Jump to ratings and reviews
Rate this book

Kierkegaard: Een inleiding in zijn leven en werk

Rate this book
Geen andere filosoof heeft zoveel over het concrete, dagelijkse bestaan geschreven als de Deense filosoof Søren Kierkegaard (1813-1855). Hij heeft vele lezers eeuwenlang weten te verbazen met zijn scherpe inzichten. Tot zijn intellectuele bewonderaars behoren filosofen als Ludwig Wittgenstein en beroemde auteurs als John Updike.

Het overkoepelende thema in Kierkegaards werk én leven was ‘jezelf worden’, een proces dat zich niet voltrekt met piekervaringen en rustmomenten, maar in de realiteit van alledag. Geloven betekent voor Kierkegaard: in vertrouwen het leven omarmen zoals dat zich aandient. Overigens was Kierkegaards eigen verhouding met het ‘gewone leven’ tamelijk moeizaam: de relatie met zijn vader was problematisch en zijn liefdesleven kende weinig vreugde.

In Kierkegaard schetst Geert Jan Blanken werk en leven van deze beroemde Deense filosoof. Aan de hand van de belangrijkste thema’s – liefde, angst, geloof, vertrouwen – laat Blanken zien dat het werk van Kierkegaard twee eeuwen na diens dood nog springlevend is en ons kan helpen de dagelijkse werkelijkheid te aanvaarden en begrijpen.

197 pages, Paperback

First published January 1, 2012

14 people are currently reading
59 people want to read

About the author

Geert Jan Blanken

5 books3 followers

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
21 (27%)
4 stars
35 (46%)
3 stars
18 (23%)
2 stars
1 (1%)
1 star
1 (1%)
Displaying 1 - 12 of 12 reviews
Profile Image for Taede Smedes.
Author 9 books26 followers
November 29, 2012
De laatste tijd verschijnen er veel boeken over Sören Kierkegaard (1813-1855). Het boek van Blanken is op dit moment verreweg de beste Nederlandstalige inleiding in het leven en werk van de Deense filosoof. De auteur weet op onnavolgbare wijze het moeilijke werk van deze filosoof voor een breed publiek te ontsluiten.

Geert Jan Blanken – opgeleid tot wijsgerig-historisch pedagoog en momenteel werkzaam voor de publieke omroep – beschrijft thematisch gerangschikt en uitermate helder de centrale ideeën van de Deense filosoof vanuit de (hoofd)werken die momenteel in het Nederlands voorhanden zijn. Het gaat dan om thema's als liefde, angst, vertwijfeling, enkelingen, tijd, en Kierkegaards visie op geloof en christendom. Hij reduceert daarbij Kierkegaard niet tot één positie, maar laat zien hoe Kierkegaard een gestolde theorie probeerde te vermijden door via pseudoniemen dynamiek en beweging in het denken na te streven, die aansloot bij het gefragmenteerde concrete leven.

In het boek staat centraal hoe Kierkegaard een 'zelf worden' als opdracht voor iedere mens zag, maar ook met welke complicaties ieder mens te maken heeft om een zelf te worden. Angst en vertwijfeling spelen daarbij een centrale rol. Religieus geloof speelt daarbij volgens Kierkegaard een bevrijdende rol.

Blanken laat de samenhang in Kierkegaards werken zien. Al lezende wordt duidelijk hoe Kierkegaards ideeën nog altijd relevant zijn.

Wie dit boek gelezen heeft, heeft een goede basis en het enthousiasme gekregen om zelf met Kierkegaard aan de slag te gaan. Het boek sluit uitstekend aan bij de Kierkegaard-reeks die bij uitgeverij Damon verschijnt.
Profile Image for Pepijn.
38 reviews
December 24, 2024
2e keer lezen:
5⭐️
—————
1e keer lezen:

4,5⭐️
Mijn introductie op Kierkegaard is waarschijnlijk niet dezelfde als voor iedereen. Als eerste was ik geïntrigeerd door de quote uit de film DUNE 2021 wat een verfilming is van Frank Herberts boek Dune:

The mystery of life isn't a problem to solve, but a reality to experience. A process that cannot be understood by stopping it. We must move with the flow of the process. We must join it. We must flow with it." (Quote uit DUNE film 2021)

~

There’s no mystery about a human life. It’s not a problem to be solved, but a reality to be experienced. (Children of Dune – Frank Herbert)

~

Life is not a problem to be solved, but a reality to be experienced – Søren Kierkegaard

Later kwam ik er pas achter dat dit oorspronkelijk geschreven is door Kierkegaard. Al hoewel ik het toen een mooie quote vond voelde het toch alsof het een iets wat zweverige wijsheid was of gewoon een mooie quote voor op een tegeltje. Ik miste de diepgang en wat deze mooie woorden in de praktijk precies betekenen.

