What do you think?
Rate this book
Mor Salkımlı Ev
Halide Edip Adıvar, Birinci Dünya Savaşı yıllarındaki olayları anlattığı yapıtlarında Türk ulusunun düşman karşısındaki olağanüstü direnme gücünü ortaya koyar.
Halide Edip, çocukluk günleriyle genç kızlık dönemini, hemen hemen hiçbir ayrıntıyı atlamadan Mor Salkımlı Ev adlı anılarında anlatmıştır.
Halide Edip, çocukluk günleriyle genç kızlık dönemini, hemen hemen hiçbir ayrıntıyı atlamadan Mor Salkımlı Ev adlı anılarında anlatmıştır.
334 pages, Paperback
First published January 1, 1963
18 people are currently reading
732 people want to read
About the author
Halide Edib Adıvar
60 books210 followersHalide Edib Adıvar was a Turkish novelist and feminist political leader. She was best known for her novels criticizing the low social status of Turkish women and what she saw as the disinterest of most women in changing their situation. She also served as a soldier in the Turkish military during the Turkish War of Independence.
Her father was a secretary of the Ottoman Sultan Abdülhamid II. She and her family were affiliated with the Dönmeh, a group that publicly practiced Islam but secretly practiced a form of Judaism called Sabbateanism. Edip was educated at home by private tutors from whom she learned European and Ottoman literature, religion, philosophy, sociology, piano, English, French, and Arabic. She learned Greek from her neighbors and from briefly attending a Greek school in Istanbul. She attended the American College for Girls briefly in 1893. In 1897, she translated Mother by Jacob Abbott, for which the sultan awarded her the Order of Charity (Nishan-i-Shafakat; Şefkat Nişanı). She attended the American College again from 1899 to 1901, when she graduated. Her father's house was a center of intellectual activity in Istanbul and even as a child Halide Edip participated in the intellectual life of the city.
Her father was a secretary of the Ottoman Sultan Abdülhamid II. She and her family were affiliated with the Dönmeh, a group that publicly practiced Islam but secretly practiced a form of Judaism called Sabbateanism. Edip was educated at home by private tutors from whom she learned European and Ottoman literature, religion, philosophy, sociology, piano, English, French, and Arabic. She learned Greek from her neighbors and from briefly attending a Greek school in Istanbul. She attended the American College for Girls briefly in 1893. In 1897, she translated Mother by Jacob Abbott, for which the sultan awarded her the Order of Charity (Nishan-i-Shafakat; Şefkat Nişanı). She attended the American College again from 1899 to 1901, when she graduated. Her father's house was a center of intellectual activity in Istanbul and even as a child Halide Edip participated in the intellectual life of the city.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 30 of 47 reviews
July 30, 2019
Halide Edib çok sevdiğim bir yazar. Altıncı sınıftaydım kendisiyle tanıştığımda. Türkçe öğretmenim yaz tatili için Sinekli Bakkal'ı okumamız gerektiğini söylemişti. Altıncı sınıf belki erken bir dönem bu kitap için. Nitekim ben de kitabın başlarında "ben nasıl okuyacağım bunu" demiştim, çok net hatırlıyorum; ancak sonra beni öyle bir içine çekmişti ki şu an bile yarattığı etkiyi hatırlayabiliyorum.
Halide Edib'in altıncı sınıftaki Cemre ile şu anki Cemre'de yarattığı etki de çok benzer aslında. Belki bu süreçte hayranlığımın birazcık daha arttığını söyleyebilirim.
Halide Edib'in tüm kitaplarını yakın bir zaman içinde okumayı istediğimden Halide Edib yolculuğuma Mor Salkımlı Ev ile devam ettim. Kitap Milli Mücadele Dönemine kadarki anılardan oluşuyor; fakat anı dediğime bakmayın. Halide Edib bir roman gibi kaleme almış anlatmak istediklerini. Özellikle döneme ilgisi olanlar için harika bir kitap. En kısa zamanda devam kitap olan Türk'ün Ateşle İmtihanı'nı da okuyacağım.
Halide Edib'in altıncı sınıftaki Cemre ile şu anki Cemre'de yarattığı etki de çok benzer aslında. Belki bu süreçte hayranlığımın birazcık daha arttığını söyleyebilirim.
Halide Edib'in tüm kitaplarını yakın bir zaman içinde okumayı istediğimden Halide Edib yolculuğuma Mor Salkımlı Ev ile devam ettim. Kitap Milli Mücadele Dönemine kadarki anılardan oluşuyor; fakat anı dediğime bakmayın. Halide Edib bir roman gibi kaleme almış anlatmak istediklerini. Özellikle döneme ilgisi olanlar için harika bir kitap. En kısa zamanda devam kitap olan Türk'ün Ateşle İmtihanı'nı da okuyacağım.
April 25, 2020
Yakın tarihin ruh iklimini anlamak, kavramak ve o iklimde yaşamak açısınsan eşsiz bir anı kitabıdır." Demis Selim İleri. Bunun üzerine ekleyecek çok bir şeyim yok. Halide Edip Adıvar kendimce sebeplerden elestirdiğim bir yazar fakat eserlerinde yakaladığım "anı yaşatma" duygusuna büyük saygım var. Burada da poligami üzerine anlattıkları dikkat çekici. Lübnan ve Ayin Tura yetimhanesindeki günler de düşündürücü bulduğum anlatılardandı.
