw na dertig jaar tegenkomt op straat en de bliksem opnieuw toeslaat durft ze nog steeds niet. Bij wijze van verklaring besluit ze een rokje te maken. Wacht maar, voor jou zal ik een rokje maken dat zijn weerga niet kent: met een plooienval van hier tot aan de evenaar en een wervelend vermogen van minstens windkracht acht, een rokje dat je volledig mee zal zuigen, in zal wikkelen en waaraan je domweg niet ontkomen kan. Rachels rokje is een persoonlijk universum van verhaaltjes, herinneringen, uitweidingen en associaties rond een radicale verliefdheid.

Genres: School, Fiction, 20th Century, Roman, Novels, Dutch Literature

302 pages, Kindle Edition

First published January 1, 1994

About the author

Charlotte Mutsaers (1942) is schrijfster en beeldend kunstenaar, maar ook dierenliefhebber en forever young. Voor haar oeuvre kreeg zij in 2010 de P.C. Hooft-prijs. Ze woont afwisselend in Amsterdam, Oostende en Frankrijk.

Reviews

[Frank · Rating 5 out of 5]

De gemiddelde score van van 3 hier op goodreads moet welhaast zijn veroorzaakt doordat te veel lezers aan dit boek begonnen met de verkeerde verwachtingen. Ik vond het in ieder geval geweldig.

Ik kan zo gauw geen andere Nederlandse roman bedenken die zo origineel van opzet en uitvoering is. Geen psychologisch realisme (laat staan naturalisme), geen duidelijk chronologische lijn, maar een verhaal dat gedomineerd wordt de kracht van de associatie en de beeldtaal: een laat-twintigste-eeuwse (vrouwelijke) Tristram Shandy. Het zit vol intertekstualiteit (en intratekstualiteit, als dat iets is), en hoewel daarbij niet heel veel naar 18de-eeuwse literatuur wordt verwezen, ademt het wel helemaal de speelse geest van de proto-anti-romans zoals van Laurence Sterne en Franse schrijvers als Diderot. (Er word in het boek hier en daar wel verwezen naar Voltaire’s Candide.) Ik vond het een verrukkelijk obsessief spel met thema's en motieven (ouderliefde en het gebrek daaraan, dieren, vervoermiddelen, ethiek en goed/fout-denken) en woordspelingen daarop. Echt een feest om te lezen. Na 30 jaar nog steeds in druk geloof ik, en daarmee een terechte evergreen (ook een belangrijk motief in het boek).

En enerzijds vreemd dat dit nog niet in het Frans en het Engels lijkt te zijn vertaald -- ik zou denken dat dit boek het ook in die taalgebieden goed zou kunnen doen. Al lijkt het vertalen van al die woordspeligheid me ook bijna onbegonnen werk.

[Klara Van Vlaenderen · Rating 4 out of 5]

Dit was een koortsdroom - rillingen en al. Zoveel mooie zinnen aangeduid!!! En nu heb ik zin om opgewarmde aardbeien op sap te eten

[Jonathan Huyghebaert · Rating 2 out of 5]

Quoi de la fuck was dit?

[Mabelle Smet · Rating 3 out of 5]

Zo verwarrend dat het bijna logisch was

[Hanne · Rating 2 out of 5]

selectie gelezen voor unief

[Simen · Rating 5 out of 5]

Rachels rokje herlezen is als thuiskomen in een vreemd huis.
Zo vertrouwd en toch ook zo verrassend.
In haar rokje neemt Rachel Stottermaus je bij de hand en vertrouwt ze je op eigenzinnige manier haar knotsgekke en dieptreurige hartsgeheimen toe.
Maar eigenlijk kan en mag je dit boek niet parafraseren. Want hoe schrijf je de liefde? Uiteindelijk blijkt vooral: ‘De mens is onbeschrijflijk onbeschrijfbaar’ (13). Is er zelfs een geschiedenis? ‘want als het eind zoek is, het begin naar alle kanten is uitgewaaierd en het belangrijkste niet heeft plaatsgevonden, waar bevindt zich dan eigenlijk de geschiedenis’ (38). En toch, ‘alles zit met dunne draadjes aan elkaar. Alles! En stevig ook’ (155).
Meer dan over het verhaal, gaat Rachels rokje over de taal, over ‘de vernietigende kracht van de taal’ en ‘de vernietigende kracht van het zwijgen’ (103).
Ik heb spijt dat het alweer voorbij is.

[Laurens · Rating 3 out of 5]

Ik heb het gevoel dat ik dit pretentieus zou moeten vinden, maar zo voelt het niet. Interessante, postmodernistische stijl, alleen het deel Rachels Rokje Revisited sloeg voor mij helemaal dood.

[Merel Decrock · Rating 4 out of 5]

Gek, abstract, postmodern, maar zo mooi geschreven.

