Τα παιδιά του Οδυσσέα

by Aris Fakinos, Άρης Φακίνος

1941. Τα χιτλερικά στρατεύματα εισβάλλουν στην Ελλάδα, οι βάρβαροι της κεντρικής Ευρώπης δεν σταματούν στις Θερμοπύλες, περνούν από τους Δελφούς, υψώνουν τη σημαία με τον αγκυλωτό σταυρό στην Ακρόπολη της Αθήνας... Η παγκόσμια σύρραξη συνεπαίρνει στη δίνη της μια Ελλάδα με άθικτη ιστορική μνήμη και συνείδηση -ο τρισχιλιόχρονος πολιτισμός της δεν έχει ακόμη αρχίσει να χάνει τις ρίζες του, τη συνοχή του. Αποχαμένοι κι ανήμποροι, σαν προϊστορικά ζώα που από κάποια σαδιστική ιδιοτροπία της φύσης έχουν μείνει ανεξέλικτα σε μια άκρη της γης, οι Έλληνες βλέπουν να γεννιούνται και να κυριαρχούν γύρω τους κόσμοι καινούργιοι, απροσδόκητοι. Μέσα στα δεινά της Κατοχής, κι αργότερα του Εμφυλίου, μια συντροφιά πολέμου έρχεται σε σύγκρουση με τη «λογική» της βίας και του πολέμου, αντιστέκεται στην ισοπέδωση που επιβάλλουν οι νέοι καιροί, αντιπαρατάσσοντάς τους τα πιο μεγάλα παραμύθια του τόπου, τους παμπάλαιους μύθους και θρύλους του. Τα παιδιά -κι ανάμεσά τους ο αφηγητής- γίνονται συνεργοί των αντρών ενός παράξενου «κομάντο» που έρχεται από τα βάθη της Ιστορίας, μιας δράκας πολεμιστών που καραδοκούν κρυμμένοι στην κούφια κοιλιά ενός πανάρχαιου ξύλινου αλόγου... Κάποιον απ' αυτούς τον λένε Διομήδη. Έναν άλλο Μενέλαο. Συντηρητής τ' αλόγου είναι ο Θόας. Αρχηγός του «κομάντο» ο βασιλιάς ενός φτωχού κι άσημου νησιού, ο Οδυσσέας...
Με «Τα παιδιά του Οδυσσέα» ο Άρης Φακίνος γεφυρώνει μ' επιτυχία τη φαντασία και τη ρεαλιστική αφήγηση, τη μυθολογία και την ιστορική πραγματικότητα της σύγχρονης Ελλάδας, καταργεί τα περιοριστικά σύνορα του χρόνου και δίνει παγκόσμιες και διαχρονικές διαστάσεις στα πιο πρόσφατα γεγονότα της ιστορίας μας. Τα παιδιά του Οδυσσέα στηρίζονται σ' ένα εξαιρετικά πρωτότυπο και εντυπωσιακό αφηγηματικό εύρημα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας.

Genres: Historical Fiction

236 pages, Paperback

First published January 1, 1989

About the author

(Greek: Άρης Φακίνος)

Reviews

[Cagliostro · Rating 4 out of 5]

Ένα βιβλίο με τα βιώματα του συγγραφέα από την κατοχή, τον εμφύλιο και την δικτατορία. Ενα πάντρεμα της ιστορίας με την μυθοπλασία του Τρωϊκού Πολέμου,καθώς παρεμβάλλεται στην διήγηση μια παράλληλη αφήγηση με θέμα το στρατήγημα του Δουρείου Ίππου των Αχαιών με το οποίο λύθηκε υπέρ των τελευταίων η δεκάχρονη πολιορκία του Ιλίου.Η πανουργία του Οδυσσέα αφήνει το στίγμα της στην ελληνική ψυχή.Μιά πρώτη εκδοχή του:"Ο σκοπός αγιάζει τα μέσα", εξαιρετικά επαναστατική για τα δεδομένα της ηρωϊκής εποχής.Σε δεύτερο πλάνο το θέμα της "ξενιτιάς", που και αυτή χαρακτηρίζει τον Έλληνα από αρχαιοτάτων ετών καθώς αναγκάζεται να εγκαταλείπει το μέρος που γεννήθηκε για να εξασφαλίσει την επιβίωση του.Αν και το βιβλίο γράφτηκε το 1979, φρονώ ότι παραμένει ιδιαίτερα επίκαιρο και διδακτικό για τον έλληνα αναγνώστη της σημερινής εποχής.

