Φάκελος 17 Νοέμβρη

by Αλέξης Παπαχελάς, Τάσος Τέλλογλου

«Ο φάκελος της 17 Νοέμβρη αποτελεί ίσως την πλέον ενδιαφέρουσα δημοσιογραφική υπόθεση της γενιάς μας. Αποφασίσαμε να γράψουμε το βιβλίο αυτό γνωρίζοντας πως αναλαμβάνουμε ένα μεγάλο ρίσκο. Αφιερώσαμε πολλές ώρες σε ατελείωτες συζητήσεις με πρωταγωνιστές ενός εικοσιπεντάχρονου δράματος, ανθρώπους που βρέθηκαν και στις δύο όχθες μιας λυσσαλέας αντιπαράθεσης: γνωστές προσωπικότητες της αντιδικτατορικής πάλης, άτομα του "αντιεξουσιαστικού χώρου", παλαιούς πολιτικούς και απόστρατους αστυνομικούς, έλληνες και ξένους χειριστές της υπόθεσης από το 1975 έως σήμερα, συγγενείς των θυμάτων και των υπόπτων ως τρομοκρατών». (...)

Genres: Nonfiction, History, Ebooks

314 pages, Paperback

First published December 14, 2002

Reviews

[Χάρης Διονέλλης]

Εδώ, οι δύο γνωστοί τηλεμαϊντανοί-δημοσιογράφοι μας παρουσιάζουν ένα πόνημα (καρπός υποτίθεται διετούς έρευνας) αμφιβόλου ποιότητας με την επίκληση ανώνυμων πληροφοριοδοτών, το μπλέξιμο ανθρώπων και καταστάσεων, την περιγραφή της εσωτερικής ψυχολογικής φάσης των πρωταγωνιστών, τη θεοποίηση των παντός είδους υπηρεσιών, τη νεκρανάσταση του Σαρτρ, τη μυθιστορηματική περιγραφή εσωτερικών διεργασιών του ΕΛΑ, της 17Ν, τα κακοστημένα σενάρια ή τέλος τις αντιφάσεις, να είναι ο κουραστικός κανόνας.

Για τον τρόπο συλλογής πληροφοριών και τις διασταυρώσεις των δύο συγγραφέων έχει ενδιαφέρον η ακόλουθη χαριτωμένη λεπτομέρεια. Σε τρία σημεία του βιβλίου αναφέρεται κάποια ελβετική οργάνωση με το όνομα «Do it» (σελ. 36, 58 και 97), στην οποία αποδίδονται χαρακτηριστικά «δικτύου» ή «κινήματος» και αναφέρονται σχέσεις της με στελέχη του ΕΛΑ. Οργάνωση «Do it» δεν υπάρχει ούτε υπήρξε ποτέ. Με το όνομα αυτό («Do it») γυρίστηκε το 2000 ένα ντοκιμαντέρ, το οποίο βραβεύτηκε στο φεστιβάλ του Λοκάρνο και αναφέρεται στη δράση μιας νεανικής αναρχικής ομάδας γύρω από τον Danielle von Arb. Όπως έχει εξηγήσει με δηλώσεις του ο ένας από τους δύο δημιουργούς του ντοκιμαντέρ, ο Marcel Zwingli, ο οποίος υπήρξε συνιδρυτής της το 1970 σε ηλικία 16 ετών, η ομάδα αυτή στη Ζυρίχη δεν είχε όνομα. Όσο για την ονομασία «Do it», αυτή αναφέρεται μόνο στην ταινία και έχει πηγή έμπνευσης την ομώνυμη ιστορική μπροσούρα του γνωστού Αμερικανού ακτιβιστή των 60s, Jerry Rubin («Do it, Σενάρια για την επανάσταση»).