[Manon Jejcic · Rating 3 out of 5]

naast plooien zijn er in dit boek ook veel lagen.
jammer voor mij maar ik kon de ui niet pellen, omdat ik al moest wenen na het afstropen van de eerste laag. ik vond het speciaal omdat mijn exemplaar (om lieve redenen) speciaal was.

->>> niet aanraden aan Hennie

[Marie Liese · Rating 4 out of 5]

[Vera · Rating 4 out of 5]

het taaie college over dit boek kinda ruined it for me maar ik moet onthouden dat ik het leuk vond om te lezen!!

[Julie Vanoevelen · Rating 3 out of 5]

Ik begon eerlijk gezegd aan het boek met niet heel veel goesting, maar ik vond het eigenlijk echt verbazend goed! :)

[Victor · Rating 3 out of 5]

wordt waarschijnlijk beter de tweede keer dat je het leest, maar het heeft mij nu niet echt omvergeblazen of zo (terwijl mij dat wel beloofd was op de achterflap)

[Isabel]

Tijdens mijn eerste jaar uni heb ik al door heel wat vieze, dikke, gore, stinkende zooi getijgerd, maar eenmaal hier aanbeland heeft mijn wilskracht het toch opgegeven. Dit boek is niet te lezen. Wat is het punt in doorzetten met het lezen van woorden die samen uitmonden tot ... een lege brei van woorden? Wat lees je dan eigenlijk nog? Er zal heus wel een diepere betekenis in zitten, maar als die haast onmogelijk is om te bereiken en als het haast onmogelijk is om uberhaupt het einde te bereiken (zie: bijna alle andere reviews), dan ben ik toch van mening dat de auteur gefaald heeft in haar diepere betekenis/boodschap, overbrengen. Volgens die logica heeft het boek hier dus ook in gefaald en daarom vind ik het geen goed boek. What's the point aan een betekenis als die niet eens te bereiken is? Pretentieus is hoe het overkomt. Opgegeven na 20%.

[Rune Nieskens-Cornu · Rating 2 out of 5]

"Dertig jaar geleden vloog ergens een verveloze deur van een klaslokaal open en toen vond er in een flits van een seconde een ontlading plaats die maakte dat een meisje dat eigenlijk als de dood voor openvliegende deuren was redeloze trouw aan iemand zwoer. Vervolgens, het laat zich raden, gebeurde er niets, nul komma nul. Dat is het juist, dat er niets tot stand kwam van iets wat alles in zich droeg om in volle hevigheid en glorie uit te botten. En niemand had haar daartegen voorbehoed. Niet eens gewaarschuwd."

[Aster · Rating 5 out of 5]

intens genoten. al na een paar pagina's kon ik niet geloven dat ik zowaar een nederlandse equivalent van winterson of lispector had gevonden. dat zeg ik niet zomaar, dat is het hoogste lof dat een schrijver van mij kan krijgen! heel veel zin in meer 👌🏼

[Tim RS · Rating 3 out of 5]

4 sterren voor de eerste 202 pagina's, daarna werd het iets minder naar mijn smaak maar nog steeds totally worth it jup jup

[Marie · Rating 3 out of 5]

Ik snap het ni helemaal ma toch ook wel en ik vond het ook wel leuk ma ik was toch heel lost. Exact de bedoeling van dit boek?

[Zoé Pecqueux · Rating 4 out of 5]

‘Jammer hè’ zei Douglas, ‘dat je je uitzicht aan niemand na kunt laten, anders nam ik het morgen nog op in mijn testament en ging alles naar jou.’

[Bookguide · Rating 1 out of 5]

Wat een teleurstelling! Met zo'n vrolijke kaft had ik een meer chick-lit-achtig boek verwacht, en daar was ik voor in de stemming. In plaats daarvan, is het geschreven op een ondoordringbare zelfingenomen super-ironische toon. Vaak wordt er een grapje gemaakt, maar het wordt pas later uitgelegd zodat ik niet wist of ik de clou gemist had, of een slimme culturele opmerking niet begreep. Ik hou er niet van om een boek niet uit te lezen, maar ik hou van verhalen en dat is hier een beetje zoek, al merk ik dat het geleidelijk aan vooruit gaat. Daarom ga ik dit boek helaas niet uitlezen.

Wat ik wel leuk vond, behalve de vrolijke rok natuurlijk, was het idee om de hoofdstukken plooien te noemen, en de introductiezinnen bij elke plooi. Jammer dat ik niet verder kwam dan bladzijde 55.

[Ella De Staercke · Rating 3 out of 5]

3,5! Het is niet altijd even duidelijk waarover het precies gaat, maar dat is volgens mij ook het punt niet. Als je de nood om volledig mee te zijn kan loslaten, kan je ten volle genieten van de taal, en die heeft mij toch enkele keren goed doen lachen, of me een figuurlijk mes recht door het hart gestoken. Zoals Rachel het zelf mooi verwoordt: "Wat gek toch, (...) dat woorden me altijd zoveel dieper treffen dan beelden" (37).