[Πάνος Τουρλής · Rating 4 out of 5]

Ένα από τα ωραιότερα ελληνικά λογοτεχνικά βιβλία που έχω διαβάσει. Παράλληλη αφήγηση της πολιορκίας της Τροίας και αυτοβιογραφικών (;) αναμνήσεων του συγγραφέα εξαιρετικά δοσμένα και καλοδουλεμένα. Εξαιρετική η μετάβαση από το σήμερα στο τότε, ακόμη και στο ίδιο το κεφάλαιο, ακόμη και στην ίδια την παράγραφο.

Το βιβλίο διαιρείται σε τρία μέρη: παιδικά χρόνια και πολιορκία Τροίας, Κατοχή, εμφύλιος και Δούρειος Ίππος και Δικτατορία (οπότε ο συγγραφέας μαζί με άλλους κομμουνιστές το σκάει από την Ελλάδα με πλαστό διαβατήριο) και οι Τρώες φτάνουν στον προορισμό τους.

Λέξεις, νοήματα, αισθήματα το κάτι άλλο. Δύναμη παντού. Ανθρώπινες στιγμές συγκλονιστικές. Σοκαριστική η σκηνή που η μάνα βάφει μαύρα τα ρούχα της περιμένοντας τον άντρα της να εκπνεύσει και ο γιος με το βλέμμα του την παρακαλάει να μη βάψει και το άσπρο σάλι της, που τόσο αγαπούσε όταν ήταν παιδί να το νιώθει πάνω του.

Στην παράλληλη ανάγνωση δεν διαβάζουμε αναλυτικά και χρονολογικά την πολιορκία της Τροίας αλλά έχουμε ένα εξαιρειτκό ψυχογράφημα της νοοτροπίας των Τρώων και των Αχαιών (πώς νιώθουν αυτά τα δέκα χρόνια, τι αισθάνονται, γιατί πήραν μέρος). Ο Μενέλαος είναι τυχερός γιατί έχει την ανάμνηση της ωραίας Ελένης ενώ ο Πάρης τιμωρείται βλέποντας την διά ζώσης να γερνάει και να χάνει αυτήν την ομορφιά που τον τρέλανε.

Απολαύστε αποσπάσματα και μην παραλείψετε να διαβάσετε αυτό το βιβλίο:

"Στις πιο δύσκολες στιγμές της ζωής τους θα ξανάφερναν στο νου όλους τους οικείους και αγαπημένους θορύβους των παιδικών τους χρόνων κι έτσι δε θ' άκουγαν τους πρώτους επικίνδυνους τριγμούς του κουρασμένου τους κορμιού, δε θα φοβούνταν, θα 'καναν υπομονή, θ' άντεχαν" (σελ. 76).

"Σε μια άκρη, κάτω από 'ναν ευκάλυπτο, υπήρχε το πιο όμορφο πηγάδι της γειτονιάς, περιτριγυρισμένο από αγιοκλήματα και γιασεμιά. Έσκυβαν στα χείλια του πηγαδόστομου και κοιτούσαν περίεργοι τα έγκατα της γης οι δυόσμοι, οι αντράκλες ζήλευαν την τύχη τους και πολεμούσανε κι αυτές να σκαρφαλώσουν, μα τις εμπόδιζαν οι αρμπαρόριζες που καραδοκούσαν λίγο πιο μακριά, τους έκλειναν το πέρασμα φτιάχνοντας τείχος με τα χνουδάτα κι αρωματικά φύλλα τους" (σελ. 121).

"Είχα προσέξει που το αγιόκλημα περίμενε υπομονετικά να δει πώς θα εξελισσόταν η διαμάχη για να μπορέσει να επωφεληθεί, το παρατηρούσα που άπλωνε από νύχτα σε νύχτα τις κεραίες του, που 'βαζε τα κάτασπρα λουλουδάκια του να παριστάνουν ολημερίς τ' αθώα κι αποκοιμισμένα. Κάποιο απόβραδο θα τους έδινε διαταγή ν' ανοίξουν στα ξαφνικά, να περικυκλώσουν τους αντιπάλους, να τους αποκοιμίσουν με τ' ακατανίκητο άρωμά τους" (σελ. 122).