Yazarın Mondros Mutarekesi'ne kadar geçen yaşamından bahsedilen bu kitabı dönemi daha iyi anlayabilmek adına okumalısınız. Eleştirdiğiniz yerler mutlaka olacaktır ama size katacakları eleştirinizden fszla...
Yazarın Mondros Mutarekesi'ne kadar geçen yaşamından bahsedilen bu kitabı dönemi daha iyi anlayabilmek adına okumalısınız. Eleştirdiğiniz yerler mutlaka olacaktır ama size katacakları eleştirinizden fszla...
October 5, 2015
Kitabin Halide Edip'in cocuklugu uzerine olan ilk bolumleri ile Lubnan'daki deneyimlerini anlattigi son bolumlerini okumaktan buyuk bir keyif aldim. Halide Edip'in 1. Dunya Harbi esnasinda, Arap vilayetlerini kaybetmeden hemen once Ayin Tura yetimhanesini islah etmek icin verdigi emek, bana Hz.Muhammed'in "Kiyametin kopacagini bilseniz dahi elinizdeki agaci dikin" hadisi serifini hatirlatti.
Insanlik hallerinin en guzelinin anlatildigi sahneler hafizama kazinsin, hic gitmesin istiyorum. Mesela annesini kaybeden kiz cocugu Halide'nin geceleyin yaygara koparmasi ve yaverin onu Besiktas'tan Yildiz Sarayi'na goturmesi, orada saray muhafizlarinin bir kiz cocugunun kalbini yapmak icin tum kilitli kapilari acip onu babasina ulastirmasi. Halide Edip'in siyasi dusunceleri ayrilsa bile Talat Pasa'yi, Hamdullah Suphi'yi aralarindaki sahsi hukuktan oturu hayirla anmasi; sonra her tabiat guzelligi ile karsilasmasinda Allah'i tefekkuru, Ramazan'da Suleymaniye camii'ni tasviri, Balkan harbindeki korkunc hezimet sonrasinda, Bulgarlarin Istanbul'a gelecegi haberlerleri arasinda bir gun Sultanahmet'te yere kapaklanip topragi opmek istemesi ... Bunlarin yaninda, Islam tarihine dair bilgisinin genisligini, Hz.Ali'ye ve Hz.Omer'e hurmet ve muhabbeti, Halide Edip'e saygimi artirdi. Cevresindeki her insani o kadar guzel gozlemlemis ve herbirinin nevi sahsina munhasir yonlerini o kadar iyi tahlil etmis ki, okuyucuda o karakterlerin her birinin cok orjinal ve cok kiymetli oldugu izlenimini birakiyor.
Insanlik hallerinin en guzelinin anlatildigi sahneler hafizama kazinsin, hic gitmesin istiyorum. Mesela annesini kaybeden kiz cocugu Halide'nin geceleyin yaygara koparmasi ve yaverin onu Besiktas'tan Yildiz Sarayi'na goturmesi, orada saray muhafizlarinin bir kiz cocugunun kalbini yapmak icin tum kilitli kapilari acip onu babasina ulastirmasi. Halide Edip'in siyasi dusunceleri ayrilsa bile Talat Pasa'yi, Hamdullah Suphi'yi aralarindaki sahsi hukuktan oturu hayirla anmasi; sonra her tabiat guzelligi ile karsilasmasinda Allah'i tefekkuru, Ramazan'da Suleymaniye camii'ni tasviri, Balkan harbindeki korkunc hezimet sonrasinda, Bulgarlarin Istanbul'a gelecegi haberlerleri arasinda bir gun Sultanahmet'te yere kapaklanip topragi opmek istemesi ... Bunlarin yaninda, Islam tarihine dair bilgisinin genisligini, Hz.Ali'ye ve Hz.Omer'e hurmet ve muhabbeti, Halide Edip'e saygimi artirdi. Cevresindeki her insani o kadar guzel gozlemlemis ve herbirinin nevi sahsina munhasir yonlerini o kadar iyi tahlil etmis ki, okuyucuda o karakterlerin her birinin cok orjinal ve cok kiymetli oldugu izlenimini birakiyor.
July 14, 2021
Halide edip in çocukluğundan başlayarak ilk gençlik ve taze yetişkinlik yıllarını, ailesini, Halide edip olmasına katkıda bulunanları anlattığı kitabı yakın tarihimizi de gözler önüne seriyor. Milli mücadeleye başlaması yaptığı ilk evlilik ve seyahatleri ile okura akıl almaz kapılar açarken hayat dersleri de veriyor.
Anladım ki; dünya siyasetinde değişen bir şey yok, yaşayanlardan başka.
Anladım ki; dünya siyasetinde değişen bir şey yok, yaşayanlardan başka.
November 16, 2017
Yazarın anılarını anlattığı bu kitabı açıkcası çok severek okudum.
Kitabı bir seferde değil, ara vererek ,başka bir kitapla birlikte okudum. Zira bir seferde okuyup bitirmek isteseydim, bu okuma yolculuğundan zevk almazdım , hatta eminim biraz sıkılabilirdim.
Yazar bu kitaba küçükken yaşadığı olayları, an an hatırladığını anlatarak başlıyor. İlk önceleri anılarında Mor Salkımlı Ev ve annesi var. Sonra malum olaylar serisi:(
Gerçekten hayatının her dönemini, o dönemin siyasi olayları ile harmanlayarak , güzel hatta fazla sıkmadan anlatmış.