Nog enkele fragmenten die ik heb aangeduid:
- "De tijd heelt alle wonden. Klinkt redelijk. Alleen, aan wat voor wondjes denkt men dan. En wat de tijd betreft: wat niet gebeurt duurt eeuwig en heft die tijd dus op" (50).
- "Dat is het jammerlijke fiasco van onze beschaving, dat liefde op geen stukken na zo belangrijk wordt gevonden als de politiek. (...) Een verdienstelijk burger, dat word je niet met je hart" (52).
- "'Tot ziens', zegt hij na enig geaarzel, 'ik herhaal: tot ziens. Ik kom me spoedig bij je vervoegen'. (...) Rachel verzinkt dadelijk in een diep gepeins: spoedig, hoe snel mag dat wel zijn, en wat houdt het woord vervoegen eigenlijk in? Wonderbaarlijk met hoeveel gemak het woordenboek door de liefde op losse schroeven wordt gezet" (70).
- "De ambassadeurs der Vooruitgang, die zich aanvankelijk vol trots op de borst hadden geklopt omdat zij de eersten waren die in een auto rondtoerden, zaten ten slotte met de handen in het haar toen ze (...) tot de akelige ondervinding kwamen dat ze mét de zegeningen van het moderne leven de kou in huis hadden gehaald" (71).
- "Als je verleden je lief is, zwijg erover. Er hoeft slechts één mond verkeerd open te gaan of alles wordt vernield. Herlezen, herzien, herijken en herontmoeten, het zijn stuk voor stuk levensgevaarlijke ondernemingen want het heden bepaalt het verleden, meer nog dan andersom" (83).
- "'Dan kun je ze voor later bewaren' (nu is het later en ik heb geen idee wat ik ermee aan moet)" (101).
- "'Wat heb je Rachel, je huilt toch niet?' 'Huilen? Ik? Dat moest er nog bij komen.' 'Waarbij?' 'Bij al die sneeuw'" (104).
- "'Is dat zo? Dat was ik glad vergeten" (...), zinnen die haar op brutale wijze van iets leken te beroven" (108).
- "Een vrouw die een rok aantrekt noemt de opening 'sluiting'. Een man die de rok uittrekt noemt de sluiting 'opening' en als hij het niet hardop doet, dan doet hij het wel in gedachten" (117).
- "Toen zag je plotseling dat het bloed was - je kon wel doodgaan - en heb je het toch verteld. (...) 'Grote goedheid, Rachel', heeft je moeder uitgeroepen, 'als het waar is wat je me daar vertelt, dan ben je vandaag Roodkapje geworden en wat moeten we als die zomaar in verwachting raakt!' Je zegt niet: 'Wolven krijgen toch ook niet ZOMAAR stenen in hun buik', dat schoot je pas later te binnen" (134).
- "Toch zijn het niet de haren die door dit alles in de war zijn geraakt, het zijn de hersenen en hersenen die laten zich niet kappen. Ik heb tenminste nog nooit een kam of een borstel gezien, (...) die erin geslaagd is om gedachtekronkels glad te strijken" (136).
- "Maar goed, in een lege wijnfles komt een kaars ook wel tot zijn recht" (138).
- "Als je er nu maar goed zorg voor droeg alles altijd op zijn plaats terug te leggen hoefde je nooit bang te zijn dat je iets kwijtraakte" (147).
- "Afschuwelijk hoe gedachtebeelden je kunnen pijnigen. Als je ogen iets onaangenaams zien sla je gauw je handen ervoor of doe je ze dicht. Maar sla jij je handen maar eens voor je gedachten, doe jij je gedachten maar eens dicht" (170).
- "Een beginnende sneeuwstorm laat zich immers ook niet terugduwen in de wolken omdat jij je wanten toevallig thuis hebt laten liggen?" (201)

[Florette Fonteyne · Rating 5 out of 5]

Rachels rokje van Charlotte Mutsaers is voor mij een betoverende leeservaring - een boek dat je niet "leest" zoals een gewone roman, maar waarin je haast wordt meegesleept, als in een droom van beelden, associaties en intensiteiten.

