Oorlogsparadijs

by Nico Dros

In het najaar van 1942 begint een jonge arts zijn werk als assistent in het noodhospitaal van Texel. De ondergrondse heeft hem een nieuwe identiteit en persoonsbewijs gegeven nadat hij bij verstek ter dood is veroordeeld. Luc Walraven luidt zijn alias. De Duitse bezettingsmacht op het eiland bestaat uit soldaten die mogen bijkomen van beproevingen aan het front. De Inselkommandant is een beroemd archeoloog die opgravingen in het dorp laat verrichten. En daarnaast zijn er de legioenen van uitheemse krijgsgevangenen die in Duitse dienst zijn getreden. Respectievelijk Brits-Indiërs, Noordkaukasiërs en Georgiërs bewaken er de kust. Het eiland blijkt werkelijk een oase van rust te zijn. Er is geen SS, geen Grüne Polizei, geen terreur. Op Texel verblijven honderden onderduikers van het vasteland, maar ze worden met rust gelaten.

Luc Walraven ervaart het eiland als een klein paradijs. Hij is er kostganger bij een hartelijke boerenfamilie en vat een grote liefde op voor de dochter Mila. De geneesheer van het noodhospitaal leert hem de beginselen van de chirurgie. Het ziet er naar uit dat de eilanders, ver van het front, zonder ontberingen het einde van de oorlog kunnen afwachten. Maar dan, begin april 1945, luidt een nachtelijk bloedbad de opstand van het Georgische bataljon in. In de weken daarna verandert het lieflijke eiland in een onbeschrijflijk inferno.

Voorjaar 1962 – een nieuwe oorlog dreigt - krijgt de man die ooit Luc Walraven heette een brief van een Texelse vrouw, die hem na al die jaren naar het eiland doet terugkeren. Het is onvermijdelijk de gebeurtenissen van voorjaar ’45 onder ogen te komen. Hij weet niet welke herinneringen meer pijn doen: de gruwelijkste of juist de mooiste.

Genres: World War II, Nonfiction, Roman

368 pages, Hardcover

First published October 1, 2012

About the author

Nico Dros (Texel, 1956) studeerde geschiedenis in Amsterdam. Hij debuteerde in 1991 met de historische roman Noorderburen over de lotgevallen van een aristocraat die in de Franse tijd naar een vergeten dorp wordt verbannen. Het boek werd in 1992 genomineerd voor de AKO-Literatuurprijs. In 1994 volgde de verhalenbundel Familiezaken en in 1999 Ter hoogte van het Salsa-paviljoen, een roman over een groep van Texel afkomstige jongeren die begin jaren zeventig in Amsterdam een eigen migrantenkolonie sticht. In 2003 verscheen Het angstzweet der kolonialen, een bundel essays over Java gedurende de eeuwen van Nederlandse overheersing. In negen beschouwingen over historische en letterkundige onderwerpen brengt Nico Dros verschillende episoden uit dit bewogen tijdvak tot leven. Twee jaar later publiceerde hij De sprekende slang. Een kleine geschiedenis van laaglands fundamentalisme. Dit boek werd genomineerd voor de Libris Geschiedenis Prijs en werd vijf keer herdrukt.

Zie ook: www.nicodros.nl

Reviews

[Zsuzsa Kobus · Rating 4 out of 5]

Het verhaal van de ‘Russenoorlog’ in de Tweede Wereldoorlog op Texel, vanuit het oogpunt van een jonge arts. Waarschijnlijk indrukwekkend voor mij in het bijzonder (ik loop nu stage bij de huisarts op Texel). Maar het is überhaupt een intrigerend en onbekend stukje geschiedenis! Het boek maakt ook indruk door de schrijfstijl, die aan de ene kant nogal geschiedkundig is (waar je een beetje van moet houden, maar waardoor er wel waarheid achter de woorden lijkt te zitten). Een beetje opzoek-werk laat zien dat er inderdaad veel historische waarheid achter zit. Aan de andere kant is het boek bij vlagen heel beeldend en gevoelig geschreven. Daardoor voel je je even deel van die waarheid.

En zo leuk om te zien dat de kerken, huizen, weggetjes er vaak nu nog hetzelfde bij liggen, om te weten wat er op die plekken heeft plaatsgevonden en welke families (met dezelfde achternamen als hen die er nu nog wonen) erbij betrokken waren.

[Aleida Halenbeek nassette · Rating 1 out of 5]

Wat viel dit boek me tegen zeg. Een grote opsomming van droge feiten rondom een arts. Veelal leef je je gaanderweg het boek in in de hoofdpersoon. Bij dit boek totaal niet. Jammer van de leestijd. Maar wel uitgelezen!

