Οι άθλιοι, Μέρος Β'

Οι άθλιοι #2

by Victor Hugo, Άννα Αστρινάκη (Translator), Πάγια Βεάκη (Translator)

«... Οι Αθλιοι γράφτηκαν για όλα τα έθνη. Δεν ξέρω αν θα διαβαστούν απ’ όλους, όμως εγώ για όλους τούς έγραψα. (...)
» Όπου ο άνθρωπος ζει αμόρφωτος και απελπισμένος, όπου η γυναίκα πουλάει το κορμί της για μια μπουκιά ψωμί, όπου το παιδί υποφέρει από αγραμματοσύνη κι από έλλειψη παιδείας, το βιβλίο των Αθλίων χτυπά την πόρτα φωνάζοντας δυνατά:
»- Ανοίξτε μου! Έρχομαι για σας!
» Στο σκοτεινό σημείο όπου βρίσκεται ο σημερινός πολιτισμός, ο άθλιος ονομάζεται ΑΝΘΡΩΠΟΣ, που αγωνιά κάτω απ’ όλα τα κλίματα και τα καθεστώτα, που στενάζει σ όλες τις γλώσσες»..

1179 pages, Leather Bound

First published January 1, 1862

About the author

After Napoleon III seized power in 1851, French writer Victor Marie Hugo went into exile and in 1870 returned to France; his novels include The Hunchback of Notre Dame (1831) and Les Misérables (1862).

This poet, playwright, novelist, dramatist, essayist, visual artist, statesman, and perhaps the most influential, important exponent of the Romantic movement in France, campaigned for human rights. People in France regard him as one of greatest poets of that country and know him better abroad.

Reviews

[Mistress of the Bleeding Sorrow · Rating 5 out of 5]

