Jump to ratings and reviews
Rate this book

Od niepodległości do niepodległości. Historia Polski 1918–1989

Rate this book
Wiek XX należał do najtrudniejszych w dziejach państwa i narodu polskiego. Niełatwo ten okres opisać, tym bardziej w syntetycznym skrócie. Naszym zamierzeniem było przedstawienie najnowszej historii Polski taką, jaką była. Bez narodowej mitologii, przedstawiającej losy Polaków wyłącznie w odcieniu heroiczno-martyrologicznym. Równocześnie jednak nie uważamy, aby Polacy musieli się swojej historii wstydzić. Przedstawiamy dzieje Polski niepodległej i tej, która przez długie lata doświadczała jej braku. To właśnie niepodległość i zniewolenie naznaczyły dzieje państwa i narodu w XX w.
Za fundament wspólnej pamięci uznajemy trzy wielkie wydarzenia historyczne. Pierwszym jest rozpoczęte czynem legionowym dzieło odzyskania niepodległości, walki o granice Polski i tworzenia zrębów własnej państwowości. Zwracamy uwagę na niełatwe uwarunkowania, kontekst wewnętrzny i międzynarodowy, w jakich ludzie różnych narodowości i wyznań budowali państwo polskie. Drugim – walka w obronie Rzeczypospolitej, prowadzona na niemal wszystkich frontach II wojny światowej, powstanie Polskiego Państwa Podziemnego i największej podziemnej armii Europy – Armii Krajowej. To wówczas Polacy zdobyli się na nieznany w dziejach Polski wysiłek i poświęcenie, które niosły za sobą również niespotykane wcześniej nieodwracalne straty w elicie narodowej. Walkę tę kontynuowali także po wojnie, której zakończenie nie przyniosło oczekiwanej niepodległości. Trzecim z przełomowych wydarzeń polskiego wieku XX był opór przeciw komunistycznemu totalitaryzmowi zwieńczony zwycięskimi strajkami z sierpnia 1980 r., powstaniem "Solidarności” i jej długoletnią walką zakończoną odzyskaniem niepodległości w 1989 r. Przyniosło ono upragnioną wolność nie tylko Polsce, ale i całej Europie Środkowo-Wschodniej. Dziś świat stoi przed nami otworem, każdy z nas może dowolnie kształtować swoją przyszłość. Warto pamiętać, komu tę wolność zawdzięczamy.
Książka stanowi jeden z wielu projektów związanych z badaniami i popularyzacją najnowszej historii Polski zainicjowanych przez Janusza Kurtykę – wybitnego historyka i Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – naszego Szefa, który zginął wraz z Prezydentem Rzeczypospolitej Lechem Kaczyńskim i wieloma znakomitościami polskiego życia publicznego, gdy zdążał złożyć hołd oficerom Wojska Polskiego zamordowanym siedemdziesiąt lat temu w Katyńskim Lesie.
Janusz Kurtyka był jednym z najwybitniejszych współczesnych badaczy średniowiecza. Równolegle badał dzieje najnowsze, szczególnie historię powojennego podziemia niepodległościowego. Od 1994 r. był redaktorem naczelnym "Zeszytów Historycznych WiN-u”, z których uczynił znakomite, profesjonalne pismo naukowe. Był jednym z twórców Instytutu Pamięci Narodowej – w latach 2000–2005 dyrektorem Oddziału Instytutu w Krakowie, a w latach 2005–2010 – Prezesem IPN.
Przywrócenie pamięci społecznej żołnierzy i działaczy powojennego podziemia niepodległościowego było w jego przekonaniu sprawą fundamentalną. Żywił przekonanie, że bez świadomości o patriotycznym zrywie okresu wojennego i powojennego nie sposób zbudować suwerennego państwa i wolnego społeczeństwa. Bezkompromisowo poszukiwał prawdy historycznej – nie był zdolny do pomijania faktów czy analizy źródeł "z intencją”, nie umiał pogodzić się z tym, że można z przyczyn politycznych przeczyć historycznym faktom, a w powojennym zniewoleniu Polski doszukiwać się jakichkolwiek pozytywnych przesłanek. Nie godził się na to, że – jak stwierdzał wybitny politolog francuski Alain Besançon – zbrodniczy komunizm "cieszy się niepamięcią i korzysta z amnestii ku powszechnej niemal zgodzie”. W swych działaniach kierował się dobrem państwa, wytrwale dążył do wyrwania go z krępujących je pozostałości po komunizmie.
Marzeniem Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej było podarowanie młodzieży polskiej przystępującej do matury popularnego wykładu najnowszej historii Polski, w którym ujęto by szerzej niż w szkolnych podręcznikach zagadnienia szczególnie ważne dla narodowej pamięci. Wybrani przez Niego do realizacji tego zamierzenia historycy przedstawili osiągnięcia i niepowodzenia niepodległego państwa polskiego, odbudowanego w 1918 r. po ponadwiekowej niewoli, zmagania obywateli Rzeczypospolitej z niemieckim nazizmem i sowieckim komunizmem, a później społeczeństwa polskiego z powojennym zniewoleniem komunistycznym. Janusz Kurtyka uważał, że książkę tę powinni napisać młodzi historycy, którzy urodzili się w latach siedemdziesiątych i w dorosłość wkroczyli już w niepodległej Rzeczypospolitej, w których jednak problematyka najnowszej historii Polski budzi emocje, wrażliwość i przekonanie o konieczności upamiętnienia ludzi walczących o niepodległość przeciw totalitarnemu zniewoleniu. Wymagał jednak, by potrafili również spojrzeć na nią krytycznie. Janusz Kurtyka był wnikliwym i krytycznym recenzentem naszej pracy, a swoje uwagi przekazał nam krótko przed tragedią smoleńską. Wierzymy, że spełniliśmy jego oczekiwania.