[Pauline · Rating 5 out of 5]

Met veel plezier gelezen, dit boek. Veelomvattend: WOII, Nederlands-Indië, Guinea. Het is een spannend oorlogsboek dat in het rijtje "De Aanslag" en "de donkere Kamer van Damocles" past en het zou dan ook niet misstaan op de scholierenlijstjes. Maar daarmee doe ik het te kort, want het is gewoon een uitstekend geschreven boek voor allen. En ook nog een persoonlijke ontwikkeling, én een liefdesverhaal, wat wil een mens nog meer?

[Annette Koster · Rating 3 out of 5]

Interessant boek en bij vlagen ook wel meeslepend. Interessant omdat het een beeld geeft van Texel tijdens de Tweede Wereldoorlog. En vooral ook van de heftige gebeurtenissen rond de opstand van de Georgiërs. Maar ook de dilemma's waarmee mensen, en in dit geval vooral ook de hoofdpersoon, te maken hadden in die tijd. Ik heb ook wel bezwaren: ik vond de stijl niet aansprekend en de ellenlange medische verhandelingen sloeg ik na een tijdje gewoon maar over.

[Femke · Rating 4 out of 5]

Prachtig en erg interessant

[Catharina Hart · Rating 3 out of 5]

Het gegeven is simpel: een man wordt gekweld door oude herinneringen en gaat terug naar het eiland waar ze post hebben gevat, waar hij de oorlog doormaakte, waar hij zijn liefde leerde kennen. In het begin komt hij maar wat stijfjes over, je krijgt als lezer niet echt contact. En dat blijft eigenlijk zo, in het enigszins lange verhaal over Texel in de oorlog. En toch, op het eind, heb je opeens een scherp beeld, dat echt binnenkomt. Dus: bij vlagen heel goed, verder veel gekabbel.

[Myrthe :) · Rating 3 out of 5]

voor lezen voor de lijst moeten lezen maar vond het een beetje langdradig, niet echt mijn ding.

[Casper · Rating 4 out of 5]

Een tip van een collega, die dacht dat dit wel iets voor mij zou zijn. Dat had ze goed ingeschat, want het boek beviel me zeer goed. Oorlogsparadijs is een klassieke roman, zowel qua vorm als stijl. Een man van middelbare leeftijd kijkt terug op zijn tijd als arts op Texel, tijdens de Tweede Wereldoorlog. Flarden van herinneringen verontrusten hem dusdanig dat hij besluit terug te keren naar het eiland. Hier is hij sinds de oorlog, bijna twintig jaar geleden, niet meer geweest. Langzaam komen alle herinneringen terug en volgt het in flashback vertelde verhaal van zijn oorlogsjaren.
Lees verder

[Jan Mars · Rating 1 out of 5]

Het is me een raadsel dat lezers hier zo enthousiast over zijn. Ik vind het houterig geschreven, wijdlopig en langdradig, met kreupele dialogen, met ontelbare uitweidingen die het verhaal alleen maar ophouden, bijvoorbeeld het oneindige geneuzel over medische ingrepen, waarmee de auteur uitsluitend laat zien dat hij zijn research op orde heeft maar dat niks aan het verhaal toevoegt. Show, don't tell, remember? Aandoenlijk vind ik de manier waarop de schrijver de zinsnede 'hij zei' probeert te vermijden, wat tot nogal vergezochte constructies leidt ('bracht in het midden'). Ik ben er halverwege mee opgehouden: ik hoef dit allemaal niet te weten.

[Renee De kievith · Rating 5 out of 5]

Prachtig boek. Over hoe een jonge dokter de oorlogsjaren op Texel doorkomt. Mooie herkenbare beschrijvingen over Texel. De hoofdpersoon hoeft uiteindelijk niet meer voor zijn herinneringen te vluchten.

[Laura Van · Rating 3 out of 5]

Meeslepend boek, dat mij veel leerde over texel in de oorlogsjaren. Verhaal is goed verteld qua opbouw en timing, qua stijl beviel het mij minder. Soms wat stroeve, weinig opzienbarende formuleringen.

[Marten · Rating 4 out of 5]

Met heel veel plezier gelezen. Ouderwets, in de goede betekenis van het woord.