Özellikle son bölümde bahsettiği , savaş sırasında öksüz ve yetim kalan çocukların kaldığı sefil yetimhanede yapmaya çabaladıkları çok ama çok etkileyiciydi.
Okurken içim ezildi...
Bir kişinin binlerce çocuğun hayatını değiştirebileceğini görmek gerçekten gelecek için umut verici oldu...
Kitabı bir seferde değil, ara vererek ,başka bir kitapla birlikte okudum. Zira bir seferde okuyup bitirmek isteseydim, bu okuma yolculuğundan zevk almazdım , hatta eminim biraz sıkılabilirdim.
Yazar bu kitaba küçükken yaşadığı olayları, an an hatırladığını anlatarak başlıyor. İlk önceleri anılarında Mor Salkımlı Ev ve annesi var. Sonra malum olaylar serisi:(
Gerçekten hayatının her dönemini, o dönemin siyasi olayları ile harmanlayarak , güzel hatta fazla sıkmadan anlatmış.
Özellikle son bölümde bahsettiği , savaş sırasında öksüz ve yetim kalan çocukların kaldığı sefil yetimhanede yapmaya çabaladıkları çok ama çok etkileyiciydi.
Okurken içim ezildi...
Bir kişinin binlerce çocuğun hayatını değiştirebileceğini görmek gerçekten gelecek için umut verici oldu...
November 13, 2020
Kendi hayatını anlatan bir çocuk, bir genç kız, bir anne ve bir öğretmenden ibaret değil. İnsana insanca yaşantıyı vermeyen coğrafyalarda yaşanan tanıklıklar ve en önemlisi insan olmanın gereğini yapmanın mutluluğu ile dingin sakin bir ruh. Keyifli okumalar.
Anlatımı öyle büyüleyici ki, sanki zaman makinesi ile Osmanlı'nın son zamanları, İngiltere, Mısır, Lübnan ülkelerini bu güzel ruhun yanında gezmek gibi.
Anlatımı öyle büyüleyici ki, sanki zaman makinesi ile Osmanlı'nın son zamanları, İngiltere, Mısır, Lübnan ülkelerini bu güzel ruhun yanında gezmek gibi.
Read
May 25, 2022"Evlenme, bayram hatta mektebe başlama. Hulâsa başka memleketlerde coşkun bir sevinç gösterisine vesile olabilecek merasimler bizde daima hüzün yaratıyor. Kadınlar mutlak ağlıyor, erkekler huşu ifade eden bir tavır takınıyorlar. Evet, başkalarına sevinç veren şey bize hüzün veriyor."
May 2, 2017
Kısa bir analiz için: http://begenmeyenokumasin.com/kayip-v...
Read
February 29, 2020Halide Edib'in dili beni korkutuyordu ama hiç de düşündüğüm gibi olmadı. Çok akıcı bir dile yazılmış son Osmanlı döneminim çok güzel bir vesikası niteliğinde olan bir anı kitabı. Güzeldi.
December 27, 2020
Halide Edip Adıvar'ın çocukluğundan birinci dünya savaşının sonuna kadar anılarını anlattığı, yazarın fikri dünyasının ve hayatındaki kişilerin romanlarında betimlediği karakterlere ve kurgulara izdüşümünü anlamamıza yardımcı olabilecek bir eser. Halide Edip'in büyüdüğü Mor Salkımlı Ev'de şekillenen yazı Beyrut'taki Antura yetimhanesinde ve yazarın Suriye seyahatiyle son buluyor. Aynı zamanda yazarın milliyetçilik bağlamındaki fikri dünyasıya bir muhasebesini içermekte. "Sinekli Bakkal" eserinde çözümlendirmeye çalıştığı mistisizmin yazarın hayatındaki tesirini ve yazarlık hayatı boyunca sorduğu büyük soruların kaynaklarını bu eserde bulabiliriz.
November 26, 2020
İlk defa H. E. Adıvar'ı ilk defa okudum otobiyografi ve anı okumayı seven biriyseniz çok seveceğiniz bir eser. Halide Edip'in dilinde çok etkileyici ve güzeldi tavsiye ederim.
December 19, 2015
Mor salkımlı ev, Halide Edip'in hayatını anlatıyor. Çocukluğundan başlıyor ve Arap diyarındaki hayatının sonlanmasına kadar devam ediyor. Öncelikle çok duru bir dili var. Eski kelimeler yeni Türkçe'ye çevrilmeden korunmuş. Bazıları için not düşülmüş. Bu da çok iyi olmuş. Güzel kitap okumanın zevkine varıyorsunuz. Aksi halde çeviri eser okurmuş gibi oluyor. Halide Edip Hakkında ve yakın Türk tarihinin tohumlarının atıldığı yüzyıl Hakkında pek az şey bildiğimi farkettim. Benim için aydınlatıcı oldu. Ancak üzülerek gördüm ki klasik İslam anlayışı ile yetiştirilen, namazlarını kılan bu genç kız daha sonra bu konudan hemen hemen hiç bahsetmiyor. Çocukluğundan birer hatıra olarak bahsediyor o güzel davranışlarından bu da tabi çok üzücü. Ama mutlaka okunması gereken güzel bir dille yazılmış, kıymetli bir eser.
October 5, 2011
I read this last year for a course on women in the middle east and north Africa. At first I found the language very challenging, but this text revealed itself to be a valuable memoir of the birth of Turkish Nationalism from a woman's perspective. Whatever you think of her politics it's an essential read for anyone wanting to really delve into the history of the region with an eye to women's voices and experiences.
