Rexhep Qosja (Montenegrin: Redžep Ćosja, Реџеп Ћосја) (born 1936 in Vusanje, Zeta Banovina, Yugoslavia) is a prominent Albanian politician and literary critic from a part of Malësia in modern Montenegro (where locally the region is known as Malesija). He holds a Bachelor's degree from the University of Pristina and had graduated with a Master's degree from the University of Belgrade Faculty of Philology in 1968.[1]
Qosja is author of various anthologies and scholarly monographs, including a three-volume history of Albanian literature in the Romantic period. He is also the author of the novel Vdekja më vjen prej syve të tillë ("Death Comes to Me from Such Eyes", Pristina, 1974).[2]
Qosja has been a pro-Albanian rights advocator for many years. He has written many books outlining the history and the struggle of the Albanian people in the Balkans for many years. Along with politician Hashim Thaçi, Qosja was a prominent figure in the peace talks to end the Kosovo War of 1999. With his superior knowledge and expert advice, Thaçi was able to rise in the ranks of the Kosovo government. He has criticized many prominent political figures in Kosovo and Albania for actions considered to be degrading to the Albanian people. Such figures to be criticized include Ismail Kadare, Ibrahim Rugova, Sali Berisha, Fatos Nano, Nexhat Daci, Bajram Kosumi and many Democratic League of Kosovo (LDK) party members. He also has criticized every one who was anti-Albanian progression, anti-Kosovo liberation, anti-Kosovo Liberation Army (KLA) and those people who did not fight for the liberation and recognition of the Albanian people and their rights.[3]
3.75/5 ⭐️ Herë i rrëmujshëm e herë i mirë ndërtuar, të tërheq në një vorbull ngjarjesh që nuk rrëfehen, por nënkuptohen. Tejet modern për letërsinë shqiptare të viteve para '90. Personazhe jo të shpeshtë, por jo të trilluar, që krijojnë histori tejet interesante.
Nuk besoj se nje person i cili e kupton vepren do i jepte nje vleresim nen 4 yje. Qdo kush duhet te dije kapacitetin mendor para se te marr ne duar nje liber te mrekullueshem sa ky , sepse ngjarja baze fshihet pas simboleve te shumta te nderthurua ne nje menyre te pashoq nga i madhi Rexhep Qosja. Normalisht nese kerkoni nje veper te thjesht apo romantizma dhe dashuriqka ateher jeni ne vendin e gabuar apo t them me mir po kerkon ne raftin e gabuar te librave. Gjithsesi , per ata qe nuk e kan lexuar mund te them se po e kuptove vepren , do te prek ne zemer dhe ju garantoj se do mbetet nje prej veprave me te mira qe keni lexuar ndonjeher , por ne qofte se nuk e kuptoni ate se qka ka dashur te shpreh autori ateher sigurisht do jeni ne mesin e atyre qe derdellitin fjale si : " Mos e lexo se nuk do kuptosh asgje" , " Veper pakuptim" etj etj.
"Vdekja më vjen prej syve të tillë" u botua në vitin 1973 në Prishtinë, duke shkaktuar bujë. Asokohe Kosova ishte pjesë e Jugosllavisë (Kosova ishte territor serb/jugosllav qysh prej vitit 1912), shtet që qeverisej prej vitit 1945 nga Lidhja Komuniste me në krye Josip Broz Titon. Vitet 1947-1966 njihen në Kosovë si epoka e Aleksandër Rankoviqit, komunist dhe shovinist serb i cili në postin e ministrit të brendshëm zbatoi një politikë terroriste ndaj shqiptarëve që kërkonin të drejtat e tyre kombëtare. Titoja, që ishte kroat, i la dorë të lirë Rankoviqit në Kosovë në mënyrë që të zbuste inatin serb ndaj faktit që pushtetin e kishin kroatët dhe sllovenët. Por erdhi një moment kur zullumet e Rankoviqit nuk mbanin më, u desh ndërhyrja e Titos, ministri serbomadh u shkarkua nga të gjitha detyrat, dhe më në fund Kosova mundi të merrte frymë lirisht. Pasoi një periudhë liberalizimi dhe rritjeje në statusin politik-juridik, që bëri të mundur botimin e këtij romani të Qosjes.