[Katrien Van Hecke · Rating 4 out of 5]

Het Waddeneiland Texel was tijdens de Tweede Wereldoorlog het strijdtoneel van een opstand van Georgische (toen 'Russische') soldaten tegen de Duitse bezettingsmacht. Een belangwekkende historische geschiedenis die we beleven vanuit de ogen van een jonge Nederlandse dokter. Texel fungeert als een schuiloord en Luc Walraven is niet zijn echte naam. De ondergrondse heeft een nieuwe identiteit voor hem geregeld na een uit de hand gelopen verzetsdaad.
Het hoofdpersonage heeft tijd nodig om zijn sluimerende gevoelens van verliefdheid te onderkennen. Impliciete omschrijvingen zorgen voor een psychologische spanning in het boek. "Maar sinds hij in september 1942 op dit eiland woonde en werkte, was zijn nieuwe leven hem oneindig dierbaar geworden. Het stemde hem droef het binnen afzienbare tijd misschien alweer te moeten prijsgeven." Het impliciete karakter en de psychologische spanning vind ik sterk aan het boek. De spanningsboog verslapt wel af en toe wanneer de auteur zich verliest in al te gedetailleerde chirurgische en medische uiteenzettingen. Gelukkig leren we als lezer ook Texel van binnen en van buiten kennen: de dorpjes, de schapenboerderijen, de lammerende ooien in de 'boet', de gezelligheid binnen een gezin van schapentelers, de relaties tussen de eilandbewoners en de Duitsers, de komst van Indische soldaten en die van de Georgische soldaten. Het was Nino Haratischwili die met haar 'Het achtste leven' mijn interesse wekte voor deze Georgiërs. Blij dat ik Oorlogsparadijs heb gelezen!

[Menno Pot · Rating 4 out of 5]

Een jonge arts raakt betrokken bij een fatale verzetsactie, moet onder een schuilnaam in onderduik op Texel, maakt daar de bloedige opstand van de Georgiërs in Duitse krijgsdienst mee en duikelt na de bevrijding meteen weer een nieuw bloedbad in, als arts van Nederlandse troepen op Java.

Al die herinneringen moet hij onder ogen zien en een plek zien te geven. Dat is misschien wel zijn échte strijd.

Prachtige roman. Ik haat het woord 'episch', maar dit boek solliciteert er wel naar. De stijl van Nico Dros is verzorgd, een beetje degelijk soms, maar hij is wel een buitengewoon goed verteller. De zeer gedetailleerde beschrijvingen van medische verrichtingen kun je als ietwat langdradig ervaren, maar ze hebben een literaire functie: hoofdpersoon dokter Walraven vlucht erin.

Ook voor documentaire beschrijvingen van de historische gebeurtenissen en Texelse cultuur neemt Dros ruim de tijd, maar omdat hij zo goed vertelt komt hij ook daar mee weg. Zo ontvouwt zich een grootse roman, die laat zien hoe een mens - als hij een beetje pech heeft - van de ene ramp in de andere kan rollen en op een gegeven moment nauwelijks meer weet welke herinneringen pijnlijker zijn: de nare of juist de mooie.

[Anne · Rating 4 out of 5]

Geen idee hoe dit boek op mijn Want to Read lijst gekomen was; ik ben blij dat ik het gelezen heb. In andere reviews kwamen termen als ouderwets in de goede zin van het woord en klassieker voorbij. Dat beeld deel ik. Naast een spannend boek over een jonge arts in verschillende oorlogssituaties is het ook een heel mooie roman over menselijk onvermogen. De medische passages waren voor mij juist heel prima; het gaf een goed sfeerbeeld en liet ook zien hoe de hoofdpersoon zich in zijn werk stortte in plaats van op de mensen om hem heen. De opbouw van het boek vond ik soms verwarrend, met verschillende versies van eenzelfde gebeurtenis vanuit verschillende bronnen. Ik wist al wel iets over de Georgische opstand op Texel; dit boek heeft me er nog meer over geleerd.

[Bianca Boeijer-Thielsch · Rating 3 out of 5]

Roman over WO II op Texel.
De arts-in-wording Adriaan Wiering is betrokken bij een actie van het verzet en moet dientengevolge onderduiken. Hij krijgt een nieuwe identiteit en gaat als Luc Walraven aan het werk in het noodhospitaal op Texel.
Luc leert veel van de ervaren geneesheer Oosterling, gaat in de kost bij een doopsgezinde familie, wordt verliefd.
Op Texel lijkt de oorlog net wat anders te verlopen dan in de rest van Nederland. Aan het eind van de oorlog komt er een bataljon Georgiërs in opstand.

Het boek is interessant. Af en toe té gedetailleerd, zeker als het om de medische verhandelingen gaat. Aan de andere kant is het behoorlijk droog en opsommend, maar het biedt wel een ander perspectief op de tweede wereldoorlog.