EDIT: Τόσο καιρό νιώθω τύψεις που του έβαλα μόνο 3 αστεράκια και ήρθε η ώρα να το αλλάξω σε 5, τώρα που με έπιασαν οι καλοσύνες μου. Δεν αξίζει να καταδικάσω ένα τόσο συγκλονιστικό βιβλίο λόγω της κακής μετάφρασης/επιμέλειας. Απλά μην το διαβάσετε στα ελληνικά, η δική μου ταπεινή γνώμη! 😅
~~~~~
Τι να πει κανείς γι'αυτό το βιβλίο που δεν έχει ήδη ειπωθεί. Δικαίως θεωρείται ένα από τα αριστουργήματα της κλασικής λογοτεχνίας. Πλάθει με τέτοια ευστροφία τους χαρακτήρες του βιβλίου, που δεν μπορείς παρά να υποκλιθείς μπροστά στο ταλέντο αυτού του ανθρώπου. Μπαίνει τόσο βαθιά στην ψυχοσύνθεση των ανθρώπων που ξεγυμνώνει στην κυριολεξία την ψυχή τους. Ένα από τα δυνατότερα σημεία του βιβλίου, για μένα τουλάχιστον, είναι σίγουρα το κεφάλαιο με τον Ιαβέρη, όταν βλέπει τον κόσμο του να γκρεμίζεται. Ένας άνθρωπος απόλυτα προσηλωμένος στο καθήκον, που δεν έβλεπε τίποτα άλλο πέρα από αυτό, ξαφνικά μαθαίνει να αμφισβητεί τη δικαιοσύνη, μαθαίνει επιτέλους τι πάει να πει κατανόηση, ηθική και συνείδηση. Τόσο τραγική και τόσο όμορφη στιγμή. Είχα μείνει με το στόμα ανοιχτό! Επίσης, δε γίνεται να μη σε αγγίξει η κοινωνικοπολιτική κατάσταση που περιγράφει, η φτώχεια, η εξαθλίωση, ο καθημερινός αγώνας για την επιβίωση, η δίψα για επανάσταση... Κάποιες περιγραφές είναι απλά συγκλονιστικές και ανατριχιαστικές.
Παρ'όλα αυτά, οφείλω να πω πως δεν είναι το αγαπημένο μου του Ουγκώ. Ναι, είπαμε, η γραφή του είναι απίστευτη, αλλά!, απεραντολογεί. Πολύ συχνά ξεφεύγει από το θέμα, παρασέρνεται και περιγράφει γεγονότα που δεν έχουν και τόσο μεγάλη σχέση με τη βασική ιστορία, άπειρες ιστορικές αναφορές, πάρα πολλά ονόματα που επίσης δε σχετίζονται με την υπόθεση και δεν πρόκειται να τα συγκρατήσεις κιόλας... Ε λογικό να καταλήξει με ένα ολόκληρο τουβλάκι αντί για βιβλίο. 😅 Όσο κι αν αγαπάω τον Ουγκώ, ειλικρινά, δε με νοιάζει να διαβάσω 20 σελίδες περιγραφή για τους υπονόμους του Παρισιού και το βόθρο. Δε θα πάω για εξερεύνηση για να χρειάζεται να ξέρω όλα τα πιθανά παρακλάδια ή τι μέγεθος έχουν. 😅 Κόψε κάτι, καλέ μου! Δε χρειάζεται τέτοια υπερανάλυση. 50 σελίδες για να περιγράψει ένα μοναστήρι, δε θυμάμαι πόσα κεφάλαια για να σχολιάσει την αργκό... Η αλήθεια είναι πως κάπου-κάπου με κούραζε αυτό.
Καθαρά προσωπική προτίμηση, αλλά η Παναγία των Παρισίων κατέχει υψηλότερη θέση στην καρδιά μου. Παρά τη φλυαρία όμως, παραμένει εξαιρετικό βιβλίο!!! ❤️

Ωστόσο, δε γίνεται να μη σχολιάσω σε αυτό το σημείο την ελληνική έκδοση, την οποία θεωρώ απαράδεκτη.
Διάβασα τον πρώτο τόμο. Μέτρησα περίπου 15 τυπογραφικά λάθη. Με ενοχλεί πολύ να τα βλέπω. Αλλά λέω οκ, άνθρωποι είμαστε, γίνονται και λάθη κατά την επιμέλεια, μπορώ να δείξω κάποια κατανόηση. Που να ήξερα τι με περιμένει όμως. 😅 Εκεί που θεωρούσα πως τα 15 είναι πολλά, στον δεύτερο τόμο μέτρησα.... 223!!!! 223, ρε φίλε!!!
Συχνά καταλάβαινα ότι κάτι περίεργο παίζει με τη μετάφραση, ότι κάποιες λέξεις δείχνουν να είναι εκτός τόπου και χρόνου, με αποτέλεσμα να μη βγάζουν απόλυτο νόημα. Στην αρχή δεν έδινα ιδιαίτερη σημασία και τα αγνοούσα, αλλά άρχισε να γίνεται ενοχλητικό. Τελικά, από τη μέση του δεύτερου τόμου και μετά, κι επειδή πλέον δεν εμπιστευόμουν αυτό που διάβαζα, άρχισα να ανατρέχω συνεχώς στην αγγλική έκδοση για να κάνω τη σύγκριση, και μετά για ακόμα μεγαλύτερη σιγουριά, να διπλοτσεκάρω και με το γαλλικό κείμενο (κι ας μην ξέρω καλά γαλλικά).
Οπότε, το πρώτο μισό του δεύτερου τόμου είχε περίπου 17 (καθαρά τυπογραφικά) λάθη. Στις επόμενες 300 σελίδες, που άρχισα να το ψάχνω λίγο παραπάνω και εστίαζα πλέον περισσότερο την προσοχή μου σε αυτό που διαβάζω, ανακάλυψα απίστευτα λάθη, όχι μόνο τυπογραφικά, ορθογραφικά κτλ, αλλά και στην ίδια τη μετάφραση. Λάθη σημαντικά, που αλλοιώνουν αισθητά το νόημα του κειμένου (τα οποία όμως δε φαίνονται εκ πρώτης όψεως, εκτός κι αν μπεις στον κόπο να κάνεις τη σύγκριση). Φοβάμαι να σκεφτώ πόσα λάθη έχουν ξεφύγει στον πρώτο τόμο, στα οποία δεν έδωσα την απαιτούμενη σημασία.
