Een geschiedenis van België

by Gita Deneckere, Tom De Paepe, Bruno de Wever

Sedert Henri Pirennes Histoire de Belgique (1900-1932) zijn er vele geschiedenissen van België geschreven. Dit boek verwerft zijn eigen plaats doordat het een diepgaande analyse koppelt aan een leesbare synthese. Het bundelt de inzichten uit het wetenschappelijk onderzoek van de laatste decennia in een overzichtelijke en toegankelijke tekst. Met zorg gekozen illustraties geven een inkijk in veelkleurige en soms verrassende gebeurtenissen en omstandigheden.

Het boek is gegroeid uit de colleges over geschiedenis van België die de auteurs verzorgen voor eerstejaarsstudenten van de Universiteit Gent. Het kan beslist een ruimer publiek bekoren.

Genres: History, Nonfiction, School

240 pages, Paperback

First published January 1, 2012

Reviews

[Anthe Hollants]

Ik zal Bruno's laatste les nooit vergeten.

[Maxim Vandaele · Rating 3 out of 5]

Hoe is België in 1830 ontstaan? Welke breuklijnen bepalen de geschiedenis van ons land? Hebben Vlaanderen en Wallonië samen nog een toekomst? Deze drie vragen staan op de achterflap van Een geschiedenis van België gedrukt. In dit min of meer chronologische geschiedenisboek worden de eerste twee vragen vrij goed beantwoord, terwijl dat voor de derde niet het geval is. Enige clickbait is de auteurs dus niet vreemd. Jammer, want met de mogelijks zeer gespannen Belgische verkiezingen van 2024 in het vooruitzicht lijkt de vraag naar het voortbestaan van België dringender dan ooit. Wat biedt dit boek dan wel?

In het boek wordt de Belgische geschiedenis, min of meer in chronologische volgorde verteld. De prehistorie van de Lage Landen wordt helemaal niet besproken, en na nauwelijks zes bladzijden vinden de auteurs dat ze genoeg gezegd hebben over de Oudheid in onze contreien. Daarna gaat men verder met een voorgeschiedenis van België van de vroege middeleeuwen tot de decennia voor de Belgische onafhankelijkheid in 1830. In zekere zin is elk startpunt van een geschiedenisboek arbitrair, maar de auteurs verantwoorden hun keuze nergens. Dat België toen nog niet bestond kan geen goede reden zijn, want in de middeleeuwen en vroegmoderniteit bestond het land evenmin, maar aan die pre-Belgische periodes worden wel een veertigtal bladzijden aan gewijd. Ik was nochtans wel eens benieuwd naar wat geweten is over de vroegste geschiedenis van onze streek. Ik zal er een ander boek voor moeten zoeken.

Het grootste probleem met het boek is dat het nogal onoverzichtelijk is. Het probeert het een soort combinatie van thematische en chronologische structuur te hanteren maar ik weet niet in welke mate het daarin geslaagd is. Ook binnen de hoofdstukken wordt de tekst soms eerder chaotisch. Het boek werd geschreven door Gita Deneckere, Bruno De Wever en Tom De Paepe - drie academici van de Universiteit Gent. Dat kan al een en ander verklaren: uit eigen ervaring als student aan de Faculteit Letteren van de Gentse universiteit, heb ik de indruk dat het bijna een handelsmerk is onder de proffen om boeken te schrijven die weliswaar interessante thema's behandelen met veel diepgang en kritische attitude, maar dit niet altijd op een even gestructureerde manier en soms met een overdaad aan eerder irrelevante details. Het bekendste en extreemste voorbeeld hiervan is uiteraard Marc Boones bestseller Historici en hun métier. Weinig verwonderlijk is Een geschiedenis van België leerstof voor het UGent-vak 'Geschiedenis van België' (zie studiefiche).