January 23, 2017
Günümüzde bile hala çoğu kadının kendisi kadar kültürlü, dolu ve ülke meseleleriyle alakalı olmadığını düşündüğüm, çok değerli bir yazarımızın dönemine ışık tutan hatıralarını topladığı sıcacık bir kitap. Bu kitabı okuyup da Halide Edib'e hayran kalmamak elde değil doğrusu.
August 4, 2011
This book was a good history of Turkey but a little dense. It was hard to follow who was who. Good book for those looking to learn more about Turkish history and the conflict with Armenia
June 2, 2019
İnsiyakın inkişafı.
August 17, 2020
Read this for a Living Muslim History class, but completely fell in love with it. Re-read certain sections immediately after finishing it. What an incredible life and what experiences!
January 16, 2023
Halide Edip'in yaşamının ilk yarısını anlattığı Mor Salkımlı Ev, Halide Edip sevgimi bir kez daha yükselten bir kitap oldu. Anı okumak hep keyifli ama ben bu kitabı (arada anıların çağrışımıyla akış bozulup kafa karışsa da)okurken çok zevk aldım.
İstanbulla özdeş mor salkımlı bir evde başlayan bir hayat, istibdat dönemine büyüyen bir çocuk, kızıl padişahtan ve onu anıştıran her şeyden nefret eden bir genç kız ve 1908 Devrimi'ne tanıklık eden, dönemin bütün kritik olaylarını yakından izleyen, hatta bizzat içinde olan bir genç kadınının ve tabi çökmekte olan bir devletin öyküsü. Edip'in ömrü boyunca ulaşmaya çalıştığı Doğu -Batı sentezi meselesinin nereden beslendiğini anlamak ve romanlarına, öykülerine giden yolu izlemek için de çok keyifli bir anı kitabı.
Bütün romanlarında öyle ya da böyle anlattığı Doğu-Batı meselesine dair Yeni Turan üzerine yazdığı not ise Edip'in düşüncesini iyice anlamamı sağladı. Yayımlandığı zaman yabancı basın tarafından çokca eleştirilen ve ITC'nin taşkın milliyetçiliğinin tezahürü olarak algılanan Yeni Turan için şöyle yazmış:
"1926'da Chattam House'da Türkiye 'ye ait yazıları gözden geçirirken nihayet İngilizlerin bu eserin siyasi bir Panturanizm olmadığını ifade eden pasajlara tesadüf ettim."
"Yeni Turan hiç şüphesiz bir ütopya idi ve her ütopya gibi tahakkuk ettirilmesi mümkün olmayan gayeleri vardı. Liberal ve demokratik Türkiye, emek ve sadeliğe doğru giden idare sisteminde şovenliğe yer vermeyen, Yakın Şark'da bir nevi birleşmiş milletler şeklini istihdaf eden bir Türkiye bu kitabın baş gayesi idi. Tabii aşk hikayesi, sırf roman olsun diye oraya sokulmuştur."
Kitapta ilginç, hoş anektotlar da var. Seviye Talip'i tifoya yakalanan oğlunun başını beklerken yazması ya da Trablusgarp'ın İtalyanlar tarafından işgal edilmesi sonrasında başlayan İtalyan boykotunun, Handan romanında bir karakterin Verdi'den bir hava çalması sonrasında Selanik'ten sert eleştiri mektupları gelmesine kadar uzanması gibi. Bu arada bu boykot meselesinin ilk yerli fes fabrikasının açılmasına sebebiyet verdiğini de vesileyle kitaptan öğrendim. Bosna Hersek'in Avusturya tarafından ilhak edilmesi sonrasında boykot edilen mallar arasında fesler de varmış. Zira o dönem fesler genellikle Avusturya malı imiş ve bu ilhak sonrasında herkes fes yerine yerli başlıklar giymeye başlamış.
Edip, çökmekte olan bir devletin son günlerine tanıklık ederken, tarih derslerinde Balkan devletlerinin birbiri ardına bağımsızlık elde ettiği söylenerek hızlıca söz edilip geçilen Balkan Savaşlarını da anlatıyor. Bölgenin çözülüşünü, ilk Balkan muhacirlerini ve İstanbul'u etkisi alan korkuyu çok açık biçimde görüyorsunuz.
Dönemin ilk kadın derneği, Teal-i Nisvan Cemiyeti'ni de yine bu savaşı anlatırken öğrendim. Fikri gelişim gayesiyle kurulan cemiyetin üyeleri Balkan Harbi sırasında dernek binasını küçük bir hastaneye çevirerek burada hastabakıcı olarak çalışmış.
"Buraya sadece neferleri alıyorduk. Çünkü Türk kadınının bu nevi hastabakıcılığı ilk defa o günlerde başlıyordu. En küçük dedikodu en büyük skandala yol açabilirdi."
Kitabın sonlarına doğru son dönemlerde ismini daha sık duyar olduğumuz Gomitas Vartabet'le olan tanışmasını da anlatıyor. Gomitas ismini görünce de pek sevindim.
"O salonda meşhur bir Ermeni bestekar ve piyanist olan Komitas Vartabet adlı bir papazı da dinledim."
"Mamafih Komitas bizim memleketin mahsulü idi. Eski Gregoryen musikinin ait parçalar topladığı gibi, yıllarca Anadolu'daki halk türkülerini de toplamıştı. Uzun rahip cübbesi, tamamen Anadolu manasını taşıyan esmer, sakin yüzü ve yine Anadolu'ya mahsus hüznü ve daima garip bir hasret ifade eden siyah gözlerini görür, sesinin o kudretli ahengini işitirseniz derhal Anadolu halk musikisi ile karşılaşırsınız."
