فرهنگنامهي كليد دانش، كه ويژهي نوجوانان ايراني تهيه شده است، ترجمه و بازپرداخت اثري با نام " The Kingfisher Children’s Encyclopedia " از انتشارات كينگفيشر است كه ويرايش جديد آن در سال 2004 ميلادي منتشر شد. فرهنگنامهي كينگفيشر از حدود 200 مقالهي يك تا چهار صفحهاي تشكيل شده است كه به طور الفبايي آرايش يافتهاند. اما در فرهنگنامهي كليد دانش، علاوه بر پيرايش برخي از مقالهها و افزودن برخي مفاهيم و دادهها به تعداد زيادي از آنها، حدود 40 مقالهي تاليفي، 20 مقالهي ترجمهاي از فرهنگنامهي جغرافيا از همين ناشر، 5 مقالهي ترجمهاي از فرهنگنامهي تاريخ از همين ناشر و چند پيوست سودمند، از جملهي معرفي نامآوران تاريخ، دانش و فرهنگ، به اين اثر افزوده شده است.
مقالههاي اين فرهنگنامه موضوعهاي علمي، تاريخي، جغرافيايي و اجتماعي را پوشش ميدهند و به طور خلاصه به تاريخ علم و زندگي دانشمندان و شخصيتهاي مهم تاريخي اشاره دارند. هر مقالهي اين فرهنگنامه به چند بخش تقسيم شده و با تصويرهاي زيبا و گويايي همراه است كه در بيشتر جاها، فقط فهم جملههاي نوشتاري را آسان نميكنند، بلكه خود به رساندن مفهوم به خواننده ميپردازند. علاوه بر روزآمد بودن اين فرهنگنامه، تعادل نادري كه بين اطلاعات واژهاي و تصويري برقرار است، آن را جايگزين مناسبي براي فرهنگنامههاي پيشين ساخته است. بهويژه كه اين فرهنگنامه نگاه ويژهاي به تاريخ و فرهنگ ايرانزمين و دستاوردهاي تمدني ايرانيان و مسلمانان دارد.
ويژگيهاي كليد دانش
ويژگيهاي اين فرهنگنامه را ميتوان به صورت زير خلاصه كرد:
1. ساختار غير متمركز در نگارش مقالهها: در شيوهي سنتي نگارش مقاله، نويسنده و خواننده از يك مقدمه آغاز ميكنند و سپس بند به بند پيش ميروند تا به نتيجهگيري انتهاي مقاله برسند. اما در ساختار غير متمركز، خواننده به ناچار يك مسير را براي مطالعهي مقاله طي نميكند. مقاله چنان نگارش مييابد كه خوانده براي مطالعهي آن مي تواند چند مسير را طي كند و هر بخش از مقاله را كه دوست دارد، مطالعه كند؛ بيآنكه احساس كند مطلب را به صورت ناقص فرا گرفته است. براي مثال، در مقالهي انرژي، صورتهاي گوناگون انرژي در حاشيهي سمت راست همراه با چند تصوير معرفي شدهاند؛ در حاشيهي سمت چپ نيز چرخهي انرژي به صورت نموداري به تصوير كشيده شده است. متن اصلي مقاله نيز به چند بند تقسيم شده كه هر كدام به طور مستقل قابل استفاده است. بنابراين، مقالهي انرژي به چند بخش تقسيم شده است كه در عين اين كه با هم ارتباط دارند، به طور مستقل نيز قابل بهرهبرداري هستند. در پايان هر مقاله نيز به مقالههاي مرتبط با موضوعهاي مطرح شده در آن مقاله، ارجاع داده شده است.
2. ساختار موضوعي الفبايي در آرايش مقالهها: تا آغاز قرن هجدهم ميلادي، فرهنگنامهها به صورت موضوعي تنظيم ميشدند. از اين زمان به بعد، تنظيم الفبايي مقالهها معمول شد و با نگارش فرهنگنامههاي بزرگي مانند لاروس، بريتانيكا و آمريكانا در قرن بيستم، به شيوهي رايج فرهنگنامه نويسي تبديل شد. مهمترين برتري فرهنگنامهي الفبايي بر فرهنگنامهي موضوعي، دسترسي آسان خواننده به مطلب مورد نظر است. اما وقتي موضوعهاي مرتبط با هم در يك مقاله گردهم ميآيند، مخاطب ديد كلنگرتري به موضوع پيدا ميكند. در فرهنگنامهي كليد دانش از تواناييهاي مثبت هر دو شيوهي فرهنگنامهنويسي بهره گرفته شده است. بنابراين، اين فرهنگنامه به صورت موضوعي الفبايي تنظيم شده است. براي مثال، براي ورزشهاي مختلف، مقالههاي مجزا در نظر گرفته نشده است، بلكه در مقالهاي با نام ورزشها، معمولترين ورزشها معرفي شدهاند و قانونهاي مربوط به آنها شرح داده شده است. از اين رو، در اين نوع فرهنگنامهها، نمايه اهميتي دو چندان پيدا ميكند.