Gelukkig kwam ik in mijn podcast lijst de volgende aflevering tegen:

_#5 Søren Kierkegaard | Waarheid en de Enkeling – Moderne Profeten: Ware Woorden_

Voor liefhebbers van Kierkegaard of voor mensen die een introductie willen kan ik deze podcast erg aanraden! Geert-Jan Blanken was een van de gasten in deze podcast. En nadat het luisteren van de podcast en het feit dat ik hoorde dat Geert-Jan Blanken boeken over Kierkegaard heeft geschreven dacht ik: “Hier moet ik meer over weten!”

Voor een introductie op het werk en leven van Kierkegaard zitten in dit boek nog best uitdagende stukken! Gelukkig probeert Geert-Jan Blanken je aan de hand van duidelijke voorbeelden en heldere uitleggen je mee te nemen in de verschillende werken en thema’s van Kierkegaard.

De vraag rijst dan ook gelijk op of het überhaupt mogelijk is om het werk van Kierkegaard in fijne hapklare brokken voor geschoteld te krijgen.
Geert-Jan Blanken heeft mij erg geholpen een goed overzicht te geven van het levenswerk van Kierkegaard.

Begrijp ik alles wat er in dit boek geschreven staat: Nee
Ben ik aan het denken gezet met onderwerpen en vraagstukken waar ik nooit eerder bij heb stil gestaan: Zeker!
Zal ik dit boek waarschijnlijk nogmaals gaan lezen: Ja

Dit boek heeft mij ontzettend veel denkstof gegeven terwijl het wel heel dichtbij het dagelijks leven blijft! Erg aan te raden!
Profile Image for Sam van der Leek.
59 reviews3 followers
February 28, 2026
Kierkegaard, een intrigerende maar soms ook ongrijpbare Deense filosoof uit de 19e eeuw. Intrigerend omdat hij schreef over het concrete bestaan, waar veel andere filosofen liever over abstracte, metafysische zaken schrijven. Ongrijpbaar omdat hij zijn werken onder diverse pseudoniemen publiceerde, en daardoor is zijn eigen mening soms lastig te bepalen. Daarbovenop komt ook nog dat Kierkegaard niet schuwde voor tegenstellingen en paradoxen. Het was dan ook niet zijn bedoeling om een systematische en massieve filosofie te bouwen zoals Hegel. Maar om de lezer aan te spreken, aan het denken en tot handelen aan te zetten. Beter gezegd, om te appelleren. We moeten immers ieder onze eigen weg banen, Kierkegaard kan ons alleen richting wijzen, hij kan geen routebeschrijving geven, juist omdat iedereen een andere bestemming heeft. (Blz. 23)

In 'Kierkegaard: Een inleiding in zijn leven en werk' weet Geert Jan Blanken toch een helder en uitgebreid verhaal neer te zetten van de soms dubbelzinnige Kierkegaard. In dit boek bespreekt Blanken zijn levensloop met zijn vormende wendingen, zijn diverse werken en een aantal van Kierkegaards geliefde concepten.

Eén van de belangrijkste van zijn ideeën is het geloof.
Geloof is een hartstocht die alles van een mens vraagt, maar die tegelijk de mens zichzelf, zijn vrijheid en een bestaan in liefde teruggeeft. (Blz 40) En hierbij hoort de befaamde sprong, de noodzaak van het maken van een keus, wat nooit een vanzelfsprekende overgang is. (Blz. 34) Het 'religieuze' is waar het bij hem in het leven op aankomt, namelijk om de moed te hebben om te vertrouwen, de durf om dit bestaan te omarmen als 'gegeven'. Om haar niet te zien als project dat je zelf bepaalt en invult, maar als een geschenk, van de Ander. (Blz. 44)

Naast zijn ongrijpbaarheid als auteur, zijn ook Kierkegaard zijn definities vaak complex en uiteenlopend. Daarom is het sterk dat Kierkegaard een centraal voorbeeld aandient voor wat het geloof is, en hoe het geleefd dient te worden. Dit is Abraham, dé aartsvader die aan de voet van de drie grote monotheïstische religies staat. En met recht want Abraham weet dat hij moet gaan, en hij durft de eerste stap te zetten, zonder te weten waar hij terechtkomt. (Blz. 154) Daarmee is hij niet door zijn afloop de held of de aartsvader geworden, maar door het feit dat hij begon en gehoor gaf aan de roepstem van God. (Blz. 155) Een poging om geloof toch te definiëren gaat als volgt: Het transparant gronden in de macht die je gesteld heeft. (Blz. 164) Transparant omdat we uiteindelijk als enkeling naakt tegenover God verschijnen, zonder excuses of anderen te hebben waar we achter kunnen verschuilen.