"Vdekja më vjen prej syve të tillë" është i ndarë në trembëdhjetë kapituj, të cilat autori si në mahi i quan tregime që mund të bënin një roman. Mendoj ka qenë le të themi i detyruar të luajë me klasifikimin e veprës sepse kemi të bëjmë me të parin roman post-modern shqiptar. "Vdekja më vjen prej syve të tillë" rrëfen Prishtinën (dhënë me emrin Vajazan) e viteve '50, me theks të veçantë tek intelektualët shqiptarë të asaj periudhe, peripecitë fizike dhe kompromiset psikologjike që atyre u duhet të kalojnë përballë aparatit shtypës policor serb. Qosja të habit për mënyrën bindëse me të cilën arrin të përcjellë atmosferën mbytëse të kohës që mbizotëronte jo vetëm në qarqet intelektuale të Prishtinës, por në të gjitha shtresat shoqërore, megjithëse sigurisht fokusi është tek njerëzit e arsimuar dhe me kulturë të gjerë. Nëpërmjet figurës së intelektualit të persekutuar shqiptar dhe dramës së tij autori ia ka dalë të krijojë një roman me histori dhe mesazh që përçojnë vlera universale.
Veel grote woorden, veel grote gedachten, maar niet storend of cliché. Grote meneer, top
“De beste vrouw is een gekke vrouw, want ze schenkt je wel zowel haar lichaam als haar ziel, in tegenstelling tot vrouwen die wel een lichaam geven, maar niet hun ziel, en als ze je hun ziel geven is het enkel omdat ze weten dat ze hun lichamelijke schoonheid hebben verloren.”
“De dood is niets anders dan een reorganisatie van de materie die tijdelijk tot een mens was georganiseerd (…) en ja, die schele man uit Frankrijk heeft maar voor een deel gelijk als hij zegt l’enfer c’est les autres, degenen die je liefhebt en die jou liefhebben zijn geen hel, of misschien heel af en toe.”
“Ik heb twee scholen doorlopen: de school voor Albanese taal en letterkunde, waaraan ik geen enkele bijzondere waarde hecht, en de school van het leven, van ontberingen, van armoede, van verdriet, van een lege maag, van haveloze en gescheurde kleren, van blote voeten, van de tranen die mijn moeder vergoot en de zuchten die mijn vader liet horen om mijn gezondheid, van afkeuring en miskenning, van verraad, van liefde, van haat, van jaloezie, van toewijding en trouw, van bedrog en zelfverloochening; en dat is de enige school waaraan ik werkelijk grote waarde hecht.”
“Je weet heel goed dat je morgen weer de pen ter hand zult nemen, morgen, morgenvroeg, zodra je opstaat: want het leven heeft alleen schoonheid en zin als we er met pijn en verdriet en met hand en tand voor strijden. Alleen dan toch, nietwaar?”
“De Tijd dat je de dingen met woorden kon veranderen is voorbij; zwijgen heeft tenminste het voordeel dat de problemen niet nog ingewikkelder op worden.”
“Men verwerft zijn plaats in de geschiedenis niet alleen met potlood en papier.”
GRFCBGRTHBFGTVEDHEDSBGAETG EWGFVE VER V ER V EBRNB RGDFS VE FDVEWT FBVEWBFERDFSGHBEW FDG VER GBQETW DFHBT4WRHJNWTYRJH5 EYRH 5YR H T4R6JH46TR HJ TR B4W TRH
5 TWH W4T RHTRH WTR FH WTTR
TR TRHTWR TR TR
H TWR
TRTRERTJETY JH TYH 5YTR HTY FGHY TRGHYJ YU K U J U K
"La mort me vient de ces yeux-là" which I read in French, vividly portrays the fear and repression experienced by the Albanian community in Kosovo during Yugoslav rule. The novel follows Djezaïr Gjika, a writer from Vaïazane, who faces interrogation, imprisonment, and betrayal. Qosja’s depiction of the moral and social decay within the community, where survival often involves becoming an informer or betrayer, is both critical and poignant. Published in 1974, this work provides a powerful insight into life under political oppression, though I’m unsure if it is available in English.
Liber mjaft interesant. Me vjen shume keq qe nuk kisha shume kohe dhe mundesi te lidhem me personazhet ashtu si dua une, andaj edhe nuk u ndala shume ne detaje. E vleresoj shume menyren e te shkruarit te ketij libri, sidomos lidhjen mes mesazhit te mitologjikes dhe ngjarjes reale. Ia vlen te lexohet. Nje nga librat me te mire te modernes shqiptare.