3. به كار گرفتن تصوير براي انتقال مفهوم: از تصويرگري بيشتر براي توضيح و تقويت متن استفاده شده است. اما در سالهاي پاياني قرن نوزدهم ميلادي، سه تصويرگر برجسته، والتر كرين، كيت گريناوي و راندولف گالدكوت، به تصويرگري بعد ديگري بخشيدند. آنها داستانهاي تصويري ويژهاي طراحي كردند كه متن و تصوير به يك اندازه اهميت داشتند. در فرهنگنامهي كليد دانش نيز متن و تصوير به يك اندازه در رساندن مفهوم نقش دارند. اين فرهنگنامه بيش از 2500 تصويرسازي و عكس دارد كه 500 تصوير و عكس آن را هنرمندان ايراني تهيه كردهاند. تصويرها و عكسها با كنار نويسهاي مشروح به اثر جاذبهي ديداري بخشيدهاند. خواننده با نگاه كردن به اين تصويرها و خواندن كنار نويسهاي آنها، بي آن كه حتي به متن مراجعه كند، به اطلاعات مفيدي دست مييابد. جالب اين كه، وقتي خواننده در حال مطالعهي متن است، كمتر نياز دارد كه به تصويرها مراجعه كند. به عبارت ديگر، بندهاي متن و تصويرها، بخشهاي مستقلي هستند كه در عين استقلال با هم ارتباط مفهومي دارند. اين ويژگي از ساختار غير متمركز نگارش مقالهها ناشي ميشود و تا اندازهي زيادي به ايجاد اين ساختار كمك كرده است.
3. كوتاه و خواندني بودن مقالهها: مقالههاي اين فرهنگنامه، بهجز چند مقالهي تأليفي، در يك تا چهار صفحه تنظيم شدهاند كه البته بيشتر آنها يك تا دو صفحهاي هستند. هر مقاله به چند بند كوتاه تقسيم شده است و هر بند عنواني جذاب و به اصطلاح ژورناليستي دارد. به علاوه، در برخي از مقالهها بخشي به نام " بيشتر بدانيم" وجود دارد كه اطلاعات جالبي در آنها گنجانده شده است. براي مثال، چگونه ميتوان گرگ را از سگهايي كه شباهت زيادي به گرگ دارند تشخيص داد؛ سريعترين جانور كدام است؛ واژهي اتم به چه معناست؛ بدن انسان از چند سلول درست شده است و اطلاعات جالب ديگر. برخي مقالههاي تاريخي نيز بخشي به نام "رويدادهاي مهم" دارند. اين بخشها علاوه بر جاذبهاي كه دارند، به ساختار غيرمتمركز مقالهها نيز كمك ميكنند و خود ساختار غيرمتمركز نيز بر جاذبه مي...
توی دورۀ دبستان و راهنمایی که اینترنت نداشتیم تو خونه، خودمون رو با دو جلدِ کلید دانش زخمی می کردیم. فکر میکنم مُد شده بود یه دوره ای. خونۀ خیلیا دیده بودیمش. اطلاعات متنوع ولی غالبا بیش از حد ساده. بخش نجومش رو یادمه کاربرد زیادی برام نداشت. بخش علوم انسانیش کمی بهتر بود.
I got this book when i was a little child. I read this book so many times and it gave me awesome info about many things all around world. I just wanna thank and show my respect for the person wrote this.
وای تمام دوران دبستان و راهنمایی اکثر روزهام به ورق زدن کلید دانش میگذشت چقدررررر دوستش داشتم و همینطور عاشق تصاویرش بودم واقعا یکی از بهترین ها بود، توی اون سن محشر به دردم میخورد❤❤