Deze weg van het geloof gaan is jezelf worden, en dat is volgens Kierkegaard het doel van het bestaan. Alles wat ons afhoudt van onszelf worden is volgens Kierkegaard vertwijfeling. Een concept wat hem ook dierbaar is. In het jezelf worden beoogd Kierkegaard de concrete werkelijkheid van alledag als de plaats waarin deze ontwikkeling dient te gebeuren. (Blz. 20)
In het jezelf worden duiken de eerdergenoemde tegenstellingen weer op. We moeten die daarom niet vermijden, maar juist omarmen. (Blz. 109) Dit doet men door in het dagelijks leven opwaarts te streven, ondanks de onzekerheden van het onbekende. (Blz. 79)
We dienen plannen te maken met het oog op de toekomst, maar dan ook vandaag te beginnen. Doelen moeten immers elke dag een klein beetje verwerkelijkt worden, indien ze gerealiseerd willen worden. (Blz. 95)

De bespreking van worden en het maken van plannen sluit naadloos aan bij een spanning waar Kierkegaard veel aandacht aan besteedt. Namelijk die tussen tijdigheid en eeuwigheid. We leven ten slotte in het nu, in het moment, maar anderzijds dienen we ook te leven in verhouding tot het eeuwige, indien we geloven dat ons leven ergens toe doet. Het is een balanceren tussen de granieten muur van het onveranderlijke verleden en de eindeloze diepte van de onbepaalde toekomst. (Blz. 83)

Als je te veel focust op het verleden, verlies je jezelf in de 'herinnering.' Maar als je je te veel fixeert op de toekomst, dan vertwijfel je en droom je weg in fantasie, in luchtkastelen. Hiertussen begeeft zich de herhaling.
Zo ontdekken we dat zelfhelpgoeroes van deze tijd eigenlijk zeggen, wat Kierkegaard 200 jaar geleden al zei. In hoe we ons dagelijks leven en onze gewoontes invullen, daar ligt vooruitgang. Daarom ben ik met Kierkegaard tegen goede voornemens, maar voor persoonlijke verantwoordelijkheid voor vandaag. Een andere manier om de herhaling te zien, is als het dagelijks brood, dat verzadigt met wel behagen. (Blz. 142.) Een mooi voorbeeld van herhaling vind ik is de omgang met je gezin. Dat zijn mensen die je gegeven zijn, waarmee je het moet doen. Die omgang kan soms eentonig of repetitief voelen, maar juist in die relatie worden we geroepen om tot zegen te zijn.

In deze review hebben we gekeken naar geloof, 'worden', tijd en herhaling. Het is bijzonder krachtig dat Kierkegaard deze concepten zo dichtbij weet te brengen. Daarmee vervult hij succesvol de rol van wegwijzer, en blijft het appel dat hij doet nog lang hangen. Dat biedt weer een scherp contrast met de eerdergenoemde zelfhelp gidsen, die vooral oppervlakkige zinsneden rondslingeren, zonder tot het hart van de zaak te komen. Dat doet Kierkegaard wel door existentie te verbinden aan het geloof in God.
Blanken fungeert in dit werk als een tolk, een heuse Kierkegaard fluisteraar. Daarmee wakkert hij het verlangen aan om diens primaire werken te ontdekken. Hij weet op een zorgvuldige wijze een uitgebreide expositie te geven van de Deense filosoof. Dus voor eenieder die niet bang is om flink naar binnen te kijken, en die opzoek is naar een heldere inleiding in de rijke filosofie van Kierkegaard is dit een geschikt werk.

Graag sluit ik af met twee citaten:
Eerst een citaat wat het boek en deze review geweldig samenvat:
'In de herhaling, in de keus van de enkeling om het concrete bestaan te omarmen en met vertrouwen de toekomst in te bewegen ligt het dynamische centrum van dit bestaan.' (Blz. 148)
En een prikkelende quote:
'De gedachte, dat wij tegenover God altijd ongelijk hebben is opbouwend.' (Blz. 57)
Profile Image for lex.
140 reviews30 followers
May 2, 2020
Heldere uiteenzetting van Kierkegaards gedachtegoed, dat nog altijd zeer aansprekend is.
Profile Image for Amber Veenswijk.
77 reviews
July 17, 2020
'Belemmer de opvlucht van je ziel niet, bedroef niet het betere in jezelf, mat je geest niet af met halve wensen en halve gedachten. Vraag jezelf en blijf jezelf vragen, tot je het antwoord vindt; want men kan een ding vele malen hebben herkend en hebben erkend, men kan een ding vele malen hebben gewild en hebben beproefd, en toch, pas de diepe innerlijke bewogenheid, pas de onbeschrijflijke ontroering van het hart, pas die overtuigt je ervan dat de kennis die je deelachtig bent geworden je ook toebehoort, dat geen macht je die kan afnemen; want alleen die waarheid die opbouwt is waarheid voor jou.'