Adam Dziurok
Marek Gałęzowski
Łukasz Kamiński
F...

508 pages, Paperback

First published January 1, 2011

8 people are currently reading
31 people want to read

About the author

Adam Dziurok

6 books2 followers

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
13 (28%)
4 stars
23 (50%)
3 stars
7 (15%)
2 stars
2 (4%)
1 star
1 (2%)
Displaying 1 - 6 of 6 reviews
Profile Image for Kuba.
8 reviews2 followers
July 20, 2022
W prosty i ciekawy sposób opisuje dzieje Polski XX wieku. Bywały momenty w których nie mogłem się od niej oderwać. Jednym z zamierzeń autorów było przedstawienie tej historii bez narodowych mitologii i heroicznych opisów. Wierzę, że się to udało, a równocześnie książka ta rozpala iskre patriotyzmu. Polecam każdemu ignorantowi takiemu jak ja, którego ten rozdział historii ominął w szkole.
Profile Image for Karola.
3 reviews
March 15, 2023
Książka w bardzo przejrzysty sposób ukazuje losy Polski. Wzbogacona w ilustracje, teksty źródłowe i wyjaśnienia terminów pozwala na zrozumienie i dalsze zagłębienie się w tematykę
Profile Image for Czarnuch.
24 reviews1 follower
November 25, 2025
Przyjemnie napisana i latwa do zrozumienia ksiazka. Ma wiele akapitow, co pomaga w czytaniu. Wiele przydatnych zdjec czy pojec rowniez. Jedynie czuje, ze przy ostatnim dziale autor mocno siebie pospieszal - nie jest tak dokladny jak pozostale.
17 reviews
April 17, 2023
Trudny ten XX wiek dla Polski. Zastanawiam się jak to możliwe ,że Polska przetrwała i znowu odrodziła się pomiędzy sasiednimi imperiami?Jak wykorzystamy czas nam dany ? Czy zostawimy Polskę tak silną, by trwała niepodległa? Czy uda mi się umrzeć w niepodległej Polsce? Przecież ciągle działają strukturalne siły w Europie, dla których odradzająca się Polska będzie stawała się niewygodną konkurencją. Ech.. Za mało czytamy o naszej historii...
Profile Image for Mariusz Kochański.
Author 1 book5 followers
May 2, 2021
Książka napisana zrozumiałym językiem, bez subiektywnych ocen wydarzeń. Dużym plusem jest podzielenie podrozdziałów na politykę, gospodarkę, kulturę itd.
Pozycja dobra do rozpoczęcia dalszych poszukiwań prawdy historycznej.
Profile Image for Bartłomiej Szwichtenberg.
39 reviews5 followers
October 1, 2013
Rewelacyjny podręcznik do historii najnowszej Polski. Polecam każdemu, kto czuje niedosyt po lekcjach historii, a do tej pory nie miał okazji przyjrzeć się tej części naszej historii z bliska.
Displaying 1 - 6 of 6 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.