[Ageeth Van der veen · Rating 5 out of 5]

Ik las dit boek vlak na Fortuna’s Kinderen van Annejet van der Zijl. En waar Van der Zijl zich vrij droog bij haar archiefvondsten houdt (ook prachtig overigens) durft Nico Dros de overstap van de archieven naar fictie te maken, zonder zijn lezers het verbijsterende inkijkje te onthouden in wat er werkelijk gebeurd is op Texel in de tweede wereldoorlog.
De opbouw van de roman geeft rust, je ziet meerdere werelden (het eiland Texel, de strijdende partijen, de medische zorg in die tijd, maar ook de spanning rond Nieuw Guinea later) zonder gekunsteld van hot naar her geduwd te worden omdat de schrijver zich goed verdiept heeft.
Erg mooi. Fijn boek om even helemaal in te verdwijnen.

[Begum · Rating 4 out of 5]

‘Voor een arts waren er, als het er werkelijk op aankwam, alleen maar mensen die medische hulp behoefden. En de persoon die er het ergst aan toe was, moest als eerste geholpen worden, ook als het een vijand was.’ ‘Oorlogsparadijs’ van Nico Dros is een prachtig verhaal over een onderbelicht hoofdstuk uit de WOII. Het betreft hoofdzakelijk de memoires van een Leidse chirurg over zijn ervaringen als arts-assistent gestationeerd in het veldhospitaal in Texel. Al lezende voel je een ambiance die vergelijkbaar is met ‘Band of Brothers’. Een literair meesterwerk dat snijdt tot op het bot…

[Marieke Mens · Rating 4 out of 5]

Heel bijzonder om een inkijkje te krijgen in het leven van een arts in de tweede wereld oorlog. Een groot deel speelt zich af op Texel, dat in veel detail beschreven wordt. Ik vond het wel lastig dat je meermaals naar het 'heden' en het verleden teruggeslingerd wordt en niet altijd direct duidelijk is waarom. Het boek heeft veel indruk op me gemaakt en me flink geraakt.

[Kyra Strobos · Rating 3 out of 5]

Mooi boek over de oorlog die eigenlijk pas veel later op Texel begon. Indrukwekkend om opnieuw een boek te lezen dat ook over de gevolgen van de oorlog gaat en de gevoelens van zowel de hoofdpersoon als de andere personages laat zien. Echter vond ik het soms lastig om steeds te wisselen tussen 1940/45 en 1962, maar ik denk dat het wel de essentie van het boek duidelijk maakt.
3/5 sterren

[Paul Persijn · Rating 4 out of 5]

DWDD

[Hugo Van Zoest]

errug goed - geschiedenis en persoonlijk verhaal dooreen gevlochten- geef mij nog maar 100 van deze boeken

[Rob Bijeman · Rating 5 out of 5]

Stuk vergeten geschiedenis. Prachtig opgeschreven doorspekt met een mooi verhaal.

[Judith van Zuuren · Rating 4 out of 5]

Mooi verhaal. Vooral de historische context. Interessant om te lezen over de gebeurtenissen op Texel in laatste fase van de Tweede Wereldoorlog. Wist ik nagenoeg niks van.

[Eva Schrama · Rating 5 out of 5]

Mooi boek. Interessant om meer te weten te komen over de tweede wereld oorlog op Texel.

[Mark Gorissen · Rating 4 out of 5]

het duurde even voor het me pakte maar kon het uiteindelijk niet meer goed wegleggen. prachtige historische roman!

[Tanita · Rating 5 out of 5]

Mooi! Indrukwekkend verhaal over hoe de Tweede Wereldoorlog op Texel verliep, aan de hand van het leven van jonge arts Luc van Walraven. Centraal staat de "Georgische opstand" op Texel van april 1945.

[Tanja Oosterbaan · Rating 4 out of 5]

Prachtig boek met veel, wellicht onbedoelde maar voor mij relevante lagen. Oorlog door de tijd in texel, java en dreiging nieuw guinea. Ingekleurd vanuit perspectief arts die boven partijen staat maar diep geraakt wordt. Hoe kleur je in verschillende tijden oorlog, moraal, schoonheid in.

[Leo Schoonmade · Rating 5 out of 5]

Prachtig boek. Een van de mooiste boeken die ik ooit gelezen heb.

[Annelies Beltman · Rating 4 out of 5]

Een mooi verhaal, maar de gedetailleerde beschrijvingen van de medische behandelingen leiden af.