'Overal waar het opbouwende is, is liefde, en overal waar de liefde is, is het opbouwende'
Profile Image for Roon.
67 reviews3 followers
July 17, 2021
“Zoals een ervaren zeeman altijd over het water tuurt en een windstoot van verre ziet aankomen, zo moet men een stemming altijd enigszins van tevoren zien aankomen. Een mens moet weten welke uitwerking een stemming op hemzelf heeft, en welke ze waarschijnlijk op anderen heeft, eer men zich in haar hult.” Met andere woorden de bal van de realiteit niet onder water duwen (met wilsinspanning), maar in vertrouwen voorwaarts bewegen en de uitnodiging om te dansen aannemen.
Geert Jan Blanken maakt het werk van Søren Kierkegaard op een heldere manier toegankelijk.
5 reviews
March 16, 2015
If you're looking for a manual for life, this is as close as you'll get in terms of words.
Profile Image for Cees De Boer.
3 reviews1 follower
August 6, 2021
Een aanrader, ook wanneer je al bekend met werken van Kierkegaard.
Profile Image for Fritz.
151 reviews
July 6, 2024
Prachtige inleiding op een prachtig oeuvre.

Wat mij denk ik het meest aanspreekt is de "sprong" die iedereen uitgedaagd wordt om te maken. Maar daarvoor moet ik misschien iets van context geven.

Iedereen heeft te maken met paradoxen, elke dag in allerlei situaties. Bijvoorbeeld dat van de mogelijkheid of de eindigheid (in de woorden van Kierkegaard). De mogelijkheid beschrijft bijvoorbeeld dat ik ben wie ik ben, maar ik heb kunnen kiezen over alles wat ik ben. De eindigheid beschrijft mij vanuit de context van mijn opvoeding, de dingen die ik mee heb gemaakt en verklaart dat ik een product ben van deze situaties, locatie en omstandigheden.

Maar om in één van deze kanten vast te blijven zitten noemt Kierkegaard "vertwijfeling". Hier is het juist relevant om de "sprong" aan te gaan en in vertrouwen beiden uiteinden te omarmen en daarmee te leven. Ja ik ben het product van mijn situatie, MAAR ik heb ook ruimte om te kiezen. Ja ik heb ruimte om te kiezen, MAAR ik ben tegelijkertijd ook gebonden aan mijn context, cultuur en opvoeding.

Dit is maar één klein voorbeeld. Maar de "sprong" die mij uitdaagt om in paradoxen vooruit te bewegen is zeker iets wat mij aanspreekt. Om concreet, voorwaarts te leven.
Profile Image for Benny.
693 reviews114 followers
August 29, 2024
In het citatenschriftje dat ik als student bijhield doken wel eens uitspraken op van Kierkegaard en onlangs viel me op hoe ‘(zen)boeddhistisch’ sommige daarvan aandoen. De Deense filosoof spreekt tot de verbeelding, maar verder dan tegeltjeswijsheid ben ik bij hem nooit gekomen. Ik ben niet de enige. Wie daar verandering in wil brengen, vindt in dit boek een prima inleiding. Niet dat ik alles hier meteen vat - filosofen schrijven zelden helder - maar het is wel een mooie aansporing om nu eens echt met de Deen op pad te gaan.
Profile Image for Rody Misseyer.
26 reviews2 followers
November 22, 2021
Precies wat de titel doet vermoeden: een goede inleiding van de werken van Kierkegaard. Het voelde als een samenvatting die de rode draad door zijn werken goed aan gaf, onder ze allen afzonderlijk te lezen. Erg prettig! Volgens mij zijn de werken van Kierkegaard namelijk vrij pittig en kan het snel als verwarrend overkomen door de vele pseudoniemen waaronder hij publiceerde.

Interessant om de ideologieën van een religieuze filosoof (al beschrijft Kierkegaard zichzelf niet zo) te lezen. Zeker omdat hij scherp kritisch is op sommige interpretaties van de bijbel en de invulling van het geloof. Grappig om te zien dat de normen en waarden die Kierkegaard uit het geloof opmaakt enige overlap heeft met ideologieën uit het Boeddhisme en Stoïcisme.
Displaying 1 - 12 of 12 reviews