Kitapta Osmanlı son dönem icraatlarını okurken cumhuriyet sonrası döneme sirayet eden kurumların da hikayesini görmek mümkün. Çöken bir devletin ömrü çeşitli izm'lerle uzatılmaya çalışılırken, dönemin milliyetçi düşünürlerinin evi Türk Ocağı da kitapta kendine yer bulmuş.
"Bu yıllarda Türk Ocağı kürsüsü, her nevi nutuklara ve hitaplara açık. Salonunda da kültürümüzü yükseltecek oyunlar ve konserler verilirdi. Kadın ve erkek beraber iç salonda oyun seyretmeleri yahut nutuk dinlemeleri en evvel Türk Ocağı'nda başladı. Ocak gençlerinin temkini ve dürüstlüğü sayesinde bu yenilik hiçbir tenkidi mucib olmadı. Bir sene zarfında bu o kadar tabiileşti ki, bu erkek ve kadın dinleyici kitlesine ilk defa olarak kadınlar da hitap edebiliyordu."
Uzunca yazdım ama bir devletin kuruluşuna giden çöküş dönemini anlamak için şahane bir kitap. İyi ki pas geçmeyip okumuşum. Ama tabi şöyle de bir sorun ortaya çıktı. II. Meşrutiyet, İttihat Terakki, dönem paşalarının anıları derken zaten yüklü olan okuma listesi iyice kabardı. Hayırlısı diyelim.
İstanbulla özdeş mor salkımlı bir evde başlayan bir hayat, istibdat dönemine büyüyen bir çocuk, kızıl padişahtan ve onu anıştıran her şeyden nefret eden bir genç kız ve 1908 Devrimi'ne tanıklık eden, dönemin bütün kritik olaylarını yakından izleyen, hatta bizzat içinde olan bir genç kadınının ve tabi çökmekte olan bir devletin öyküsü. Edip'in ömrü boyunca ulaşmaya çalıştığı Doğu -Batı sentezi meselesinin nereden beslendiğini anlamak ve romanlarına, öykülerine giden yolu izlemek için de çok keyifli bir anı kitabı.
Bütün romanlarında öyle ya da böyle anlattığı Doğu-Batı meselesine dair Yeni Turan üzerine yazdığı not ise Edip'in düşüncesini iyice anlamamı sağladı. Yayımlandığı zaman yabancı basın tarafından çokca eleştirilen ve ITC'nin taşkın milliyetçiliğinin tezahürü olarak algılanan Yeni Turan için şöyle yazmış:
"1926'da Chattam House'da Türkiye 'ye ait yazıları gözden geçirirken nihayet İngilizlerin bu eserin siyasi bir Panturanizm olmadığını ifade eden pasajlara tesadüf ettim."
"Yeni Turan hiç şüphesiz bir ütopya idi ve her ütopya gibi tahakkuk ettirilmesi mümkün olmayan gayeleri vardı. Liberal ve demokratik Türkiye, emek ve sadeliğe doğru giden idare sisteminde şovenliğe yer vermeyen, Yakın Şark'da bir nevi birleşmiş milletler şeklini istihdaf eden bir Türkiye bu kitabın baş gayesi idi. Tabii aşk hikayesi, sırf roman olsun diye oraya sokulmuştur."
Kitapta ilginç, hoş anektotlar da var. Seviye Talip'i tifoya yakalanan oğlunun başını beklerken yazması ya da Trablusgarp'ın İtalyanlar tarafından işgal edilmesi sonrasında başlayan İtalyan boykotunun, Handan romanında bir karakterin Verdi'den bir hava çalması sonrasında Selanik'ten sert eleştiri mektupları gelmesine kadar uzanması gibi. Bu arada bu boykot meselesinin ilk yerli fes fabrikasının açılmasına sebebiyet verdiğini de vesileyle kitaptan öğrendim. Bosna Hersek'in Avusturya tarafından ilhak edilmesi sonrasında boykot edilen mallar arasında fesler de varmış. Zira o dönem fesler genellikle Avusturya malı imiş ve bu ilhak sonrasında herkes fes yerine yerli başlıklar giymeye başlamış.
Edip, çökmekte olan bir devletin son günlerine tanıklık ederken, tarih derslerinde Balkan devletlerinin birbiri ardına bağımsızlık elde ettiği söylenerek hızlıca söz edilip geçilen Balkan Savaşlarını da anlatıyor. Bölgenin çözülüşünü, ilk Balkan muhacirlerini ve İstanbul'u etkisi alan korkuyu çok açık biçimde görüyorsunuz.
Dönemin ilk kadın derneği, Teal-i Nisvan Cemiyeti'ni de yine bu savaşı anlatırken öğrendim. Fikri gelişim gayesiyle kurulan cemiyetin üyeleri Balkan Harbi sırasında dernek binasını küçük bir hastaneye çevirerek burada hastabakıcı olarak çalışmış.
"Buraya sadece neferleri alıyorduk. Çünkü Türk kadınının bu nevi hastabakıcılığı ilk defa o günlerde başlıyordu. En küçük dedikodu en büyük skandala yol açabilirdi."