De onoverzichtelijkheid wordt bijzonder pijnlijk duidelijk door hoofdstuk drie van het boek ("De sociaal-economische stroomversnelling"). Niet alleen wordt daar de tot dusver chronologische vertelling van het boek volledig doorbroken, het is ook gewoon heel, heel saai. Langs 37 schijnbaar eindeloze bladzijden wordt hier over de demografie, ruimtelijke ordening, economische sectoren en beroepscategorieën van België gemeanderd - en dat alles terwijl de Belgische onafhankelijkheid aan bod moet komen in het boek. Sorry, maar ik zie echt niet in hoe een uitweiding over de geschiedenis van het Belgische bankwezen bijdraagt aan mijn inzicht in dit bizarre land waar ik woon... Dit hoofdstuk wordt in het woord vooraf als volgt verantwoord:

Het boek is chronologisch opgebouwd. De sociaal-economische ontwikkelingen krijgen een apart hoofdstuk omdat ze een ander ritme volgen dan de politieke en sociale gebeurtenissen. De auteurs maken dankbaar gebruik van de expertise van Guy Vanthemsche die dit hoofdstuk grotendeels heeft geschreven. (p. 5)

Wat een absurde stelling! Hoe kan men economische, politieke en sociale geschiedenis nu los zien van elkaar? Deze arbitraire opdeling wordt trouwens tegengesproken verderop in het boek: "Politieke ontwikkelingen en sociaal-economische evoluties sporen met elkaar, in die zin dat fundamentale veranderingen op het vlak van de sociaal-economische structuren altijd politieke implicaties hebben." (p. 154)

Er zijn ook nog positieve aspecten aan dit boek. Uiteraard is de behandelde materie interessant en een pluspunt. Een hoogtepunt is het hoofdstuk over de Belgische (de)kolonisering van Congo. Ook de vele historische kaarten, grafieken, foto's en andere beelden maken het werk een stuk leesbaarder. Elk hoofdstuk wordt afgerond met een uitgebreide literatuurlijst.

Mijn favoriete kenmerk van het boek is de bijzondere aandacht voor de geschiedenis van sociale en politieke rechten doorheen het boek. We staan er niet vaak bij stil dat zaken zoals de vijfdagenwerkweek, betaalde vakantie of sociale zekerheid honderd jaar geleden nauwelijks of niet bestonden en dat deze rechten ons niet zomaar cadeau gedaan zijn door kapitalisten en politici. Helaas bevat dit boek geen apart hoofdstuk over de sociale geschiedenis van België. Het is eerder in flarden en fragmenten in verschillende hoofdstukken aanwezig. Het was daarom jammer om vast te moeten stellen dat er nog nooit iemand een toegankelijk boek over de geschiedenis van sociale en politieke rechten in België geschreven heeft. Echt waar! Zelfs op Europees of wereldniveau lijkt zo'n boek onbestaande. We zullen het voorlopig dus moeten stellen met online overzichten zoals Wikipedia-artikelen of de Canon Sociaal Werk ((https://www.canonsociaalwerk.eu/).

[❤️‍🩹 · Rating 4 out of 5]

10/20 ‼️‼️‼️

[Yana]

In the name of the holy professor Tyssens, gun 10/20

[looneybooks79 · Rating 3 out of 5]

Beetje langdradig, heel technisch in de laatste hoofdstukken (maar dat kan ook niet anders als je de Belgische politieke structuur wilt beschrijven), maar anderzijds heel interessant boek waarin het ontstaan van dit kleine landje in Europa heel wat teweeg heeft gebracht: bij zijn bevolking en in het Europees gedachtengoed!

[Jacques Defraigne · Rating 2 out of 5]

Ik vond dit boek echt de basis en relatief gekleurd voor een inleiding. Voor het heldere overzicht en de begrijpbaarheid van de evolutie van België toch twee sterren.

[Sari · Rating 3 out of 5]

3,5

[Thijs VA · Rating 4 out of 5]

Een goed overzichtswerk, weliswaar vaak nogal beknopt.

[Senne Snoekx · Rating 3 out of 5]

Aangenaam boek om uit te leren.

[Ella]

Als ik morgen slaag op mijn examen geef ik het 5 sterren

[Bernd · Rating 4 out of 5]

Zeer leesbaar en prentieloos boek. Soms wel een klein beetje te oppervlakkig. De buis voor het vak is echter onvermijdelijk.

[william · Rating 3 out of 5]

de mention naar de bende van nijvel was het hoogtepunt

[Mika Bracke · Rating 3 out of 5]

A very readable book, though it does make certain choices in terms of content. It isn't particularly extensive, which means some (less important) topics are left out. The authors also chose to focus on Belgium after its state formation. Personally, I would have liked to read a bit more about our regions before that period - the prehistory, antiquity, and so on.