Haasje over

by Simon Carmiggelt, Godfried Bomans (Contributor)

kronkels

Genres: Fiction

139 pages, Paperback

First published January 1, 1957

About the author

Simon Carmiggelt (1913-1987) groeide op in zijn geboortestad Den Haag. Hij begon als journalist, aanvankelijk bij Het Vaderland, in 1932 bij Vooruit, de Haagse editie van het socialistische dagblad Het Volk, als toneel- en filmrecensent. Daar begon hij Haagse ‘cursiefjes’ te schrijven, onder de titel ‘Kleinigheden’.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog raakte Carmiggelt via vrienden in Amsterdam betrokken bij het illegale blad Het Parool, waar hij instond voor de productie en de verspreiding. In het laatste oorlogsjaar was hij ook redacteur.

Na de bevrijding kreeg Carmiggelt bij Het Parool de leiding over de kunstrubriek. Vanaf oktober 1946 publiceerde hij weer zijn korte verhalen, aanvankelijk drie keer per week, later elke dag, die hij ondertekende met zijn nom de plume Kronkel. Tot zijn dood in 1987 verschenen er ruim 10.000. Hiervan koos hij er jaarlijks vijftig uit die hij in boekvorm publiceerde bij uitgeverij De Arbeiderspers. Hij las zijn verhalen ook voor, eerst voor de Vara-radio, later ook voor de Vara-televisie. Zijn populariteit nam zeer toe en bleek blijvend. In 1961 ontving hij de Constantijn Huygens-prijs en in 1974 de P.C. Hooft-prijs voor zijn gehele oeuvre.

Reviews

[José Van Rosmalen · Rating 4 out of 5]

De eerste druk van ‘Haasje over’ kwam uit in 1957. Zelf bezit ik een tweedehands exemplaar van de tiende indruk uit 1972. Toen waren er inmiddels 85.000 exemplaren van de bundel verkocht, waaruit wel duidelijk blijkt hoe populair Carmiggelt was. De bundel bevat dertig korte verhalen. Bundels van Carmiggelt stellen nooit teleur, maar horen ook niet tot de literaire top. Qua waardering zit ik tussen de drie en vier sterren. Nooit een twee en nooit een vijf. Het leuke van Carmiggelt is dat hij een soort kroniek biedt van de tijd waarin hij leefde. Zo gaat het verhaal ‘Misstapjes’ over Amsterdamse jongens die baldadig waren geweest en voor straf op het politiebureau moesten komen, waar zij in een groep toegesproken werden door een strenge ‘oom agent’. De jongens moesten ook een opstel schrijven over wat ze gedaan hadden. Carmiggelt was hierbij aanwezig en las de opstellen. Ik heb de indruk dat hij dit niet uit zijn duim zoog en dat het echte verhalen waren. Als ik dit lees, heb ik het gevoel dat we deze vaderlijke aanpak toch wat verloren hebben. Het is nu al gauw veel grimmiger. In een ander kort verhaal belt Carmiggelt iemand die hij wil spreken. De kleine vierjarige dochter neemt op en hij vraagt of de vader thuis is. ‘Neen, maar wel mijn broer’. Haal die dan maar, zegt Carmiggelt. Even later komt het meisje terug aan de telefoon en zegt ‘ik kan hem niet uit de box krijgen’. Volgens mij is dit gegeven ook wel eens in een cabaretvoorstelling gebruikt. De verhalen zitten tussen fictie en non fictie in, Carmiggelt schrijft steeds of alles is gebeurd zoals het er staat, maar hij is ook bekend van de uitdrukking ‘de schrijver liegt de waarheid’. Kortom hij laat dingen weg of voegt dingen toe die hem goeddunken. Dat is nou eenmaal het privilege van de literatuur. Het is voor mij net als de boeken van Simenon, je weet wat je krijgt en toch blijft het aantrekkelijk.

[Linda · Rating 3 out of 5]

Prima stukjes, niet helemaal zo sterk als sommige andere van zijn bundels.

[Frank · Rating 4 out of 5]

Begint wat mat, maar wordt gaandeweg pregnanter. Het is 1957 maar Simon signaleert een rebels meisje in spijkerbroek en paarse schoenen, dat met haar artistieke vriendje een sitdown-manifestatie verricht en de burgerlijke voorbijgangers uitdaagt. In een ander verhaal herinnert Simon zich dat hij als kleine jongen (in 1923 was hij tien jaar) met zijn broer een jazz-orkest imiteerde en op het publiek schamperde: ze begrijpen er niets van, wij zijn de vertrouwelingen van een nieuwe tijd. Anderzijds heeft het antiautoritaire denken op veel terreinen van het leven nog geen greep. Simon gaat kijken bij kleine jongens die voor onnozele vergrijpen door de politie zijn opgepakt (bv voetballen op straat) en nu in een zaaltje streng worden toegesproken. Als de meneer in burger een vraag heeft gesteld: "Een paar jongetjes steken hun over elkaar gevouwen armen naar voren en beginnen, met een sissende s 'meester... meester...' te roepen, om te bewijzen dat ze het antwoord weten. Zo deden wij het veertig jaar geleden precies eender."