Kitabın sonlarına doğru son dönemlerde ismini daha sık duyar olduğumuz Gomitas Vartabet'le olan tanışmasını da anlatıyor. Gomitas ismini görünce de pek sevindim.
"O salonda meşhur bir Ermeni bestekar ve piyanist olan Komitas Vartabet adlı bir papazı da dinledim."
"Mamafih Komitas bizim memleketin mahsulü idi. Eski Gregoryen musikinin ait parçalar topladığı gibi, yıllarca Anadolu'daki halk türkülerini de toplamıştı. Uzun rahip cübbesi, tamamen Anadolu manasını taşıyan esmer, sakin yüzü ve yine Anadolu'ya mahsus hüznü ve daima garip bir hasret ifade eden siyah gözlerini görür, sesinin o kudretli ahengini işitirseniz derhal Anadolu halk musikisi ile karşılaşırsınız."
Kitapta Osmanlı son dönem icraatlarını okurken cumhuriyet sonrası döneme sirayet eden kurumların da hikayesini görmek mümkün. Çöken bir devletin ömrü çeşitli izm'lerle uzatılmaya çalışılırken, dönemin milliyetçi düşünürlerinin evi Türk Ocağı da kitapta kendine yer bulmuş.
"Bu yıllarda Türk Ocağı kürsüsü, her nevi nutuklara ve hitaplara açık. Salonunda da kültürümüzü yükseltecek oyunlar ve konserler verilirdi. Kadın ve erkek beraber iç salonda oyun seyretmeleri yahut nutuk dinlemeleri en evvel Türk Ocağı'nda başladı. Ocak gençlerinin temkini ve dürüstlüğü sayesinde bu yenilik hiçbir tenkidi mucib olmadı. Bir sene zarfında bu o kadar tabiileşti ki, bu erkek ve kadın dinleyici kitlesine ilk defa olarak kadınlar da hitap edebiliyordu."
Uzunca yazdım ama bir devletin kuruluşuna giden çöküş dönemini anlamak için şahane bir kitap. İyi ki pas geçmeyip okumuşum. Ama tabi şöyle de bir sorun ortaya çıktı. II. Meşrutiyet, İttihat Terakki, dönem paşalarının anıları derken zaten yüklü olan okuma listesi iyice kabardı. Hayırlısı diyelim.
June 30, 2019
Halide Edib'in anılarından oluşan 2 kitabının ilkidir ve çocukluk döneminden 1918 yılına kadar olan anılarını kaleme almıştır. Kitabın aslı 1926? yılında İngilizce olarak yazılmış ve daha sonra 50'lerde Halide Edip tarafından Türkçe olarak da yazılmıştır (Tercüme değildir.) Bir gazetede bölüm bölüm yayınlandıktan sonra 60'ların başında kitap olarak basılmış. Kitapta çocukluğundan başlayarak son derece akıcı bir anlatımla, çocukluğu ve gençliğinin geçtiği savaşlarla dolu bir dönemin resmini kendi anıları çerçevesinde başarılı bir şekilde anlatıyor. Eserin başında, aklı ermeye başladığı yaşa kadar olan kısımda 3. tekil şahıs anlatımı tercih eder. Daha sonra, artık daha net olarak hatırladığı anılarını kendi söylemeye koyulur. Büyük bir imparatorluğun çöküşünü, son dönemini farklı ve daha duygusal olarak resmeder. Sadece döneminin değil, ülkemizin tarih boyunca yetiştirdiği en aydın kadınlardan biri olduğunu gösteren bir kitap. Özellikle, benim dikkatimi çeken hem Doğu hem de Batı kültüründen beslenerek büyümüş olması ve her ikisinin de en ahlaklı, en eşitlikçi, en mantıklı fikirlerini almış olması.
3 tane dikkatimi çeken noktayı da buraya not olarak düşmek isterim:
1- Kitapta pek çok Milli Mücadele'de önemli roller oynamış değerli insanın adı geçiyor fakat Mustafa Kemal adına hiç rastlamadım. Nedeni hakkında pek bir fikir yürütemiyorum.
2- O dönem kitapta da adı geçen aydınların pek çok geri kafalı şark adetine karşı, garbın modernliğini ısrarla savunmalarına rağmen, çok eşlilik konusunda kitaptan gördüğüm kadarıyla bir oksimoronluk söz konusu. Çok entelektüel insanların bile (bknz. Halide Edib'in babası, ilk eşi) birden çok evlilik yapma, kuma getirmek gibi bir hevesleri var. Hatta Halide Edib bu yüzden ayrılıyor ilk eşinden. Bu durum çok ilginç geldi bana.
3- Geçtiğimiz sene veya 2 sene önce MEB tüm yurtlarda 2 kız veya 2 erkek kalınmasını yasakladı. Bu garip yasağın arkasındaki neden sapıkça tabii. Aynı garip düşünce burada Halide Edib'in çalıştığı yetimhanede bir başrahibe tarafından da zikrediliyor. Yıllardan beridir olan bir anlayış olduğu açık. "Bilhassa, rahibelerin en fazla üstünde durdukları nokta, iki talebe arasında dostluk ve fazla yakınlığın zararlarıdır. Onlar mutlak 3'er kişi bir arada bırakırlarmış." (s.303) İlginç bir nokta bence bu...
3 tane dikkatimi çeken noktayı da buraya not olarak düşmek isterim:
1- Kitapta pek çok Milli Mücadele'de önemli roller oynamış değerli insanın adı geçiyor fakat Mustafa Kemal adına hiç rastlamadım. Nedeni hakkında pek bir fikir yürütemiyorum.