Wat me vooral aansprak:
- Vorm & structuur: Mutsaers verdeelt het werk in "plooien": 37 hoofdstukken of plooien in het eerste deel, gevolgd door "Skatsjok" en vervolgens "Rachels rokje revisited". Die opzet past perfect bij het beeld dat een rokje oproept: je ziet niet meteen alles, wat verborgen blijft tussen de plooien nodigt uit tot herlezen.
- Beeldtaal en symboliek: Het rokje zelf is een centrale metafoor - voor geheugen, erotiek, kwetsbaarheid, zelfbeeld - en de manier waarop Mutsaers speelt met beelden (auto's, vervoermiddelen, dieren, de natuur) maakt de roman rijk en gelaagd.
- De liefde, het verlangen, het gemis: Het verhaal draait rond Rachel Stottermaus en haar intense fascinatie - vanaf jonge leeftijd - voor haar leraar Nederlands, Douglas Distelvink. Mutsaers laat zien hoe zulke gevoelens je resten vormen, hoe ze blijven doorwerken, zelfs in de volwassenheid.
- Stem en verteller: Soms lijkt Rachel zelf aan het woord, dan weer is er een auctoriale verteller; de afstand en nabijheid wisselen. Door dat spel ontstaat een gevoel dat je in haar denken mag kijken, maar ook altijd alert moet blijven op wat je ziet - want wat wordt verzwegen, blijft aanwezig.
- Uitdaging én beloning: Voor lezers die van een vlotte, chronologische plot houden, kan dit boek verwarrend zijn - de tijd springt, de associaties overlappen. Maar juist dat maakt het tegelijk intrigerend: je wordt uitgedaagd om tussen de regels te lezen. En elke zin kan een zeggingskracht hebben die onverwacht bij je binnenkomt.

Ik geef 'Rachels rokje' 5 sterren omdat het me raakt op manieren waarop literatuur dat zelden doet: met poëtische durf, met een taal die durft te zweven en scherp te zijn, en met een diep resonant universum waarin liefde, geheugen en identiteitswrang samenkomen. Dit is geen boek dat je zomaar "uitleest" - het is eentje die je met open zintuigen betreedt en nadien nog laat nagenieten.

[Yosha · Rating 4 out of 5]

Pffff dit was wel iets om doorheen te komen. Gelezen voor mijn postmodernistische literatuur vak en durf niet te zeggen dat ik hem uit had gekregen als ik er geen presentatie over moest maken.

Toch wel erg naar mijn zin gehad. Weet niet waar ze het allemaal vandaan haalt maar Mutsaers heeft zó veel intertekstuele kennis in haar hoofd zitten en zo in het boek gepropt. Vond Rachel uiteindelijk wel een heel herkenbaar personage, je bent namelijk soms gewoon best wel stom in je verliefdheid.

Aanrader voor iedereen die van rokjes, laarsjes en stream of consciousness tot in het uiterste houdt.

[Helena Van der Auwera · Rating 4 out of 5]

Gelezen voor Nlit Naoorlogse. Dit was echt verbazingwekkend leuk! Eerste keer dat ik eens een 'heuse' postmoderne roman lees (hoewel 'De naam van de roos' van Eco me ook al lang prikkelt), blij dat ik het toch eens *moest* wagen :) Rachels rokje zit zo enorm goed ineen; een heerlijk spel van associaties en beeldtaal en eindeloze verwijzingen die uiteindelijk een geplooid rokje vormen. Een rokje dat rond niemand draait, want de essentie blijft onvindbaar. Puur postmodernisme blijkbaar!

[Jeroen · Rating 5 out of 5]

Even weglezen zit er niet in bij postmodernistische romans, maar als je er echt induikt dan ontdek je de vele lagen in dit boek die zijn als de plooien van het rokje. Zeker in combinatie met het college bij moderne letterkunde heeft dit boek bijzonder veel indruk op mij gemaakt.

[Valérie · Rating 1 out of 5]

Ik kan zeker begrijpen waarom anderen dit een geweldig gelaagd boek vinden, maar de abstracte/postmodernistische stijl is minder mijn ding. Hoe dan ook, het was zeker fijn om eens uit mijn literaire comfortzone te stappen en een nieuw genre uit te proberen.

[Axel · Rating 2 out of 5]

Ik heb niet de literatuurstudies gedaan die misschien nodig zijn om dit boek te begrijpen en naar waarde te kunnen schatten.

Mijn favoriete zin uit het boek:
'Een beginnende sneeuwstorm laat zich niet terugduwen in de wolken omdat jij je wanten toevallig thuis hebt laten liggen.'

[Elien Bogaerts · Rating 4 out of 5]

(Gelezen voor universiteit) Heel goed boek, eerlijk gezegd! Het is wel een chaotisch boek, waardoor ik af en toe echt moest ploeteren… Maar dat wordt ruimschoots goedgemaakt door de inhoud en ik hou wel eens van een goede uitdaging :)

[Nienke · Rating 1 out of 5]

This was absolutely not my book.

[Janne · Rating 1 out of 5]

Niet mijn ding... heel chaotisch en fragmentarisch. Heel jammer dat er geen echte verhaallijn in zit. Ik vond het heel moeilijk om mijn aandacht erbij te houden.