Zlatno runo 6

Zlatno runo #6

by Borislav Pekić

Tamo gde se čudesno susreću prošlost i budućnost stvoren je jedan od najboljih romana srpske književnosti... „Povest grbače je naličje političke povesti. Istorija politike piše se na nečijoj grbači. A istorija grbače? Ona se ne piše. Živi se...“ Borislav Pekić Oživljavajući nam porodicu Njegovan, u istorijskim sunovratima i značajnim događajima od antičkih vremena, preko Sulejmana Veličanstvenog, do Drugog svetskog rata, Pekić nas kroz ovaj roman vodi do krajnje mitske metafore, plovidbe Argonauta na Istok, po zlatno runo Života. „Zlatno runo obeležava čitavu jednu istorijsku epohu i stoji u samom vrhu književnosti napisane na srpskom jeziku u drugoj polovini XX veka. (...) Roman je ostvaren kao ciklus od sedam velikih samostalnih delova, koji su iznutra povezani porodičnom sudbinom balkanskih Cincara, pomešanih sa srpskim stanovništvom i srpskom građanskom klasom u njenom usponu u raspadanju.“ Predrag Palavestra

485 pages, Leather Bound

First published January 1, 1986

About the author

Borislav Pekić was a Serbian/Montenegrin political activist and writer. He was born in 1930, to a prominent family in Montenegro, at that time part of the Kingdom of Yugoslavia. From 1945 until his immigration to London in 1971, he lived in Belgrade. A staunch anti-communist throughout his life, he was the founding member of the Democratic Party during the post-Tito era and is considered one of the greats of 20th century literature.

Reviews

[Boris Maksimovic · Rating 5 out of 5]

Šesti tom "Zlatnog runa" razvaljuje kao malo koji do sada. Opet ću citirati mog druga Čupu rekao: "Kako budeš išao prema kraju tako će postajati sve luđe i luđe." U ovom tomu nalaze se opisani događaji u rasponu od 700 godina, od dogodovština jednog Njjegovana koji prati Simonidu pri udaji za kralja Milutina pa do pokušaja IG Farben da preuzme JUB 1941. Od događaja nakon Kosovskog boja pa do Majskog prevrata 1903. Pekić istinski maestralno iskrivljuje prostorno-vremenski kontinuum, tako neprimjetno skače iz vijeka u vijek da je to nekada teško upratiti, ali blagost tih prelaza samo potcrtava univerzalnost sudbine Njegovana kao vječitih lutalica, ali i potvrdu one propovjednikove da nikad ništa novo nema pod suncem, da su konstantne samo patnja i težnja da se sačuva Posjed, Porodica i Potomstvo. Ostala mi je još samo jedna knjiga i koliko mi je drago toliko mi je i krivo jer znam da se bližim kraju ove sage, a to je nekako tužno. I dalje ne mogu da vjerujem da neko može imati ovoliku snagu imaginacije i sposobnost da te i nakon 3.000 strana drži kao da si tek na početku.

[Dusan Jolovic · Rating 5 out of 5]

Mozda cu se malo ponavljati sa ovim komentarima kako je svaki deo ove sage dobar ali moram. Samo delo koje je Pekic napisao u 7 delova bi moglo da se izucava godinama i da se pisu nebrojani eseji i strucne kritike.
Za ovaj tom, komentar Borisa je generalno sve rekao. Covek seta kroz prostor vreme tako lako, menja Simeone kroz koje radnja protice, igra se sa istorijom tako dobro da ne znas sta je stvarno bilo a sta je on pridodao. I posle 3000 strana drzi sve konce u rukama. Svaki deo slagalice ima svoje mesto, od 1200 i neke godine pa do 1941.
Kroz sve ove stranice provlaci mnoga razmisljanja na temu Srbije i njene blesave politike koja je gledala uvek da se siri i tezila velikim teritorijama umesto da je gledala da sacuva i unapredi onu teritoriju koju je u tom trenutku imala.
Jedna recenica je ostavila poseban utisak na mene:

"Godine 1217. sin tog Nemanje, prozvan Prvovencani, prima od pape Honorija III kraljevsku krunu, corona regni, i odrice se pravoslavlja. Katolickom rimskom krunom krunise ga pravoslavni svetac Sava."

Ta recenica tako lepo prikazuje da Nemanjici pored toga sto su bili pametni ratnici bili su i veoma dobri politicari. A narod se danas busa u neku čistu neiskvarenu drevnu nasu istoriju. Na kraju sve je igra na visokom nivou.

[Milan]

U šestom delu Zlatnog runa cela priča se polako privodi kraju (uprkos pozamašnom poslednjem, sedmom, delu). Ovde otkrivamo kakva je bila uloga Simeona Njegovana Gazde u Majskom prevratu, kako je ovaj, sada je već izvesno, poslednji Simeon ostao bez sina Simeona, kakva je veza između pada njegovog šešira tokom radničkih demonstracija i pada građanskog društva u Srbiji, kako je Gazda „izdao“ Srbiju tokom Velikog rata, kako je gledao na komunce Svetozara Markovića i Dragišu Lapčevića, koja je uloga radničkih štrajkova u Carinskom ratu, ali se polako i približavamo mitskim korenima, da ne kažem kopitima, Njegovana, dok prilikom Simeonskog putovanja kroz vreme ispraćamo despota Đurđa Brankovića iz Beograda i šaljemo ga u poslednju (i prvu) srpsku prestoniocu Smederevo, prisustvujemo početku nastanka Kosovskog mita (koji Pekić smešta u decenije NAKON same bitke, ONE bitke), usponu Nemanjića, svedočimo dolasku Trećeg Rajha u Kraljevinu Jugoslaviju… Neću otkriti da li je Gazda, taj poslednji Simeon, na kraju pronašao Zlatno runo koje njegovi preci vekovima jure i traže. To ostavljam da otkriju svi oni koji se odvaže na argonautiku kroz ove romane koje nam je Pekić u amanet ostavio…

Ovde moram da pridodam jedno lično zapažanje. Možda je utisak pogrešan, ali je moj. Naime, Pekić je ovaj roman objavio (ili, makar, trejdmarkovao) 1986. godine u vreme dok su neke predrasude i pogrešna tumačenja (da ne kažem kolektivne zablude) bili aktuelni. Jedna od stvari je vezivanje nastanka Kosovskog mita za četrnaesti, a ne za devetnaesti vek. Ili, na primer, Pekićev lični doživljaj kraja istorije, odnosno građanskog društva u Srbiji, dolaskom nacista i, potom, komunista na vlast. Kao da posle 1941. neće biti moguće nekada, možda u vekovima koju su pred nama, uspostaviti građansko društvo okrenuto ka Zapadu i zauvek otrgnutog iz kandži skitskih plemena i hordi sa sedištem u Moskvi. Ipak, drago mi je što sam pored Pekića-boga-stvoritelja genijalnog dela, upoznao i Pekića-čoveka, čoveka-grešnika koji je, kako Teri Pračet to definiše, „mesto gde je anđeo u padu susreo majmuna u uspravljanju“.

[Danijela Lopar · Rating 5 out of 5]

Tomanija
Moj novi omiljeni lik