Να αναφέρω μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα που μου έμειναν καρφωμένα στο μυαλό. Το ξέρατε ότι η Γαλλική Επανάσταση έγινε το 1973? Ούτε εγώ, αλλά όσο ζεις μαθαίνεις. Το ''δημιουργώ αντιπερισπασμό'' (όπως έλεγε το αρχικό κείμενο), δεν είναι το ίδιο με το ''κάνω μεταβολή''. Το constraint δε σημαίνει αντιπάθεια. Το Providence δε σημαίνει ''το σκοτεινό χέρι της επαρχίας''. Εδώ κι αν ήθελα να τραβήξω τα μαλλιά μου!!!😡 (Προφανώς, το μπέρδεψε με το province ο μεταφραστής) 😂
Είναι εμφανές ότι βιαζόντουσαν υπερβολικά να παραδώσουν το βιβλίο. Προς το τέλος, φτάνεις στο σημείο να πετυχαίνεις και 4 τυπογραφικά λάθη σε μια μόνο σελίδα. Λάθη που θα είχαν εύκολα εντοπιστεί και με ένα απλό spell checker κάποιες φορές. Αυτή η έκδοση έχει 6 μεταφραστές και 5 επιμελητές. Το βιβλίο πέρασε από τόσα χέρια. Κάποιος όφειλε να τα δει και να τα διορθώσει αυτά τα λάθη. Δε δικαιολογείται αυτός ο τεράστιος αριθμός λαθών.
Οι τελευταίες 30-40 σελίδες είναι οι πιο προχειρογραμμένες. Στην αρχή ξεχνούσαν ολόκληρες προτάσεις, δεν τις μετέφραζαν καν. Μετά βλέπω πως αρχίζουν και προσπερνάνε ολόκληρες παραγράφους. Μάλλον θεώρησαν πως δε χρειάζονται. Η μετάφραση πλέον γίνεται ''στο περίπου'', κι όχι αυτολεξεί. Δε χρειάζεται ο αναγνώστης να ξέρει όλη την ιστορία, ''πάρε αυτή τη συνοπτική version καλύτερα γιατί βαριέμαι να ασχοληθώ παραπάνω''. Και δεν είναι ότι ο μεταφραστής ξέχασε να αναφέρει κάτι ασήμαντο. Παρέλειψε πολύ σημαντικά σημεία του κειμένου. Ειδικά προς το τέλος, που έρχεται και δένει όλη η ιστορία και γίνεται πλήρες ξεκαθάρισμα λογαριασμών, ΔΕΝ γίνεται να αφήνεις σημαντικές λεπτομέρειες απ'έξω. Και δεν έγινε μια ή δυο φορές, αλλά επανειλημμένως. Έκοψαν διαλόγους, έκαναν σύμπτυξη παραγράφων σε πολλά σημεία... Έχεις τον πρωταγωνιστή σου στο νεκροκρέβατο να βγάζει ολόκληρο επικήδειο λόγο (απίστευτα συγκινητική στιγμή btw, σε πιάνουν τα κλάματα), και του κόβεις λόγια? Γιατί να το κάνεις αυτό, ανθρωπέ μου? Σεβάσου το αριστούργημα που μεταφράζεις/επιμελείσαι και σεβάσου και τον αναγνώστη που δε θέλει να του βγουν τα μάτια διαβάζοντας ένα κακομεταφρασμένο κείμενο.
Το βιβλίο κλείνει με αυτά τα λόγια να σε στοιχειώνουν:
[He sleeps. Although his fate was very strange, he lived. He died when he had no longer his angel. The thing came to pass simply, of itself, as the night comes when day is gone.]
(Το πρωτότυπο είναι στο ίδιο στυλ ακριβώς)
Και στα ελληνικά να έχει αποδοθεί απλώς ως:
[Εδώ κοιμάται πια
σαν έχασε τον άγγελό του
Η μοίρα του περίεργη
και χάθηκε το φως του]
Μα δεν είναι κρίμα κι άδικο? Δεν έχει το ίδιο συναίσθημα και δεν έχει την ίδια βαρύτητα. Είναι σαφές πως με εκνεύρισε απίστευτα αυτή η μετάφραση (αναφέρομαι στην έκδοση 4π Ειδικές Εκδόσεις, σε περίπτωση που δεν είναι ξεκάθαρο). Κάτι ξέρω τελικά που δε διαβάζω συχνά βιβλία στα ελληνικά. Με κούρασε απίστευτα όλη αυτή η διαδικασία, να χρειάζεται να διαβάζω πολλές διαφορετικές εκδόσεις παράλληλα για να βγάλω νόημα. Είναι απίστευτα χρονοβόρα διαδικασία. Αν ήξερα πως θα έπρεπε να μπω σε τόσο κόπο, θα προτιμούσα να το διαβάσω κατευθείαν στα αγγλικά και να έχω το κεφάλι μου ήσυχο. Θέλω να μπορώ να απολαύσω το βιβλίο, να αφεθώ απλά, χωρίς να χρειάζεται να κάνω τη δουλεία του επιμελητή. Μια κακή μετάφραση ή το ανεπαρκές editing μπορεί να υποβιβάσει σε μεγάλο βαθμό ένα βιβλίο. Αυτός είναι ο μοναδικός λόγος που αυτή τη στιγμή παίρνει 3 αστεράκια, αντί για 5 που θα έβαζα κανονικά.

[Tangerine · Rating 4 out of 5]

Διαχρονικό.