Gerard Reve. Kroniek van een schuldig leven 3. De late jaren 1975-2006

Gerard Reve. Kroniek van een schuldig leven #3

by Nop Maas

Genres: Biography

781 pages, Paperback

First published October 1, 2012

About the author

Nop Maas (1949) is literatuurhistoricus en biograaf, vooral bekend wegens zijn driedelige biografie van Gerard Reve. Maas publiceerde over negentiende-eeuwse Nederlandse letterkunde (o.a. Marcellus Emants, Carel Vosmaer en De Nederlandsche Spectator en Multatuli), en was betrokken bij brievenuitgaven van Gerard Reve, Willem Frederik Hermans, M. Vasalis en Geert van Oorschot. Ook was hij mederedacteur van het Verzameld werk van Karel van het Reve en editeur van de oorlogsdagboeken van Hanny Michaelis.

Reviews

[Olaf Koopmans · Rating 3 out of 5]

Dit derde deel van de Reve biografie van Nop Maas was een fikse worsteling. De 3 sterren zijn eigenlijk ook meer 2,5.
Maas stijl van schrijven is tamelijk onorthodox, omdat hij je als biograaf niet meeneemt in een beschouwend verhaal, maar er voor kiest vooral Reve zelf aan het woord te laten op basis van dagboeken (volgens mij alleen deel 1), veel interviews, maar voornamelijk brieven.
Het is in die zin eigenlijk meer een verzameling van autobiografische bespiegelingen, dan een klassieke biografie.
Maar waar dat in deel 1 en 2 meestal goed werkt, en een boeiende inkijk in de persoon Reve geeft, blijft daar in deel 3 bijna niets van over.
Voornaamste reden daarvoor is dat Reve een recalcitrante, provocerende persoonlijkheid is. Dat maakt hem in deel 1, in z'n jeugdjaren, ontwapend. En in deel 2, in de bloei van z'n leven, geeft dit vooral boeiende confrontaties en conflicten in een tijd dat alles in de samenleving op z'n kop stond.
Maar in deel 3 blijft daar alleen een oude, kleinzielige, naargeestige man van over die met alles en iedereen ruzie zoekt.
Uit de eerste 2 delen komt ook al wel naar voren dat Reve in wezen een triest figuur is, gevangen in al z'n onhebbelijkheden, maar in dit laatste deel is dat nog enige dat overblijft.
Het helpt ook niet dat in deze fase Joop Schafthuizen zijn levenspartner wordt. In de eerste plaats omdat Schafthuizen zelf een hele vervelende, jaloerse figuur is, maar daarnaast vooral omdat zij samen een tamelijk destructieve relatie met elkaar hebben. Daardoor vervreemden ze uiteindelijk bijna iedereen van ze, zowel vrienden als collega's, en blijven eenzaam samen achter.
De stijl van Maas werkt daardoor als een soort isolement, waar je als lezer uiteindelijk moe wordt van alle negatieve en giftige energie die Reve en Schafthuizen ten toon spreiden. Naar anderen en naar elkaar.
Pas op het allerlaatste moment, als Reve zelf bijna niet meer schrijft en Nop Maas, in zijn rol als contact van de uitgeverij, zelf ook regelmatig op bezoek gaat in het Belgische Machelen, komt er iets van een beschouwend narratief op gang, waardoor we niet meer helemaal zijn overgeleverd aan de grillige bespiegelingen van Reve zelf.
Maar dan blijkt misschien ook wel waarom Nop Maas überhaupt zijn stijlkeuze heeft gemaakt. Hij is zelf namelijk niet echt een goede schrijver, dus hij liet wijselijk liever Reve zelf aan het woord.
Zijn poging om in de nabeschouwing van 3 pagina's dan alsnog Reve even in al zijn complexiteit te verklaren is echt onbegrijpelijk. Hij heeft daar 3 boeken de kans voor gehad, maar zo op het einde komt het als erg onbeholpen over.

[Johannes Vriend · Rating 4 out of 5]

Het heeft me een paar jaar gekost om deze taak te volbrengen, maar eindelijk heb ik de complete trilogie van de Reve biografie uit. Ik heb me met dit deel wederom kostelijk vermaakt. Eigenlijk kan ik uitstekend begrijpen waarom dit boek zulk een heisa heeft opgeleverd (en volgens mij op dit moment zelfs uit de handel is gehaald?): de laatste levenspartner van Reve, Joop Schafthuizen, komt er meestentijds niet goed vanaf.

Hoewel Reve met de jaren zeurderiger werd, weten zijn opmerkingen mij bij tijd en wijlen toch te laten lachen. Zijn stijl blijft onovertroffen. Zelfs in zijn privécorrespondenties bleef hij een zeer scherp maar plechtig taalgebruik hanteren.

[D · Rating 5 out of 5]

The long-awaited final volume about which there was so much to do because Reve's surviving partner objected to it. Happily, he lost the court case(s). I can see why: he (Joop Schafthuizen) does not come over as a nice, nor a clever, person. In any case: it was worth the wait and this third volume is, like the previous ones, a must-read for Reve fans.

[Erik · Rating 4 out of 5]

Het is voltooid.

[Gijs Zandbergen · Rating 3 out of 5]

Wat een ontluisterend beeld van de laatste dertig jaar van Gerard Reve. En dat is niet alleen de schuld van Joop Schafthuizen (Matroos Vos), maar ook van Reve zelf, die levendeweg een steeds onaangenamer mens werd. Nop Maas heeft het allemaal als een nijvere boekhouder opgeschreven. Dat wil zeggen, in verantwoorde, maar weinig bevlogen zinnen. Daardoor is de biografie weliswaar volledig geworden, maar niet per se leesbaarder. Er is heel veel gedoe om geld (al lees je nergens bedragen), verbroken vriendschappen, contracten, drankgebruik en ruzies.