Het is ruim 10 jaar na de gebeurtenissen in Ciske de Rat en Ciske Groeit Op. De Tweede Wereldoorlog nadert en mannen worden opgeroepen voor het leger. Zo ook meester Bruis. Aangekomen in Rhenen om de Grebbeberg te verdedigen wordt hij wachtmeester (onderofficier) over een groep mannen. Bij die mannen hoort ook, de nu 20-er, Ciske. Hij heeft het gemaakt als stuurman op zee en heeft een relatie met Betje van Gemert, die zich nu Betty laat noemen. Met voormalig vriendje Dorus heeft hij geen contact meer. Bij de Grebbeberg moeten de mannen loopgraven graven, de stelling opbouwen en vooral.. wachten. Niemand weet wat de Duitsers van plan zijn, zeker niet nadat ze ineens Polen zijn binnen gevallen. De Nederlandse regering blijft neutraal en probeert op deze manier de boot af te houden. Het zorgt voor veel onrust onder de manschappen. Als er dan ook nog landverraders in de buurt zijn zorgt dat voor nog meer spanning. Door het gehele boek voel je heel goed de dreiging van de oorlog en de onrust die het iedereen brengt. Alle personages gaan hier anders mee om.
Het boek is een stuk serieuzer dan de eerste twee delen van de trilogie maar zeker het lezen waard. Piet Bakker weet goed de setting en sfeer van het onheil te beschrijven en laat de lezer ook meeleven met de verschillende rangen en/of achtergronden van de personages in het verhaal. Dat er ook ruimte is voor grappen en andere levenskwesties in een land dat op de rand van een alles overwoekerende oorlog staat, tja dat maakt het extra menselijk en mooi.
Met Cis de man sluit Piet Bakker zijn triologie over Ciske de rat af. Cis is nu een volwassen man die nog altijd gekweld wordt door zijn jeugdtrauma, de moord op zijn moeder die hij als elfjarige pleegde. Het verhaal wordt opnieuw verteld door zijn vroegere onderwijzer, meester Bruis. Ze komen elkaar in een nieuwe rol tegen, als militairen tijdens de mobilisatie in 1939 en de militaire strijd in 1940 op de Grebbeberg bij Rhenen, waar het Nederlandse leger meer dan elders weerstand bood aan de Duitsers. Cis gedraagt zich hier zeer heldhaftig en geeft niet op en is daarbij een voorbeeld voor anderen, ook voor Bruis. Af en toe wordt het wel erg sentimenteel, maar dit derde deel maakt wel het verhaal compleet. Het biedt bovendien een inkijkje in het toenmalige Nederlandse leger. Piet Bakker laat in dit deel diverse personen uit de eerdere delen terugkomen. De belangrijkste is Bettie, die als een simpele maar trouwe ziel wordt beschreven. Cis brak eerst met haar, maar krijgt daar spijt van. Hij raakt op de Grebbeberg gewond, net als Bruis, maar ze herstellen. Ciske is er van overtuigd dat de Duitsers gaan verliezen. Het boek werd in 1942 en 1943 geschreven en de Duitse nederlaag was nog niet zeker.
Het einde van het leven van Ciske de Rat. Ciske is nu een volwassen man. Hij wordt Cis genoemd. Tijdens de oorlog vecht hij op de Grebbeberg en komt hij Meester Buis tegen. Ook Jantje Verkerk is daar te vinden. De spanning tussen Jantje, pro Duits, en Cis Vrijmoeth lopen hoog op. Zelfs zo erg dat de twee lijnrecht tegenover elkaar komen te staan in de oorlog tegen de Duitsers. Als ze worden belaagd neemt Cis het hef in handen als zijn meerdere komt te overlijden tijdens het gevecht. Thuis is iedereen bezorgd. Betje is de trouwe vriendin van Cis geworden en Tante Jans en vader wachten bezorgt af hoe de oorlog verloopt. Als Cis gewond raakt, vecht hij wederom om zijn leven, maar maakt hij zijn fouten uit het verleden dubbel en dwars goed. --- Het boek komt mij niet meer zo bekend voor... Ik speel het daarom even op safe met drie sterren. Het verhaal van de musical speelt nu steeds door mijn hoofd en ik wil voor een goed oordeel het boek eerst opnieuw lezen. --- Informatie over de auteur kunnen jullie vinden bij mijn review van Jet en Ciske de Rat. --- Overige boekinformatie Uitgeverij: NV Uitgevers Maatschappij Elsevier 316 pagina's; Hardcover
Ik verwijs in mijn stukje waardering naar een musical. Dat komt omdat Cis de man is opgenomen in de musical Ciske de Rat. Deze musical heeft in de periode 2007 - 2009 in de Nederlandse en Vlaamse theaters gespeeld. De hoofdrolspeler was Danny de Munk die ook de titelrol speelde in de film uit 1984.