2- O dönem kitapta da adı geçen aydınların pek çok geri kafalı şark adetine karşı, garbın modernliğini ısrarla savunmalarına rağmen, çok eşlilik konusunda kitaptan gördüğüm kadarıyla bir oksimoronluk söz konusu. Çok entelektüel insanların bile (bknz. Halide Edib'in babası, ilk eşi) birden çok evlilik yapma, kuma getirmek gibi bir hevesleri var. Hatta Halide Edib bu yüzden ayrılıyor ilk eşinden. Bu durum çok ilginç geldi bana.
3- Geçtiğimiz sene veya 2 sene önce MEB tüm yurtlarda 2 kız veya 2 erkek kalınmasını yasakladı. Bu garip yasağın arkasındaki neden sapıkça tabii. Aynı garip düşünce burada Halide Edib'in çalıştığı yetimhanede bir başrahibe tarafından da zikrediliyor. Yıllardan beridir olan bir anlayış olduğu açık. "Bilhassa, rahibelerin en fazla üstünde durdukları nokta, iki talebe arasında dostluk ve fazla yakınlığın zararlarıdır. Onlar mutlak 3'er kişi bir arada bırakırlarmış." (s.303) İlginç bir nokta bence bu...
January 15, 2018
Aslında niyetim son okuduğum Atatürk biyografisi sonrasında orada sıkça kaynak olarak karşıma çıkan Türk’ün Ateş İle İmtihanı’nı okumaktı, fakat Mor Salkımlı Ev’in o kitabın ilk bölümü gibi olduğunu, Halide Edip’in 1918’e kadar olan anılarını bu kitapta sonrasını Türk’ün Ateş İle İmtihanı’nında yazdığını öğrenince önce bunu okumak istedim. Kitabın ilk yarısı yazarın çocukluk yılları kısmı çok sıkıcıydı ama gençlil dönemi ve özellikle meşrutiyet ilanı ve sonrası yaşananlar iyiki okudum dedirtti. O dönemin Osmanlı’sında sosyal hayatı beni epey şaşırttı, siyasi hayatı ise çok az bildiğimizi düşündüm. Osmanlı’nın son dönemi meşrutiyetler İttihat ve Terrakki bizim tarih eğitimimiz içinde 1-2 sayfayı geçmez. Öyle şatafatlı cimcimli dönem olmadığı için romanlara dizilere de konu olmaz. Haliyle o döneme ait gerçekten teknik birkaç bilgi dışında pek de birşey bildiğimiz yok. Bu kitap o dönemi özellikle psikolojisi ve halkın neler yaşadığı anlamında anlamak açısından hoşuma gitti.
January 14, 2026
Çocukluğu beni epey bi ağlattı. Oradan oraya savrulmuş, ev ev gezmiş. Duygusal çatışmaları çok olmuş.
Hiç sevmediğim amerikan mandacısı oluşunun da çocukluğuna uzandığını, duygusal nedenleri olduğunu da görmüş oldum. Her görüşümüz elbette uyacak değil, kendisi tartışmasız Türk tarihi açısından önemli işler başarmış, toplumda yer bulmuş bir Türk kadını. Doğduğu ve büyüdüğü çevre onu bu kaderi yaşamaya sürüklemiş adeta. Ne umdum bilmiyorum ama hayatını hiç böyle ummamıştım.
Görevini layıkıyla yapacak güvenilir biriymiş. Tarihi karakterleri onun gözünden okumak ayrı güzel. Yaşadığı evlerin, özellikle mor salkımlı evin yanıp gitmesine çok üzüldüm. "Gerçek" İstanbulda yaşama fırsatı bulmuş, en kötü zamanlarında bile evi bir şekilde deniz görmüş ama hayatının çalkantısından keyfini pek de sürememiş birisi.
Anadoluda neler olurken İstanbulda neler yaşanıyormuş meğer kitapta yakından görüyoruz. Dönemi anlayabilmek açısından önemli bir hatırat.
Aziz hatırasına saygılarımla.
Hiç sevmediğim amerikan mandacısı oluşunun da çocukluğuna uzandığını, duygusal nedenleri olduğunu da görmüş oldum. Her görüşümüz elbette uyacak değil, kendisi tartışmasız Türk tarihi açısından önemli işler başarmış, toplumda yer bulmuş bir Türk kadını. Doğduğu ve büyüdüğü çevre onu bu kaderi yaşamaya sürüklemiş adeta. Ne umdum bilmiyorum ama hayatını hiç böyle ummamıştım.
Görevini layıkıyla yapacak güvenilir biriymiş. Tarihi karakterleri onun gözünden okumak ayrı güzel. Yaşadığı evlerin, özellikle mor salkımlı evin yanıp gitmesine çok üzüldüm. "Gerçek" İstanbulda yaşama fırsatı bulmuş, en kötü zamanlarında bile evi bir şekilde deniz görmüş ama hayatının çalkantısından keyfini pek de sürememiş birisi.
Anadoluda neler olurken İstanbulda neler yaşanıyormuş meğer kitapta yakından görüyoruz. Dönemi anlayabilmek açısından önemli bir hatırat.
Aziz hatırasına saygılarımla.
This entire review has been hidden because of spoilers.
