Η αριστοτελική πολιτεία

by Γιώργος Ν. Οικονόμου

Ο Αριστοτέλης άσκησε στη δημοκρατία της εποχής του ποικιλότροπη κριτική, η οποία σε πολλά σημεία είναι αστήρικτη και έχει έντονη ιδεολογική χροιά. Το παρόν βιβλίο διερευνά τις προσπάθειές του να συγκροτήσει εναλλακτική πρόταση. Εξετάζονται οι απόψεις του φιλοσόφου για συγκεκριμένα πολιτεύματα, καθώς και οι συμπάθειές του για ιστορικά πολιτικά πρόσωπα που είναι εκφραστές συντηρητικών ιδεών. Μέσα από την ανάλυση των νέων εννοιών (ηθικών, πολιτικών και φιλοσοφικών) που εισάγει ο Αριστοτέλης αναδεικνύεται η μείζων πρότασή του. Πρόκειται για μια προσπάθεια να συνδυασθούν στοιχεία από τα δύο κύρια πολιτεύματα, την ολιγαρχία και τη δημοκρατία. Στην προσπάθειά του όμως αυτή η δημοκρατία απογυμνώνεται από βασικές αρχές της έτσι ώστε να μετατραπεί εν τέλει σε μια “ολιγαρχία” και όχι σε μια “μετριοπαθή δημοκρατία” όπως συχνά υποστηρίζεται. Από την άλλη, πολλοί θεωρητικοί, αναζητώντας λύσεις για τη σημερινή κατάσταση, προσφεύγουν αξιωματικώς στην αριστοτελική θεωρία, παρακάμπτοντας την ζώσα πραγματικότητα που εξέθρεψε τον μεγάλο φιλόσοφο, και απαλείφοντας έτσι την πολιτική δημιουργία της δημοκρατικής πόλεως. Όμως η πράξις, οι αξίες, οι θεσμοί και η οργάνωση της δημοκρατίας είναι καταστάλαγμα και ενσάρκωση ιδεών και αντιλήψεων, που επί δύο τουλάχιστον αιώνες αποτέλεσαν αντικείμενο δημοσίου διαλόγου στο πλαίσιο της πόλεως. Για τον λόγο αυτό, οι αντιλήψεις αυτές αξίζει να διερευνηθούν και να αντιπαραβληθούν με αυτές του Αριστοτέλη. Από την αντιπαράθεση αυτή προκύπτει ένα γόνιμο δίλημμα: άμεση δημοκρατία ή αριστοτελική πολιτεία;

160 pages, Paperback

First published January 1, 2008

About the author

O Γιώργος Ν. Οικονόμου σπούδασε Μαθηματικά, Μουσική και Φιλοσοφία. Συμμετείχε ενεργώς στο αντιδικτατορικό κίνημα. Παρακολούθησε στο Παρίσι τα μεταπτυχιακά σεμινάρια του Κορνήλιου Καστοριάδη με τον οποίο άρχισε τη διδακτορική του διατριβή. Έχει Master φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου της Σορβόννης και είναι Διδάκτωρ Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Κρήτης. Έχει δημοσιεύσεις σε περιοδικά και εφημερίδες, ανακοινώσεις σε συνέδρια και ημερίδες. Είναι τακτικός αρθρογράφος στην "Εφημερίδα των Συντακτών". Έχει επιμεληθεί τρία αφιερώματα στον Κορνήλιο Καστοριάδη, ένα σε περιοδικό και δύο σε βιβλία.

Reviews

[blondie · Rating 5 out of 5]

Ο Αριστοτέλης στα Πολιτικά του καταλήγει ότι πρέπει να συνδυασθούν στοιχεία από τα δύο κύρια πολιτεύματα, την ολιγαρχία και τη δημοκρατία. Να δημιουργηθεί μια άλλη "Πολιτεία" ως εναλλακτική απάντηση στη δημοκρατία. Η αντίθεση του Αριστοτέλη στη δημοκρατία και τις αρχές της δεν του επιτρέπει να συλλάβει τη διεύρυνσή της και να επεξεργασθεί τη θεωρία και το όραμα μιας ευρύτερης κοινότητας στηριγμένης στην γενίκευση της ελευθερίας και της ισότητας. Αντιθέτως τον οδηγεί σε κοινωνικούς περιορισμούς και πολιτικούς αποκλεισμούς.
Ο ιδεολογικός μύθος της εποχής μας, που βρίσκει τις ρίζες του στη πλατωνική Πολιτεία, είναι να φανταζόμαστε πως τα κοινωνικό-οικονομικά συστήματα αρκούν να λύσουν μόνα τους τα προβλήματα. Ξεχάσαμε πως τα συστήματα, όσο καλά και αν φαίνονται, λειτουργούν χάρη στον άνθρωπο, και πως η βασική τροφή για τον άνθρωπο είναι η ελευθερία και η δυνατότητα κριτικής.
Η μόνη πολιτεία που αξίζει το όνομα "δημοκρατία" είναι η άμεση δημοκρατία. Δύναται να προσφέρει διέξοδο στη κρίση των πολιτευμάτων και της πολιτικής στη σημερινή εποχή. Είναι το πολίτευμα που χάρις στη συμμετοχή και την ισότητα, μπορεί να εξασφαλίσει τη συνεργασία, την αλληλεγγύη, τη μέθεξη στην κοινή εμπειρία, τη συντροφικότητα και τη φιλία, την αίσθηση και τη συνείδηση των κοινών υποθέσεων, την πολιτική διαφάνεια σε όλα τα δημόσια πολιτικά δρώμενα (αποφάσεις,νόμους,εξουσία,οικονομικά,δικαιοσύνη).Είναι το πολίτευμα στο οποίο το άτομο γίνεται πολίτης με την ουσιαστική σημασία της λέξεως: μετέχει εξουσίας, γίνεται ικανός να άρχει και να άρχεται.