Το αστείο είναι πως την εποχή της κυκλοφορίας του βιβλίου (Δεκέμβρης του 2002) οι δύο συγγραφείς εμφάνισαν τους εαυτούς τους ως θαρραλέους ερευνητές που πήραν το ρίσκο της δημοσίευσης ενώ είναι προφανές ότι μόνο που πράγμα που πήραν ήταν τα έτοιμα στοιχεία από επίσημες και ανεπίσημες υπηρεσίες, για να τα επενδύσουν με την προχειρότητα που επέβαλε η ανάγκη να προλάβουν την αγορά των Χριστουγέννων. Αυτό, φυσικά, δεν λέγεται «διετής έρευνα», αλλά δημοσιογραφική «αρπαχτή».

Το βιβλίο Φάκελος 17 Νοέμβρη θα μείνει στην ιστορία και βέβαια στη σχετική βιβλιογραφία δίπλα σε αντίστοιχης σοβαρότητας και αξιοπιστίας πονήματα σαν αυτά του Δήμου Μπότσαρη ή του Πάνου Καμμένου. Όσο γρηγορότερα το παραδεχτούν οι συγγραφείς του τόσο το καλύτερο και για τη δική τους γενικότερη αξιοπιστία.

[Μιχάλης Παπαχατζάκης]

Στις 29-6-2002 συμβαίνει ένα τυχαίο γεγονός: σκάει μια βόμβα στα χέρια του Σάββα Ξηρού και μέσα σε δυο βδομάδες συλλαμβάνεται όλη η 17Ν, εκτός του Κουφοντίνα που παραδόθηκε έναν περίπου μήνα μετά.
(Μόλις) Λίγους μήνες αργότερα, ο δημοσιογράφος Αλέξης Παπαχελάς γράφει και κυκλοφορεί το βιβλίο του "17", ένα, ας πούμε, ιστορικό της 17Ν και των μελών της, το οποίο ουσιαστικά αποτέλεσε την τεκμηρίωση στη δίκη της οργάνωσης• την γενική και ειδική εικόνα βάσει της οποίας δίκασαν οι δικαστές. Ο σκοπός του βιβλίου φαίνεται πως ήταν να δοθεί μια συνεκτική ιστορία που να δένει τα στοιχεία που μέχρι τότε είχαν συλλεχθεί και ο σκοπός του αυτός έχει να κάνει και με την ταχύτητα με την οποία εκδόθηκε. Κάποια από τα στοιχεία αυτά διαψευστήκανε αργότερα, ειδικά αυτά στα οποία προσέδωσε και μυθιστορηματικό χαρακτήρα. Άλλα, ειδικά όσα αναφέρονταν σε πρόσωπα του εξωτερικού, ήταν πιθανότατα καθαρά προϊόντα της φαντασίας του συγγραφέα και άλλα στερεοτυπικά. Ουσιαστικά βασίστηκε αφενός (για τα μέλη της 17Ν) στις προανακριτικές καταθέσεις, αφετέρου (για τους διώκτες τους) σε συνομιλίες και κάποιες συνεντευξεις.
Ήταν "ειδικού σκοπού" βιβλίου και δεν μπορεί να κριθεί ως ιστορικό. Ορισμένες (μυθιστορηματικές) περιγραφές του είναι καλές, δηλαδή δίνουν ατμόσφαιρα κυνηγητού.

[Βρόσγος Άντυ]

Γραμμένο στα υπόγεια της αντιτρομοκρατικης με λίγο μύθο λίγους πράκτορες λίγο από όλα. Κρίμα που δεν αναφέρονται όλοι οι συγγραφείς.

[Kostas Madenas]

Καλογραμμενο, λιγο υπερ αναλυτικο, μια χαρα για την εποχη που βγηκε (αν και λιγο βιαστικα). Καποια εχουν ξεπεραστει απο την εποχη, ισως χρειςαζεται μια προσθηκη κεφαλαιων 20 χρονια μετα (ο Αγνωστος Χ, καταθεσεις που αποσυρθηκαν, περισσοτερα λογια για τον κουλοχερη Σεριφη κτλ)

Παρολα αυτα μια χαρα ερευνα ειναι, δεν περιμενα τιπιτα λιγοτερο απο τους συγκεκριμενους 2