April 23, 2024
Halide Edib Adıvar'ın Osmanlı'nın son dönemlerinde geçen anılarını içeren kitap. Bu tarz kitaplar sayesinde o zamanın insanlarının yaşayışları, düşünceleri hakkında az çok fikir sahibi olabiliyorsunuz. Benim dikkatimi çeken o dönemlerde güçlenen milliyetçilik akımının ortaya çıkardığı bazı sorunlardı. Yıllarca beraber yaşamış, birbirlerinin dillerini az çok anlayan insanlar arasında kavgalar, isyanlar, ölümler. Bunun yanında hem İstanbul'da hem Arap yarımadasında batı kültürünün etkileri de gözlemlenebiliyor.
Halide Edib hakkında yazacak olursam. İnatçı, eğitimli, şefkatli bir kadın. Bu özelliklerini hep hayırlı işlerde kullanmış ve vatanı için elinden geleni ardına koymamış. Kendisi gerçek bir vatansever.
Halide Edib hakkında yazacak olursam. İnatçı, eğitimli, şefkatli bir kadın. Bu özelliklerini hep hayırlı işlerde kullanmış ve vatanı için elinden geleni ardına koymamış. Kendisi gerçek bir vatansever.
October 4, 2018
4,5
Halide Edip'in o dönemlerde bu kadar güçlü bir kadın olarak kendi ayakları üzerinde muazzam bir şekilde durması beni fazlasıyla etkiledi. Ayrıca yazar sadece doğduğu o elit çevreyi değil, halkın tüm kesimini oldukça başarılı bir şekilde yansıtmış ve bu da bize dönemin o karışık siyasi atmosferinde halkın durumunu anlama konusunda da yardımcı oluyor.
Başlangıçta kitabı bu kadar beğeneceğimi düşünmemiş hatta sıkılarak okuyacağımı sanmıştım ama oldukça şaşırtmayı başardı beni Mor Salkımlı Ev.
Halide Edip'in o dönemlerde bu kadar güçlü bir kadın olarak kendi ayakları üzerinde muazzam bir şekilde durması beni fazlasıyla etkiledi. Ayrıca yazar sadece doğduğu o elit çevreyi değil, halkın tüm kesimini oldukça başarılı bir şekilde yansıtmış ve bu da bize dönemin o karışık siyasi atmosferinde halkın durumunu anlama konusunda da yardımcı oluyor.
Başlangıçta kitabı bu kadar beğeneceğimi düşünmemiş hatta sıkılarak okuyacağımı sanmıştım ama oldukça şaşırtmayı başardı beni Mor Salkımlı Ev.
June 5, 2022
Halide Edip döneminin en cesur yazarlarından. En zor dönemlerde kalabalığın çılgın gürültüsünden kendi vicdanının sesini duyabilmiş biri. Fakat yine de bazı noktalarda kendini sansürlediği görülebiliyor. Çocukluğunun içinde geçtiği son Osmanlı yıllarını kendi hikayesinden hareketle betimlemesi, dinlediği hikayeler, tanıttığı karakterler çok hoş bir tanıdıklık hissi veriyor. Diğer taraftan Komitas Vardapet in hikayesiyle her karşılaştığımda olduğu gibi, Halide Edip ile birlikte bu hatıraya da içim burkuldu.
July 31, 2017
Kurgusu olmayan bir roman bu. Çabuk okunuyor. Duygusal bir yönü de var. Yazarın anlatımı duru fakat fazla Osmanlıca (Genellikle Arapça'dan geçmiş) kelime yer aldığı için yer yer düşündürebilir metin. Eski kelimeleri öğrenmek için yararlanılabilecek güzel bir kitap. İki yerde tatil yerine "vakans" kelimsini kullanmış yazar. Dikkatimi çekti.
December 7, 2018
Halide Edip Adıvar'ın çocukluk anılarının, gençlik anılarının dönemin devlet ve toplum düzeniyle harmanlanarak anlatıldığı bir kitap. Dönemin şartlarına göre şanslı bir ailede dünyaya gelmesi ve imkanlarını sonuna kadar kullanarak güçlü bir kadın olması hayranlık uyandırıcı. Sevmediğim yönlerden birisi, türk toplumunda o dönemde normal görülen çok eşliliğe kendi evlilik hayatında izin vermezken babasının bunu yapmasını yadırgamaması oldu.
Read
February 14, 20212015 senesinde almışım bu kitabı. Tabi o zaman alırken roman olduğunu zannediyordum. Lakin kitap Halide Edip’in hatıratıymış. Biraz hayal kırıklığına uğradım açıkçası ama buna sebep araştırmadan almış olmak. Kitap için yorum yapamayacağım sonuçta bir anı kitabına ne derece yorum yapılır bilemeyeceğim.
June 5, 2020
Herkes Sinekli Bakkal ı bilir de "mor salkımlı ev" ancak "Ateşten Gömlek" okumak için zorunluluk olduğunda gündeme gelir gibi düşünmüşüm, okurken utanarak farkettim, ingilizce olarak ilk yazdığına ulaşmak mümkün olursa okumayı istetecek kadar merak uyandırdı.
July 30, 2020
Halide Edip romanlarını cok severek okuyorum, o donemin Istanbul yaşantısı hosuma gidiyor...Mor Salkımlı Ev'de cocuklugundan itibaren hayatini anlatiyor. Bir yazardan cok daha fazlasi oldugunu biliyordum ama egitime olan katkilarini bu romanla idrak ettim
December 30, 2017
Halide Edip'im çocukluk ve ilk gençlik yılları kendi kaleminden
Displaying 1 - 30 of 47 reviews